Amunicja zespolona – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Nab%C3%B3j_zespolony.jpg/220px-Nab%C3%B3j_zespolony.jpg)
Amunicja zespolona (scalona) – rodzaj amunicji w postaci naboju do broni palnej, którego wszystkie elementy połączone są w integralną całość za pomocą łuski.
Budowa
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Naboj_kul1.jpg/220px-Naboj_kul1.jpg)
W skład naboju zespolonego wchodzą:[1][2]
- spłonka lub zapłonnik
- ładunek miotający
- pocisk lub pociski
- łuska lub inny rodzaj osłony mieszczący w sobie wszystkie powyższe elementy
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Dreyse_cartridge.jpg/220px-Dreyse_cartridge.jpg)
Amunicję scaloną opatentowano i zademonstrowano po raz pierwszy w 1812 roku. Autorem wynalazku z 1808 roku, ulepszonego po syntezie piorunianu rtęci w 1809 roku był francuski rusznikarz szwajcarskiego pochodzenia Samuel Johannes Pauly. Podczas zorganizowanego przez siebie pokazu oddał 22 celne strzały w czasie, jakiego żołnierz armii napoleońskiej potrzebował na oddanie strzału, załadowanie broni i ponowne przyjęcie postawy strzeleckiej. Po upadku Napoleona Pauly popadł w niełaskę i zmuszony został do opuszczenia Francji. Brakuje wiarygodnych informacji o szczegółach budowy amunicji jego pomysłu, gdyż patent z 29 września 1812 r. uległ zniszczeniu. Można jednak przypuszczać, że amunicja posiadała papierową łuskę i spłonkę własnego pomysłu umieszczoną wewnątrz ładunku prochu, gdyż właśnie takiej konstrukcji użyli w 1836 r. zarówno współpracujący z Paulym Casimir Lefaucheux, jak i jego uczeń Johann Nikolaus von Dreyse. Ulepszony karabin Dreyse wprowadzono na uzbrojenie armii w Królestwie pruskim w 1841 roku. Wprowadzenie nabojów scalonych zrewolucjonizowało i znacznie przyspieszyło proces ładowania broni. Od końca XIX wieku w broni strzeleckiej stosuje się niemal wyłącznie naboje scalone. Prowadzone są również eksperymenty z amunicją bezłuskową.
W artylerii oprócz nabojów scalonych stosuje się wciąż amunicję rozdzielnego ładowania dla dział większych kalibrów (pocisk i łuska osobno, ewentualnie woreczki z prochem).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 2 ↓, s. 360.
- ↑ Torecki 1982 ↓, s. 146-154.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- F.M. Warminster: Ilustrowana Encyklopedia. Broń strzelecka XIX wieku. Kraków: Espadon, 1995. ISBN 83-85489-14-2.
- Paweł Morawski: Elaboracja kulowej amunicji myśliwskiej i sportowej. Kraków: 2008. ISBN 978-83-7323-984-5.
- Mała Encyklopedia Wojskowa (K-Q). T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.
- Stanisław Torecki: 1000 słów o broni i balistyce. Wyd. 3, popr. i uzup. Warszawa: Wydawn. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06699-X.