Fort XI Twierdzy Warszawa – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Radwar.jpg/220px-Radwar.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/G%C3%B3rki_Grochowskie%2C_Oficerska_Sp%C3%B3%C5%82dzielnia_Mieszkaniowa_Groch%C3%B3w.gif/180px-G%C3%B3rki_Grochowskie%2C_Oficerska_Sp%C3%B3%C5%82dzielnia_Mieszkaniowa_Groch%C3%B3w.gif)
Fort XI („Grochów“, „Grochów Duży“) – jeden z fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Warszawa, wybudowany w latach 80. XIX wieku, obecnie nieistniejący[2].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Fort znajdował się rejonie przecinania się dzisiejszych ulic Ostrobramskiej z Filomatów i Łukiską[3]. Był to fort ziemno-ceglany o narysie nieregularnego sześciokąta z dwoma czołami. W ramach likwidacji twierdzy będącej wypełnieniem rozkazu carskiego z 31 stycznia 1909 roku umocnienia zostały wysadzone latem 1913 roku, a fosy zasypane. Ostatecznie ślady po forcie zatarto w latach trzydziestych, zaś gruz wykorzystany został do budowy fundamentów kościoła na Placu Szembeka i nasypu al. Waszyngtona[4].
Pomiędzy Wisłą w pobliżu ulicy Algierskiej a fortem znajdował się wał przeciwpowodziowy wykorzystywany równocześnie jako wał forteczny[4].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Fort_XI_Warszawa_Groch%C3%B3w.jpg/400px-Fort_XI_Warszawa_Groch%C3%B3w.jpg)
W okresie międzywojennym tereny pofortowe były znane pod nazwą „Górki Grochowskie“[5][1][6], podobnie jak dawna wieś[3][7], na terenie której znajdowały się[8]. Na ich części powstało osiedle willowe pracowników państwowych[5][1] o tej samej nazwie[4], a w północnej części tego obszaru już po II wojnie światowej utworzono park Znicza[9], gdzie nazwa się zachowała na pomniku mieszkańców kolonii Górki Grochowskie, którzy zginęli w czasie wojny.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Antykwariat Logos, 38 aukcja (2012 r.), poz. 449: [WARSZAWA – GROCHÓW Plan sytuacyjny wraz ze szkicem parcelacji i zabudowy terenu Oficerskiej Spółdz. Mieszkaniowej "Grochów" (...)]. Antykwariat LOGOS. [dostęp 2013-07-28].
- ↑ Jarosław Zieliński: Aneks. Forty warszawskie − stan zachowania. Wizja lokalna przeprowadzona w dn. 21 i 24 października 1997 r., [w:] Śladami nazw miejskich Warszawy. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2012, s. 279. ISBN 978-83-62189-21-2.
- ↑ a b c West. Osteuropa 1:25 000. Nowogeorgijewßk-Segrshe-Warschau. Bl. 40. Maßstab 1/25000 der natürlichen Länge. Godło arkusza: XXIII 9-B (XXIII 9-Б). Kart. Abt. des stellv. Generalstabes der Armee, 1914. [dostęp 2015-01-09]. Mapa dostępna na stronie: MAPSTER (Mapy Archiwalne Polski i Europy Środkowej), Niemieckie mapy terenów zaboru rosyjskiego z okresu I wojny światowej, ze zbiorów: Archiwum Map WIG (Wojskowego Instytutu Geograficznego)
- ↑ a b c Rozdziały: 2. Budowa pierwszego pierścienia fortyfikacji, 4.2 Drogi forteczne, 6. Likwidacja Twierdzy Warszawa, 9.1.13. Fort XI. W: Lech Królikowski: Twierdza Warszawa. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2002, s. 93, 100, 147, 163-174, 243-245, seria: Twierdze i Zamki w Polsce. ISBN 83-11-09356-3.
- ↑ a b Rozdziały: 77.Fort XI i Górki Grochowskie; 96.Prosto z Wilna; 116.Ostrobramskiej kłopotliwy awans. W: Jerzy Kasprzycki: Korzenie Miasta. Warszawskie pożegnania.. T. III Praga. Warszawa: Wydawnictwo Veda, 2004, s. 229-231, 280-281, 327-328. ISBN 978-83-61932-03-1.
- ↑ Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 września 1936 r. o odstąpieniu niektórych nieruchomości państwowych. (Dz.U. z 1936 r. nr 77, poz. 541)
- ↑ Twierdza Warszawa, stan z 1909. Mapa 1:35000. Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2011. ISBN 978-83-62460-19-9.
- ↑ Andrzej Woźniak. Przedmiejskie gry i zabawy. O czasie wolnym i świętowaniu na Gocławiu w dwudziestoleciu międzywojennym. „Etnografia Polska”. XLVIII (z. 1-2), s. 221-252, 2004. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. ISSN 0071-1861. [dostęp 2013-11-22].
- ↑ Park Znicza - Zielona Warszawa. Urząd m.st. Warszawy. [dostęp 2013-07-28].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lech Królikowski, "Twierdza Warszawa", seria Twierdze i Zamki w Polsce, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2002.