Kamasja – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() kamasja jadalna | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Podrodzina | |
Rodzaj | kamasja |
Nazwa systematyczna | |
Camassia Lindl. Bot. Reg. 18: ad t. 1486. 1 Apr 1832 (nom. cons.)[3] | |
Typ nomenklatoryczny | |
Camassia quamash Pursh[3] |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Sunrise_at_Camas_Prairie_Centennial_Park.jpg/220px-Sunrise_at_Camas_Prairie_Centennial_Park.jpg)
Kamasja (Camassia Lindl.) – rodzaj roślin zaliczany współcześnie do rodziny szparagowatych (Asparagaceae) (podrodzina agawowe), wcześniej umieszczany był w rodzinie liliowatych (Liliaceae) lub hiacyntowatych Hyacintheaceae[4][2]. Do rodzaju należy 6 gatunków występujących we wschodniej i zachodniej części Kanady i Stanów Zjednoczonych w Ameryce Północnej[5].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Byliny bulwiaste. Bulwy rosną pojedynczo lub w skupieniach, są owalne lub kuliste, osłonięte brązową lub czarną tuniką. Liście odziomkowe, blaszka liściowa równowąska, z kilem. Kwiatostan na szczycie głąbika, z wąskolancetowatymi przysadkami. Kwiaty promieniste lub z jedną płaszczyzną symetrii, listków okwiatu 6, trwałych, ustawionych w 2 lub 3 okółkach. Listki te są barwy fioletowej, niebieskiej lub białej, lancetowate, każdy z 3–9 wiązkami przewodzącymi. Podczas zasychania skręcają się. Pręcików 6. Zalążnia z 6–36 zalążkami, szyjka słupka nitkowata, znamię trójłatkowe. Owocem jest torebka owalna lub zaokrąglona z 6–36 nasionami. Nasiona czarne, połyskujące, owalne lub gruszkowate o długości od 2 do 4 mm. Liczba chromosomów 2n = 30[6].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja rodzaju według APweb (aktualizowany systemie APG III z 2009)
Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd szparagowce (Asparagales), rodzina szparagowate (Asparagaceae), podrodzina agawowe (Agavoideae)[2].
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1994-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd liliopodobne (Lilianae Takht.), rząd amarylkowce (Amaryllidales Bromhead), rodzina hiacyntowate (Hyacinthaceae Batsch), rodzaj kamasja (Camassia Lindl.)[7].
- Wykaz gatunków[5]
- Camassia angusta (Engelmann & A. Gray) Blankinship
- Camasia cusickii S. Wats. – kamasja Kusika
- Camassia howellii S. Watson
- Camassia leichtlinii (Baker) S. Wats. – kamasja Leichtlina
- Camassia quamash (Pursh) Greene – kamasja jadalna
- Camassia scilloides (Rafinesque) Cory
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Bulwy kamasji są jadalne i stanowiły ważne źródło pożywienia dla Indian z północno-zachodniej części kontynentu północnoamerykańskiego. Kilka gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne[6].
W bulwach kamasji Leichtlina obecne są saponiny spirostanolowe, saponina furostanolowa, glikozyd cholestanu i inne saponiny steroidowe. Związki te wykazują działanie cytotoksyczne na komórki ludzkiego raka płaskonabłonkowego jamy ustnej (HSC-2) i normalne ludzkie fibroblasty dziąseł[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b c Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-12] (ang.).
- ↑ a b Camassia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. [dostęp 2010-09-04]. (ang.).
- ↑ Genus: Camassia Lindl.. Germplasm Resources Information Network (GRIN), 2001–. [dostęp 2009-06-12]. (ang.).
- ↑ a b Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-07-14]. (ang.).
- ↑ a b Tom A. Ranker & Tim Hogan: Camassia. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2010-09-04]. (ang.).
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Camassia. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25]. (ang.).
- ↑ Minpei Kuroda, Yoshihiro Mimaki, Fusako Hasegawa, Akihito Yokosuka i inni. Steroidal Glycosides from the Bulbs of Camassia leichtlinii and Their Cytotoxic Activities. „Chemical and Pharmaceutical Bulletin”. 49 (6), s. 726–731, 2001. DOI: 10.1248/cpb.49.726.