Askokarp – Wikipedia, wolna encyklopedia
Askokarp (łac. ascocarp) – owocnik u workowców. Jest to zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz na drodze płciowej zarodniki zwane askosporami[1].
Podział askokarpów
[edytuj | edytuj kod]W zależności od sposobu powstawania wyróżnia się 2 typy askokarpów:
- eutecja, powstające podczas procesu askogamii. Askokarpy tego typu mają własną ścianę. Wyróżnia się wśród nich następujące typy:
- apotecjum (miseczka)
- chasmotecjum
- klejstotecjum
- perytecjum (otocznia)
- askostromy, które powstają bezpośrednio w komorach podkładki i nie posiadają własnej ściany. W zależności od budowy wyróżnia się wśród nich różne typy, np.
- pseudotecjum. Jest podobne morfologicznie do perytecjum i z tego względu ostatnio coraz częściej zaprzestaje się wyróżniania tego typu owocnika, używając wspólnej nazwy perytecjum.
- hysterotecjum – o elipsoidalnym kształcie, pękające podłużną szparą[2].
W zależności od położenia hymenium wyróżnia się następujące typy askokarpów:
- stereotecjum – askokarp bez hymenium, w którym worki występują pojedynczo lub w komorach sterylnych strzępek (u wnętrzniaków);
- egzotecjum – gdy hymenium znajduje się na zewnętrznej stronie askokarpu;
- ptychotecjum – gdy hymenium jest silnie pofałdowane (np. u Helvella)[3].
- Ptychotecjum smardza jadalnego
- Apotecjum
- Chasmotecjum
- Klejstotecjum
- Perytecjum
- Pseudotecjum
Budowa askokarpów
[edytuj | edytuj kod]Askoarpy zbudowane są z:
- ściany,
- worków będących elementami płodnymi. Powstają w nich zarodniki zwane askosporami,
- hamatecjum – innych, płonnych strzępek[3].
Ścianę askokarpu u grzybów krążkowych (discomycetes) zwykle nazywa się ekscypulum, u innych jest to perydium. Czasami ściana składa się z luźnej masy strzępek (np. u Gymnoascella), czasami ściany brak (np. u Ascodesmis), wówczas askokarp składa się z nagiej masy worków i bezpłodnych elementów hamatecjum. W większości rodzajów ściana jest zbudowana z kilka warstw, tylko w jednym rodzaju w klasie Laboulbeniomycetes występuje ściana jednowarstwowa. Budowa ściany ma znaczenie przy oznaczaniu niektórych gatunków grzybów, istotna jest także jej reakcja z odczynnikiem Melzera[3].
Worki wraz z elementami płonnymi często tworzą wyraźną warstwę zwaną hymenium, często o palisadowej budowie. U discomycetes znajduje się ona na wewnętrznej, zwykle wklęsłej stronie askokarpu. W rodzinie chrobotkowatych Cladoniaceae warstwa ta znajduje się na wzniesionych podecjach. U mszakolubnych grzybów pasożytniczych askokarpy zawierają tylko kilka worków, są częściowo zamknięte i przypominają budową perytecjum[3].