Dzietrzychowo – Wikipedia, wolna encyklopedia
wieś | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2022) | 347[2] |
Strefa numeracyjna | 89 |
Kod pocztowy | 11-210[3] |
Tablice rejestracyjne | NBA |
SIMC | 0487350 |
Położenie na mapie gminy Sępopol ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego ![]() | |
![]() |
Dzietrzychowo (niem. Dietrichsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Sępopol.
W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dzietrzychowo, po jej zniesieniu w gromadzie Sępopol. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.
Przez wieś przepływa struga Mamlak. Nazwa wsi pochodzi od Dytryka Skomanda, potomka wodza Jaćwingów, który otrzymał starą wieś pruską w 1366 r. od wielkiego mistrza Winrycha von Kniprode.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W 1366 roku wieś była majątkiem szlacheckim. W XVI wieku wybudowano tu kościół, a przy kościele powstała szkoła parafialna. W czasach reformacji kościół był w posiadaniu ewangelików. W 1737 szkoła przeszła pod nadzór państwowy. Na początku XIX Dzietrzychowo było wsią królewską i została uwłaszczona. W 1935 r. w szkole pracował jeden nauczyciel oraz uczyło się 53 uczniów. W 1939 r. we wsi było 280 mieszkańców. Pod koniec drugiej wojny światowej kościół spłonął. Dopiero w latach 1973–76 został odbudowany i przywrócony katolikom (filia parafii we Lwowcu). W 1954 r. Dzietrzychowo zostało siedzibą gromady i Gromadzkiej Rady Narodowej. Nowy budynek szkolny wybudowano w latach 60. XX wieku. W 1978 r. we wsi było 16 indywidualnych gospodarstw rolnych, gospodarujących na łącznej powierzchni 115 ha. W tym czasie we wsi funkcjonowała ośmioklasowa szkoła podstawowa, boisko sportowe, klub, biblioteka, sala kinowa na 60 miejsc, urząd pocztowy, leśnictwo, sklep wielobranżowy. W 1983 r. we wsi było 26 domów w zwartej zabudowie oraz 430 mieszkańców.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Miejscowy kościół pw. Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych pochodzi z XIV wieku (wzmiankowany w dokumentach w 1398 r.), górna drewniana część wieży z 1793. Zachowały się gotyckie malowidła ścienne z postaciami świętych z 2 ćwierci XV wieku., natomiast barokowe wyposażenie wnętrza uległo zniszczeniu po II wojnie światowej, gdy kościół był pozbawiony opieki.
Jest to mała budowla salowa z zakrystią od północnej strony, ściana północna bez okien, ściana wschodnia z bardzo ładnym szczytem schodkowym, zapewne o sto lat późniejsza. Wieża w dolnej części murowana, górna drewniana. Interesujące są polichromie wnętrza kościoła z drugiej ćwierci XV: fryz z wici palmetowej, Hortus conclusus, fragment Sądu Ostatecznego, postacie Apostołów. Gotyckie sakrarium znajduje się w ścianie wschodniej, jest zabezpieczone kutą kratą. Manierystyczna ambona pochodzi z początku XVII w, polichromowana. Dzwon z giserni Marcina (Mertensa) Kaysera w Gdańsku z roku 1549 r.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn 1993.
- Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic. Wyd. drugie zmienione. Wyd. Pojezierze, Olsztyn 1987, 480 str., ISBN 83-7002-239-1
- Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom II, Mieczysław Wieliczko, Bronisław Magdziarz (red.), Janina Bosko, Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999, ISBN 83-912605-0-X, OCLC 831022246 .
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 28937
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Kod pocztowy Dzietrzychowo •• Wyszukiwarka, kody pocztowe, ulice, mapa [online], www.kodypocztowe.info [dostęp 2019-11-19] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia przedstawiające Dzietrzychowo oraz zabytkowy kościół. tapety25.bdl.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-13)].