Herb Radomia – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Typ herbu |
---|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/POL_Radom_COA_uroczysty.svg/200px-POL_Radom_COA_uroczysty.svg.png)
Herb Radomia – jeden z symboli miejskich Radomia[1].
Wygląd i symbolika
[edytuj | edytuj kod]Herb przedstawia w polu czerwonym biały mur z pięcioma blankami z trzema wieżami o trzech blankach każda, z których środkowa wyższa oraz bramą, w której majuskuła „R” biała, nad bramą mitra książęca, nad tarczą korona królewska. Herb Radomia w wersji uroczystej zawiera ponadto po prawej stronie bramy herb papieża Jana Pawła II oraz labry z pokryciem białym i takimże podbiciem[1].
Symbol papieski wzbogaca radomski herb o: dwa skrzyżowane w skos klucze św. Piotra, tiarę, stułę, wstęgę), krzyż łaciński oraz złotą literę „M”, oznaczającą Maryję.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Historia herbu Radomia sięga czasów między latami 1364 a 1421. W 1364 roku Kazimierz Wielki przeniósł Radom z prawa średzkiego na magdeburskie. Z 1421 roku natomiast pochodzi pierwsza wzmianka w źródłach pisanych o posiadaniu przez miasto pieczęci. Pierwsza data cezury czasowej jest umowną. Przypuszcza się, że wraz z reorganizacją Radomia na skutek nadania niemieckiego prawa lokacyjnego wyłonił się samorząd miejski. Umożliwiało to otrzymanie przez miasto własnego herbu. Z drugiej zaś strony ten proces mógł trwać kilkadziesiąt lat, co przesunęłoby datę otrzymania herbu wstecz lub do przodu[2].
Najstarszy odcisk stempla miejskiego zachował się na dokumencie pochodzącym z 4 czerwca 1421 roku. Dokument jest poświadczeniem przez rajców radomskich dobrego urodzenia Macieja Radomierzy z Radomia, syna mieszczanina Bogusława Busza i Wojciechy. Za pośrednictwem odcisku pieczęci zachował się wizerunek pierwszego godła Radomia, przedstawiający przypuszczalnie majuskułową literę „R”[3], otoczoną łacińskim napisem ◊ + ◊ [SI]GILLU[M] MIN'(US) CIV[I]TA'(TIS) RADO'(MENSIS)[4]. Samo wyobrażenie napieczętne pochodzi z okresu przedheraldycznego: piętnastowieczne godło nie posiadało jeszcze tarczy herbowej. Składało się z trzech elementów. W centrum znajdowała się gotycka majuskulna litera, zwieńczona królewską koroną. Z obydwu stron litery mieściły się roślinne motywy (lepiej widoczne po lewej stronie). Przedstawiały krzew lub drzewo z siedmioma gałązkami, przy czym pięć z nich zakończone były pąkami lub listkami[5].
Litera w godle Radomia najczęściej jest identyfikowana jako „R”. Przemawiają za tym późniejsze wyobrażenia godła radomskiego, jednak może przedstawiać także literę „K”. Ryte w XIV-XV stuleciach litery „K” były zaopatrywane od góry w belki, łączące prawe górne ramię znaku z trzonem litery[6]. W tym przypadku najstarszym herbem Radomia mógł być monogram króla Kazimierza Wielkiego, za czym przemawia także umieszczona nad literą korona[7].
W 2022 prezydent Radomia powołał komisję do spraw znaków i symboli miasta, której wobec braku opinii Komisji Heraldycznej powierzono ustalenie poprawnego wizerunku herbu. Efektem podjętych prac stało się Studium Historyczno-Heraldyczne nad herbem Radomia, opracowane przez dr. hab. Tomisława Giergiela z Katedry Archiwistyki i Nauk Pomocniczych Historii w Instytucie Historii na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie[8]. Kontrowersje budzą takie elementy herbu, jak: kolorystyka, kształt tarczy herbowej i jej bordiury, użytych koron, obecność w herbie tak labrów rycerskich, jak i herbu papieskiego[9]. W końcu 2022 zaprezentowano projekt graficzny herbu miasta, odpowiadający zasadom heraldyki i nawiązujący do wizerunku pieczęci z 1421[10].
- Herb na budynku Ratusza
- Herb na gmachu dworca kolejowego
- Monogram Kazimierza Wielkiego na drzwiach katedry krakowskiej
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Obwieszczenie Rady Miejskiej W Radomiu z dnia 18 czerwca 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały w sprawie Statutu Miasta Radomia. Biuletyn Informacji Publicznej. [dostęp 2020-11-02].
- ↑ H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 11.
- ↑ H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 12, 14.
- ↑ W tłumaczeniu na język polski: PIECZĘĆ MNIEJSZA MIASTA RADOMIA. W nawiasach kwadratowych – uzupełnienia słabo widocznych liter, w nawiasach okrągłych – rozwiązania skróceń. H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 14-15.
- ↑ H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 18.
- ↑ H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 19.
- ↑ H. Seroka, Herb Radomia. Zarys dziejów, s. 21.
- ↑ Herb Radomia trzeba zmienić, bo jest pełen błędów. Do wyrzucenia ślad po Janie Pawle II i nie tylko
- ↑ Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Radomia
- ↑ Gotowy jest projekt graficzny nowego herbu Radomia
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Gumowski M., Herby miast polskich, Warszawa 1960.
- Seroka H., Herb Radomia. Zarys dziejów, Radom 2009. ISBN 978-83-88100-70-3. ISBN 978-83-7204-862-2.