Bawełnica wiązowo-zbożowa – Wikipedia, wolna encyklopedia
Tetraneura ulmi | |||
Karol Linneusz | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek | Tetraneura ulmi | ||
Synonimy | |||
|
Bawełnica wiązowo-zbożowa, torebnica wiązowa (Tetraneura ulmi L.) – gatunek owadów z rodziny mszycowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniona w Azji i Europie i występuje także na licznych gatunkach traw. Gatunek pospolity[1].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Imago ma błyszczącą, czarną głowę i tułów, odwłok naprzemiennie czarno-szary, skrzydła przezroczyste z ciemnymi, wyraźnymi pterostigmami. Istnieją różnice morfologiczne w zależności od miejsca żerowania. Forma z pokolenia wiosennego żyjąca w galasach ma ciemną głowę i nogi, a reszta ciała jest jasnozielona lub jasnoniebieska z poprzecznymi, jasnymi, woskowymi pasami na odwłoku. Forma żerująca na korzeniach ma brązową głowę, ciało o barwie od bladożółtej, przez żółtopomarańczową, do czerwono-pomarańczowej i krótki syfon. Tworzy torbielowate galasy, początkowo zielone, potem żółte, pomarańczowe, czerwone, na górnej stronie gładkie, ale liczne są także wielobarwne formy przejściowe[2].
Imago ma długość 1,8–2,6 mm, galasy osiągają do 12 mm wysokości[2].
Tryb życia
[edytuj | edytuj kod]Wiosną wylęgają się larwy z jaj złożonych jesienią. Następuje to w okresie nabrzmiewania pąków, na przełomie kwietnia i maja[3]. Larwy początkowo żerują na powierzchni pąków, później – pomiędzy nerwami na dolnej stronie liści. Substancja znajdująca się w ich ślinie powoduje, że roślina wytwarza galas, wewnątrz którego larwy żerują. Pod koniec czerwca i na początku lipca przez szczeliny wychodzą z galasów uskrzydlone owady i przelatują na trawy[3]. We wrześniu uskrzydlone osobniki powracają na wiązy i składają jaja pod odstającą korą wiązów[3]. Jedna samica składa tylko jedno jajo. Zimują także bezskrzydłe larwy w korzeniach traw[2].
Wiosną na liściach wiązów rozwijają się tylko dwa pokolenia. Ich rozwój trwa 6 tygodni. W jednym galasie może żerować wiele mszyc – czym większy galas, tym więcej w nim owadów[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Tetraneura_ulmi_%283%29.jpg/240px-Tetraneura_ulmi_%283%29.jpg)
Szkodliwość i zwalczanie
[edytuj | edytuj kod]Szkodliwość: W polskich badaniach stwierdzono, że na jednym wiązie przeciętnie od 26,5 do 36,8% liści miało galasy tego owada. Liście takie przedwcześnie obumierają i opadają[1].
Zwalczanie: Od momentu opadnięcia liści aż do wiosny wiązy opryskuje się preparatami olejowymi lub zoocydem o działaniu kontaktowym, najlepiej z grupy pyretroidów. W okresie wegetacyjnym zaleca się opryskiwanie insektycydami o działaniu układowym lub gazowym (np. Mospilan 20 SP)[3].
Inne: Na wiązach występują jeszcze następujące mszyce: zdobniczka wiązowa (Tinocallis platani), bawełnica wiązowo-turzycowa (Colopha compressa), bawełnica wiązowo-porzeczkowa (Schizoneura ulmi), bawełnica wiązowo-gruszowa (Eriosoma lanuginosum). Bawełnica wiązowo-zbożowa występuje głównie na odmianie ‘Wredei’[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Katarzyna Kmieca , Izabela Kot , Tetraneura ulmi (L.) (Hemiptera, Eriosomatinae) on elm as its primary host, „Aphids and other Hemipterous insects”, 13, s. 145–149 .
- ↑ a b c Tetraneura ulmi. Elm-grass root aphid, Elm sack gall aphid [online] [dostęp 2023-11-21] .
- ↑ a b c d e Grażyna Soika , Gabriel Łabanowski , Szkodniki wiązu i ich zwalczanie, „Szkółkarstwo” (3), Szkółkarstwo.pl, 2000 [dostęp 2023-11-21] .