Dummy (album) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Wykonawca albumu studyjnego | ||||
Portishead | ||||
Wydany | 22 sierpnia 1994 (CD), | |||
---|---|---|---|---|
Nagrywany | 1993–1994 | |||
Gatunek | ||||
Długość | 45:29 | |||
Wydawnictwo | ||||
Producent | Portishead, Adrian Utley[1] | |||
Oceny | ||||
| ||||
Album po albumie | ||||
| ||||
Single z albumu Dummy | ||||
Dummy – debiutancki album angielskiej grupy Portishead wydany w 1994 roku przez wytwórnię Go! Beat.
W 1994 roku zdobył tytuł Albumu Roku magazynu Melody Maker oraz nagrodę Mercury Prize w roku następnym. W 2003 roku został sklasyfikowany na 419. miejscu listy 500 albumów wszech czasów magazynu Rolling Stone. Do 2008 roku został sprzedany w liczbie 3,6 miliona egzemplarzy zdobywając certyfikaty platynowej i złotej płyty.
Album
[edytuj | edytuj kod]Historia
[edytuj | edytuj kod]Geoff Barrow już jako nastolatek zainteresował się muzyką mając nadzieję, że dzięki niej będzie mógł opuścić miasteczko Portishead, którego nie lubił[5]. Na początku lat 90. pracował jako chłopiec podający herbatę w miejskich studiach Coach House w Bristolu. W studio tym w 1991 roku zespół Massive Attack nagrywał swój debiutancki album, Blue Lines, Barrow dostał trochę wolnego czasu na nagranie własnych utworów. W tym samym roku w studiu pojawiła się Beth Gibbons, pisząca w tamtym czasie własne piosenki i śpiewająca w bristolskich pubach covery Janis Joplin. Przez kilka lat oboje zapoznawali się z własnymi pomysłami muzycznymi wymieniając się domowymi taśmami, po czym postanowili założyć zespół, Portishead[6]. W międzyczasie Barrow został zatrudniony przez Camerona McVeya, menadżera i męża piosenkarki Neneh Cherry, by uczestniczyć w realizacji jej drugiego albumu, Homebrew z 1992 roku[7]. Muzykę na debiutancki album Portishead Barrow napisał wraz ze swoim przyjacielem, gitarzystą Adrianem Utleyem mając do pomocy inżyniera dźwięku, Dave’a McDonalda[6]. Twórczością Barrowa i Gibbons wkrótce zainteresowały się wytwórnie płytowe, a wyścig o podpisanie kontraktu nagraniowego wygrała ostatecznie niezależna wytwórnia Go! Discs z Londynu. W podpisaniu kontraktu pomógł Barrowowi Utley, chociaż sam go nie podpisał[7].
Promocja, wydanie i sprzedaż
[edytuj | edytuj kod]Album promował singel „Numb”[2] a także wymyślony przez Barrowa krótkometrażowy, czarno-biały film, To Kill A Dead Man, z quasi szpiegowską fabułą, pozbawiony słów i z instrumentalnym podkładem muzycznym. Film był on prezentowany z powodzeniem podczas londyńskich pokazów filmu Wściekłe psy Quentina Tarantino[5].
Album ukazał się 22 sierpnia 1994 roku jako CD[8], a w październiku – jako LP[1]. Odniósł sukces na rynku sprzedając się w ciągu kilku miesięcy w liczbie ponad 50 tysięcy egzemplarzy, a zespół, zachęcony powodzeniem rozpoczął występy na żywo, gromadząc coraz liczniejszą publiczność. Do 2008 roku album sprzedany został w liczbie 3,6 miliona egzemplarzy[7].
Muzyka
[edytuj | edytuj kod]Muzycznie Dummy był mieszanką funku, jazzu, muzyki ze ścieżki dźwiękowej i sampli[6]. Barrow przy jego realizacji wykorzystał elementy muzyki filmowej, którą cenił za jej eksperymenty z brzmieniem, tworzonym przy pomocy gitar i taśm puszczanych od tyłu[5]. Wykorzystał również hip-hopowe techniki produkcji, samplowania, scratchowania, gruchotania skrzynkami i tworzenia pętli[9]. Wśród sampli na albumie znalazły się między innymi: motyw z muzyki filmowej Lalo Schifrina, fragment utworu „Elegant People” z repertuaru Weather Report oraz cytat z twórczości Isaaca Hayesa. Jako instrumentarium wykorzystano gitary i perkusję, syntezator (jako podkład) oraz dodatkowo skrzypce, wiolonczelę i fortepian[5].
Lista utworów
[edytuj | edytuj kod] LP[edytuj | edytuj kod]Lista i informacje według Discogs[1]: Side A
Side B
| CD[edytuj | edytuj kod]Lista i informacje według Discogs[10]:
|
Wydana została również wersja CD z dodatkowym utworem – „It's A Fire” (umieszczonym pomiędzy „Wandering Star” a „Numb”)[11].
Sample:
- „Sour Times”: Lalo Schifrin – „The Danube Incident”, Smokey Brooks – „Spin It Jig”
- „Strangers”: Weather Report – „Elegant People”
- „Wandering Star”: Eric Burdon and WAR – „Magic Mountain”
- „Biscuit”: Johnnie Ray – „I'll Never Fall In Love Again”
- „ Glory Box”: Isaac Hayes – „Ike's Rap III”
Muzycy
[edytuj | edytuj kod]Zespół
[edytuj | edytuj kod]- Geoff Barrow – Rhodes, perkusja, programowanie
- Adrian Utley – gitara, gitara basowa, organy Hammonda, theremin
- Beth Gibbons – śpiew
Muzycy towarzyszący
[edytuj | edytuj kod]- Clive Deamer – perkusja
- Neil Solman – Rhodes, organy Hammonda
- Gary Baldwin – organy Hammonda
- Dave McDonald – flet nosowy
- Andy Hague – trąbka
- Strings Unlimited – smyczki
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Opinie krytyków
[edytuj | edytuj kod]Oceny łączne | |
---|---|
Publikacja | Ocena |
Album of the Year | 90/100[12] |
Recenzje | |
Publikacja | Ocena |
AllMusic | ![]() |
Chicago Tribune | ![]() |
Entertainment Weekly | A-[15] |
laut.de | ![]() |
Los Angeles Times | ![]() |
NME | 9/10[18] |
Pitchfork | 9.5/10[19] |
Porcys | 7.4/10[20] |
Q | ![]() |
Rolling Stone | ![]() |
The New Rolling Stone Album Guide | ![]() |
Slant Magazine | ![]() |
Sputnikmusic | 4.0/5[25] |
Tylko Rock | ![]() |
Uncut | 10/10[26] |
Zdaniem Johna Busha z AllMusic Dummy jest „genialną, zaskakująco naturalną syntezą klaustrofobicznych szpiegowskich ścieżek dźwiękowych, mrocznych breakbeatów inspirowanych miłością frontmana Geoffa Barrowa do hip-hopu oraz [śpiewu] wokalistki, Beth Gibbons”, która zaprezentowała swe możliwości wokalne na tle gitary Adriana Utleya oraz gramofonów i klawiszy Barrowa. W podsumowaniu recenzent stwierdził , iż Dummy „lepiej niż jakikolwiek wcześniejszy album połączył precyzyjne produkcje świata tańca z takimi charakterystycznymi dla popu cechami, jak świetne teksty piosenek i doskonałe występy wokalne”[13].
Borys Dejnarowicz z magazynu Porcys ocenia, iz „stylistyczną odrębność zapewniły Portishead osobowość i niepodważalna charyzma Beth Gibbons (…) na tle podkładów muzycznych, będących dziełem reszty grupy (…) Geoffa Barrowa i Adriana Utleya”. Muzyke scharakteryzowal jako mroczną, przeważnie jednostajnie zrytmizowaną, niewątpliwie bardzo psychodeliczną”[20].
Według Grzegorza Kszczotka z miesięcznika Tylko Rock Dummy to płyta „spójna, o wspaniałej, trochę niesamowitej atmosferze”. Zawarta na niej muzyka, pomimo że jest spokojna i melanchlijna, to jednak z uwagi na obecny w nej rytm zacheca „chocby do podrygiwania. Utwory sa podobne w nastroju, a glos Gibbons jest „melancholijny, spokojny, odarty z emocji (…), odarty z nadziei, niewiarygodnie smutny”. Za najładniejszy utwór albumu autor uznał „Sour Times”, a za najsmutniejszy – „Roads”[5].
Na wokal Gibbons zwraca uwagę również Sal Cinquemani ze Slant Magazine: „Gibbons jest jednocześnie przygnębiona (It Could Be Sweet), kokieteryjna (Glory Box) i ponuro podnosząca na duchu (It's a Fire)”. Podkład muzyczny to „filmowe kolaże noir Geoffa Barrowa” i „cicho wibrująca gitara Adriana Utleya”. Dummy to album, który „brzmi dziś tak samo przełomowo, jak osiem lat temu” – stwierdza w podsumowaniu autor, dając wydawnictwu maksymalną notę[24].
Erich Renz z laut.de stwierdza, iż „Portishead pokazali całą chwałę czarnej dziury. Czuli się tak przyciągani przez to, co nieznane i mroczne, że nie mogli nie nauczyć się, jak sobie z tym poradzić”[16].
Philip Sherburne z magazynu Pitchfork analizując wpływy muzyczne debiutanckiego albumu Portishead zauważył, iż choć Dummy „niesie w sobie echa wielu przełomowych albumów z poprzednich lat: tęsknej narkozy Mazzy Star i Cocteau Twins, szkieletowego hip-hopu Eric B. & Rakim, eterycznych piosenek Julee Cruise” oraz PJ Harvey, The Orb i Seefeel to jednak korzenie zespolu sa bliższe tradycjom dubu i breakbeatu, charakterystycznym dla wielokulturowego Bristolu. Najbliższym poprzednikiem Dummy był, zdaniem recenzenta, album Blue Lines grupy Massive Attack, nagrywany w czasie gdy Barrow pracował jako chłopiec na posyłki i magnetofonista w bristolskim Coach House Studios. Sama muzyka albumu jest „mroczna, wilgotna i stanowi kwintesencję Bristolu, łącząc przenikliwie chłodną mgłę portową z żywicą tysiąca jointów pozostawionych do wypalenia we mgle”[19].
Loraine Ali z Los Angeles Times oceniła Dummy jako album „bujny i bogaty, a jednocześnie delikatny i urzekający”, zaś Portishead jako „jeden z najbardziej innowacyjnych angielskich zespołów[17].
Zdaniem Stephena Daltona z NME Dummy to „bez wątpienia wysublimowany debiutancki album. Ale bardzo, bardzo smutny. Z jednej strony jego leniwy, slowbeatowy blues wyraźnie zajmuje teren podobny do bratnich dusz, Massive Attack i całej dalszej hip-hopowej rodziny z Bristolu. Z drugiej jednak strony są to awangardowe, księżycowe krajobrazy o zaciekłym, eksperymentalnym charakterze. Poza tym to uduchowiony szloch Beth Gibbons rzeczywiście ulokował Portishead na emocjonalnej mapie”[18].
„Z loopów taśmowych i smyczków na żywo, z riffów Rhodesa i anielskiego śpiewu, ci angielscy wywrotowcy konstruują bardzo hip-gotycki hip-hop” – ocenia Paul Evans z magazynu Rolling Stone[22].
Listy
[edytuj | edytuj kod] Listy tygodniowe[edytuj | edytuj kod]
| Listy końcoworoczne[edytuj | edytuj kod]
|
Certyfikaty sprzedaży
[edytuj | edytuj kod]- Wielka Brytania: 3× platynowa płyta (1 kwietnia 1995, 1 września 1996 i 1 lutego 2019)[49]
- USA: złota płyta (21 sierpnia 1997)[50]
- Kanada: platynowa płyta (1 kwietnia 1998)[51]
- Szwajcaria: złota płyta (1999)[52]
- Belgia: platynowa płyta (18 stycznia 2006)[53]
- Europa: 2x platynowa płyta (2007)[54]
Wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- 1994 – Album Roku magazynu Melody Maker[5]
- 1995 – Nagroda Mercury Prize[55]
- 2003 – 419. Miejsce na liście 500 albumów wszech czasów magazynu Rolling Stone[56].
- 2015 – 2. miejsce na liście The 50 best trip-hop albums of all time magazynu Fact[57]
- 2022 – 11. miejsce na liście The 150 Best Albums of the 1990s magazynu Pitchfork[58]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Portishead – Dummy. Discogs. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ a b Portishead – Numb. Discogs. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).
- ↑ Portishead – Sour Times. Discogs. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).
- ↑ Portishead – Glory Box. Discogs. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Grzegorz Kszczotek. Portishead: Prawdziwe kłamstwa. „Tylko Rock”. Nr 4 (44), s. 58, grudzień 1995. Warszawa: Res Publica Press International Sp. z o.o.. ISSN 1230-2317.
- ↑ a b c Rob Fitzpatrick: The Roots Of… Portishead. NME. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).
- ↑ a b c Craig McLean: Portishead: back on the beat. The Telegraph. [dostęp 2023-10-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-06)]. (ang.).
- ↑ Portishead – Dummy. Discogs. [dostęp 2023-10-04]. (ang.).
- ↑ Christopher R. Weingarten: Portishead’s ‘Dummy’ Is 25. The Band Asks That You Play It Loud. The New York Times. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).
- ↑ Portishead – Dummy. Discogs. [dostęp 2023-10-03]. (ang.).
- ↑ Portishead – Dummy. Discogs. [dostęp 2023-10-03]. (ang.).
- ↑ Album of the Year: Portishead – Dummy. Album of the Year. [dostęp 2023-08-06]. (ang.).
- ↑ a b John Bush: Dummy – Portishead. AllMusic. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ Greg Kot: MELANCHOLY, BABY. Chicago Tribune. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
- ↑ Steven Mirkin: Music Review: 'Dummy'. Entertainment Weekly. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ a b Erich Renz: Portishead – Dummy. laut.de. [dostęp 2023-08-06]. (niem.).
- ↑ a b Lorraine Ali: In Brief. Los Angeles Times. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ a b Stephen Dalton: PORTISHEAD: Dummy. NME. [dostęp 2023-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2000-06-23)]. (ang.).
- ↑ a b Philip Sherburne: Dummy: Portishead. Pitchfork. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ a b Borys Dejnarowicz: Portishead – Dummy. Porcys. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ Martin Aston: Portishead: Dummy. Q. [dostęp 2023-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2000-12-18)]. (ang.).
- ↑ a b Paul Evans: Dummy. Rolling Stone. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ (red.) Nathan Brackett, (red.) Christian Hoard: The New Rolling Stone Album Guide. Wyd. 4. New York: Simon & Schuster, 2004, s. 646. ISBN 0-7432-0169-8. LCCN 2004058905. (ang.).
- ↑ a b Sal Cinquemani: Review: Portishead, Dummy. Slant Magazine. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ Iai: Portishead – Dummy. Sputnikmusic. [dostęp 2023-05-21]. (ang.).
- ↑ Laura Barton. BETH GIBBONS Lives Outgrown. „Uncut”. June 2024 Take 326, s. 22, 24, June 2024. London: IPC Media. ISSN 1368-0722. [dostęp 2024-05-28]. (ang.).
- ↑ Hung Medien: PORTISHEAD - DUMMY (ALBUM). australian-charts.com. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ ULTRATOP & Hung Medien: Portishead – Dummy. ultratop.be. [dostęp 2023-10-01]. (niderl.).
- ↑ ULTRATOP & Hung Medien: Portishead – Dummy. ultratop.be. [dostęp 2023-10-01]. (fr.).
- ↑ BPI Communications BV. European Top 100 Albums. „Music & Media”. Nr 6. 12, s. 20, maj 1995. London: BPI Communications BV. OCLC 29800226. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Hung Medien: PORTISHEAD – DUMMY (ALBUM). lescharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (fr.).
- ↑ Hung Medien: Portishead – Dummy. dutchcharts.nl. [dostęp 2023-10-01]. (niderl.).
- ↑ Library and Archives Canada: Image : RPM Weekly. bac-lac.gc.ca. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ GfK Entertainment, BVMI: Portishead - Dummy. offiziellecharts.de. [dostęp 2023-10-01]. (niem.).
- ↑ Hung Medien: PORTISHEAD - DUMMY (ALBUM). norwegiancharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Hung Medien: PORTISHEAD - DUMMY (ALBUM). charts.org.nz. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Billboard: Portishead | Billboard 200. Billboard.com. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Official Charts Company: Official Scottish Albums Chart: 15 January 1995 – 21 January 1995. officialcharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Hung Medien: Portishead – Dummy. swisscharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (niem.).
- ↑ Hung Medien: PORTISHEAD - DUMMY (ALBUM). swedishcharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (szw.).
- ↑ Official Charts Company: Official Albums Chart: 30 April 1995 – 6 May 1995. officialcharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Music Week. Dance Albums. „Music Week”, s. 21, styczeń 1995. London. ISSN 0265-1548. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ Official Charts Company: Official Hip Hop and R&B Albums Chart: 8 January 1995 – 14 January 1995. officialcharts.com. [dostęp 2023-10-01]. (ang.).
- ↑ ULTRATOP & Hung Medien: Jaaroverzichten 1995. ultratop.be. [dostęp 2023-10-06]. (niderl.).
- ↑ ULTRATOP & Hung Medien: Rapports annuels 1995. ultratop.be. [dostęp 2023-10-06]. (fr.).
- ↑ BPI Communications BV. European Top 100 Albums. „Music & Media”. Nr 51/52. 12, s. 14, grudzień 1995. London: BPI Communications BV. OCLC 29800226. [dostęp 2023-10-06]. (ang.).
- ↑ Library and Archives Canada: Image : RPM Weekly. bac-lac.gc.ca. [dostęp 2023-10-06]. (ang.).
- ↑ Music Week. Dance Albums. „Music Week”, s. 11, styczeń 1996. London. ISSN 0265-1548. [dostęp 2023-10-06]. (ang.).
- ↑ BPI: Portishead: Dummy. bpi.co.uk. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
- ↑ RIAA: Gold & Platinum (Portishead: Dummy). riaa.com. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
- ↑ Music Canada: Gold/Platinum. musiccanada.com. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
- ↑ Hitparade.ch: Portishead Dummy. swisscharts.com. [dostęp 2023-10-09]. (niem.).
- ↑ Ultratop Belgian Charts: GOUD EN PLATINA - ALBUMS 2006. ultratop.be. [dostęp 2023-10-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-03-08)]. (niderl.).
- ↑ IFPI: IFPI Platinum Europe Awards - 2007. ifpi.org. [dostęp 2023-09-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-27)]. (ang.).
- ↑ Mercury Prize: Previous Shortlist. mercuryprize.com. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
- ↑ Julian P White: The Rolling Stone Top 500 Albums. Rolling Stone. [dostęp 2023-10-02]. (ang.).
- ↑ John Twells and Laurent Fintoni: The 50 best trip-hop albums of all time. Fact. [dostęp 2023-10-03]. (ang.).
- ↑ Pitchfork: The 150 Best Albums of the 1990s. Pitchfork. [dostęp 2023-10-03]. (ang.).