Me (prawa boskie) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Me (sum. me, tłum. „boskie siły” lub „boskie prawa”) – w wierzeniach mezopotamskich ogół praw, reguł i zasad wyznaczających i charakteryzujących cywilizowane życie, danych ludzkości przez bogów. Pojęcie to odnosiło się do wszystkiego, co było związane z organizacją społeczeństwa Sumerów (polityką, religią, stosunkami społecznymi) i ich systemem etyczno-religijnym. Me były siłą, która utrzymywała świat w należytym porządku, określała miejsce we Wszechświecie dla każdej dziedziny życia. Strażnikiem praw i opiekunem me był początkowo Enlil, zastąpił go później Enki.
Me odnosiły się przede wszystkim do człowieka i społeczeństwa. Jedna z grup reguł poznana została za pośrednictwem mitu „Inana i Enki”, w którym bogini Inana wykrada me bogu Enki i przekazują je swojej świątyni. W ten sposób bogini umocniła autorytet Uruk. Spośród ponad stu znanych reguł, wymienionych w tym micie, udało się odczytać około połowy, lecz nie wszystkie z nich zostały na razie zinterpretowane. Z pojęć abstrakcyjnych znane są znaczenia me w odniesieniu do bohaterstwa, sprawiedliwości, prawości, dobroci, szlachetności, zwycięstwa, pokoju, kłamstwa, strachu, zmęczenia, kłótni, burzenia miast. W znaczeniu symbolicznym me opisywało tron królewski, boskość, sztandary czy wieczystą koronę. Me odnosiło się do organizacji zajęć rzemieślników i artystów (np. cyzelerstwo, koszykarstwo, murarstwo, kowalstwo, garbarstwo, ciesielstwo), porządkowało godności kapłanów i pisarzy, opisywało czynności rytualne (np., zejście do świata podziemnego lub wyjście ze świata podziemnego, prostytucja sakralna, święte oczyszczenie), sztukę i instrumenty muzyczne, budynki sakralne (np., dostojna świątynia, kaplica), sztandar bojowy itd.
W procesie dziejowym pod względem zbliżonych znaczeń me podobne było do starorzymskiego numen. Zbliżone koncepcje postrzegania świata występują w kilku religiach pierwotnych, najbardziej objawia się to w wierzeniach dalekowschodnich. Można odnaleźć podobieństwa pomiędzy me a ideami Platona.
Lista me
[edytuj | edytuj kod]Szczegółowa lista boskich praw me wymienionych w sumeryjskim micie Inana i Enki[1]
- Funkcja władcy en
- Funkcja kapłana lagal
- Boskość
- Przynależny władcom kołpak
- Tron królestwa
- Wzniosłe berło
- Pastorał i lejce
- Wzniosła szata
- Pasterstwo
- Królestwo
- Funkcja kapłanki egizi
- Funkcja kapłanki nindingir
- Funkcja kapłana iszib
- Funkcja kapłana lumah
- Funkcja kapłana gudu
- Trwałość
- Zejście do świata podziemnego
- Wyjście ze świata podziemnego
- Funkcja kapłana kurgara
- Miecz i maczuga
- Funkcja sługi świątyni sagursag
- Czarna suknia
- Kolorowa suknia
- Fryzura na karku
- Sztandary
- Potop
- Stosunki seksualne
- Pocałunki
- Prostytucja
- Głośne wołanie
- Zaprzeczanie
- Pochlebstwo
- Stanowisko prostytutki kultowej
- Czysta gospoda
- Czyste nigingar
- Stanowisko niebiańskiej hieroduli
- Głośno brzmiący instrument
- Muzyka
- Starszeństwo
- Bohaterstwo
- Siła
- Niehonorowość
- Prawość
- Rabowanie miast
- Intonowanie lamentacji
- Radość serca
- Kłamliwość
- Buntowniczy kraj
- Stan pokoju
- Wiele przebywania w drodze (podróżowania?)
- Trwała siedziba
- Rzemiosło stolarza
- Rzemiosło kotlarza
- Sztuka pisania
- Rzemiosło kowala
- Rzemiosło siodlarza
- Rzemiosło folusznika
- Rzemiosło budowniczego
- Rzemiosło rogożnika
- Rozum
- Wiedza
- Czyste rytuały obmywania
- Dom (...)
- Gromadzenie żaru węgielnego
- Zagroda owiec
- Głęboki szacunek
- Napięcie (wzbudzające) głęboki szacunek
- Pełne szacunku milczenie
- Rozniecanie ognia
- Gaszenie ognia
- Ciężka praca
- Zgromadzenie rodziny
- Walka
- Okrzyk zwycięstwa
- Doradztwo
- Naradzanie się
- Wymierzanie sprawiedliwości
- (Podejmowanie) decyzji
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ na podstawie: Szarzyńska K., Mity..., s. 66-82.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Bielicki M., Zapomniany świat Sumerów, Warszawa 1966, s. 196–197.
- Krystyna Łyczkowska , Krystyna Szarzyńska , Mitologia Mezopotamii, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1981, s. 56–58, ISBN 83-221-0132-5, OCLC 830135002 .
- Szarzyńska K., Mity sumeryjskie, seria Antologia Literatury Mezopotamskiej, Warszawa 2000, s. 66-82. ISBN 83-87111-13-4.