Gromada Herkulesa – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Gromada Herkulesa (M13) | |
Odkrywca | |
---|---|
Data odkrycia | 1714 |
Dane obserwacyjne (J2000) | |
Gwiazdozbiór | |
Typ | klasa V |
Rektascensja | 16h 41m 41,44s |
Deklinacja | +36° 27′ 36,9″ |
Odległość | |
Jasność obserwowana | |
Rozmiar kątowy | 20'[1] |
Charakterystyka fizyczna | |
Wymiary | Ø 145 ly |
Liczba gwiazd | kilkaset tys. |
Alternatywne oznaczenia | |
Messier 13, M13, NGC 6205, GCl 45, C 1639+365 | |
![]() Konstelacja Herkulesa |
Gromada Herkulesa (znana również jako Messier 13, M13 lub NGC 6205) – gromada kulista w gwiazdozbiorze Herkulesa. Została odkryta w 1714 roku przez Edmonda Halleya[3][1]. 1 czerwca 1764 roku Charles Messier dodał ją do swego katalogu jako M13[1].
Opis
[edytuj | edytuj kod]M13 jest gromadą o średnicy około 145 lat świetlnych i znajduje się w odległości 25,1 tysiąca lat świetlnych od Ziemi[1]. Jako obiekt o jasności 5,8 magnitudo, zajmujący na niebie obszar 20 minut kątowych, Gromada Herkulesa jest widoczna nieuzbrojonym okiem tylko w bardzo sprzyjających warunkach. Za pomocą teleskopu o aperturze 100 mm można rozróżnić pojedyncze gwiazdy[4]. Jest największą i najjaśniejszą gromadą kulistą północnej półkuli nieba[5]. W jądrze znajdują się trzy połączone ciemne pasma zwane Śmigłem[6].
Zawiera kilkaset tysięcy gwiazd[1], być może nawet około miliona[3].
W pobliżu, 28 minut kątowych na północny wschód, widoczna jest galaktyka NGC 6207.
W 1974 za pomocą radioteleskopu w Arecibo w kierunku gromady została wysłana zapisana w kodzie binarnym wiadomość zawierająca kilka podstawowych informacji na temat ludzkości i jej wiedzy, tzw. wiadomość Arecibo[7].
W fantastyce naukowej
[edytuj | edytuj kod]W serii science fiction Perry Rhodan, Gromada Herkulesa jest domem rasy Arkonidów. Na jednej z planet tej gromady rozgrywa się także akcja powieści Bohdana Peteckiego – „Messier 13".
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- M13 w amatorskim ujęciu, przy 80% pełni Księżyca w centrum Warszawy (Bortle 9) za pomocą 10" teleskopu RC i pełnoklatkową chłodzoną astrokamerą.
- Zbliżenie jądra gromady na zdjęciu Kosmicznego Teleskop Hubble’a.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Messier 13 w SEDS.org (ang.).
- ↑ Duncan A. Forbes, Terry Bridges. Accreted versus In Situ Milky Way Globular Clusters. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 404 (3), s. 1203–1214, 2010-05-21. DOI: 10.1111/j.1365-2966.2010.16373.x. (ang.).
- ↑ a b Courtney Seligman: NGC 6205. Celestial Atlas. [dostęp 2015-03-04]. (ang.).
- ↑ Ian Ridpath: Gwiazdy i planety. Przewodnik Collinsa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 158. ISBN 978-83-7073-928-7.
- ↑ Przewodnik po gwiazdozbiorach. W: Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: PPU „PARK” Sp. z o.o., 2002, s. 86. ISBN 83-7266-156-1.
- ↑ Praca zbiorowa: KOSMOS. Warszawa: Buchmann Sp. z o.o., 2010, s. 382. ISBN 978-83-7670-323-7.
- ↑ Gromada Herkulesa w serwisie APOD: Astronomiczne zdjęcie dnia
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gromada Herkulesa w NASA/IPAC Extragalactic Database (ang.)
- Messier 13 w SEDS.org (ang.)
- Gromada Herkulesa w bazie SIMBAD (ang.)
- „Galactic globular cluster database”: M 13 (ang.)