Myszak kaktusowy – Wikipedia, wolna encyklopedia
Peromyscus eremicus[1] | |||||
(S.F. Baird, 1858) | |||||
![]() | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Podtyp | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Infragromada | |||||
Rząd | |||||
Podrząd | |||||
Infrarząd | |||||
Nadrodzina | |||||
Rodzina | |||||
Podrodzina | |||||
Plemię | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek | myszak kaktusowy | ||||
Synonimy | |||||
| |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[17] | |||||
![]() | |||||
Zasięg występowania | |||||
![]() |
Myszak kaktusowy[18] (Peromyscus eremicus) – gatunek ssaka z podrodziny nowików (Neotominae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Myszak kaktusowy występuje w północno-zachodniej Ameryce Północnej zamieszkując w zależności od podgatunku[19]:
- P. eremicus eremicus – od południowej Nevady i południowo-zachodniego Utah, Stany Zjednoczone, od południowego i południowo-wschodniego do północno-zachodniego i północno-środkowego Meksyku.
- P. eremicus alcorni – znany tylko z miejsca typowego i okolic w północno-środkowej Chihuahua, Meksyk.
- P. eremicus anthonyi – południowo-wschodnia Arizona i południowo-zachodni Nowy Meksyk, Stany Zjednoczone oraz północno-wschodnia Sonora i północno-wschodnia Chihuahua, Meksyk.
- P. eremicus avius – znany tylko z miejsca typowego na wyspie Cerralvo, Kalifornia Dolna Południowa, Meksyk.
- P. eremicus cedrosensis – znany tylko z miejsca typowego na wyspie Cedros, Kalifornia Dolna, Meksyk.
- P. eremicus cinereus – znany tylko z miejsca typowego na południowo-zachodniej części wyspy San José, Kalifornia Dolna Południowa, Meksyk.
- P. eremicus collatus – znany tylko z miejsca typowego na wyspie Turner, Sonora, Meksyk.
- P. eremicus insulicola – znany tylko z miejsca typowego na wyspie Espiritu Santo, Kalifornia Dolna Południowa, Meksyk.
- P. eremicus papagensis – znany tylko z miejsca typowego i okolic w południowo-zachodniej Arizonie, Stany Zjednoczone i północno-zachodniej Sonorze, Meksyk.
- P. eremicus phaeurus – wschodnia Coahuila, północno-wschodnie Zacatecas, zachodnie Nuevo León i północne San Luis Potosí, Meksyk.
- P. eremicus polypolius – znany tylko z miejsca typowego na wyspie Margarita, Kalifornia Dolna Południowa, Meksyk.
- P. eremicus pullus – znany tylko z miejsca typowego w środkowo-południowej Arizonie, Stany Zjednoczone.
- P. eremicus sinaloensis – wschodnia i południowa Sonora, południowo-zachodnia Chihuahua i Sinaloa, Meksyk.
- P. eremicus tiburonensis – znany tylko z miejsca typowego na wyspie Tiburón, Sonora, Meksyk.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1857 roku amerykański ornitolog Spencer Fullerton Baird nadając mu nazwę Peromyscus eremicus[2]. Holotyp pochodził ze starego Fortu Yuma, nad rzeką Kolorado naprzeciwko Yumy w Arizonie, w Hrabstwie Imperial, w Kalifornii, w Stanach Zjednoczonych[20].
P. eremicus należy do grupy gatunkowej eremicus[19]. Ostatnio P. eremicus podzielono na dwa gatunki, przypisując P. fraterculus do populacji na zachód od rzeki Kolorado a P. eremicus do populacji na wschód od tej rzeki[19]. Podział na podgatunki jest nieco niejasny[19]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają czternaście podgatunków[19].
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Peromyscus: gr. πηρα pēra „torba”; μυσκος muskos „myszka”, od zdrobnienia μυς mus, μυος muos „mysz”[21].
- eremicus: gr. ερημικος erēmikos „żyjący na pustyni”, od ερημια erēmia „pustynia”[22].
- alcorni: Joseph Ray Alcorn (1911–1998), amerykański biolog[23].
- anthonyi: Alfred Webster Anthony (1865–1939), amerykański inżynier górnictwa, ornitolog, kolekcjoner[24].
- avius: łac. avius „opustoszały, na uboczu, samotny”[25].
- cedrosensis: wyspa Cedros, Meksyk[26].
- cinereus: łac. cinereus „popielatoszary, koloru popiołu”, od cinis, cineris „proch”[22].
- collatus: łac. conlatus lub collatus „zebrane”, od conferre „zebrać”[22].
- insulicola: łac. insula, insulae „wyspa”; -cola „mieszkaniec”, od colere „mieszkać”[22].
- papagensis: Papago, rdzenna ludność zamieszkująca Arizonę w Stanach Zjednoczonych i północny Meksyk[12][26].
- phaeurus: gr. φαιος phaios „ciemny, brązowy”[27]; ουρα oura „ogon”[28].
- polypolius:gr. πολυς polus „więcej”[29]; πολιος polios „szary”[29].
- pullus: łac. pullus „ciemnego koloru, czarniawy”[22].
- sinaloensis: Sinaloa, zachodni Meksyk[22].
- tiburonensis: Isla Tiburón, Zatoka Kalifornijska, Sonora, Meksyk[22].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 77–100 mm, długość ogona 92–118 mm, długość ucha 13–18 mm, długość tylnej stopy 18–22 mm; masa ciała 13–18 g[30]. Kolor sierści jest zróżnicowany - od żółtawego do czarnego. Brzuch biały. Na ogonie sierść rzadsza niż na reszcie ciała, jest to nietypowa cecha w rodzaju Peromyscus.
Ekologia
[edytuj | edytuj kod]Żyją na suchych terenach, zwykle na stepach i półpustyniach. Występują także na skalistych terenach u podnóży gór. Prowadzą nocny tryb życia, dzień spędzają w wykopanych przez siebie norach. Są wszystkożerne, zjadają ziarna, kwiaty krzewów, owoce, liście, owady. Prawdopodobnie podczas najgorętszych dni lata zapadają w torpor.
Rozmnażanie
[edytuj | edytuj kod]Myszaki kaktusowe rozmnażają się kilka razy w roku. Po trwającej 20-25 dni ciąży samica rodzi 1-4 młode, ważące nieco ponad 2 gramy. Małe mają zamknięte oczy i uszy. Uszy otwierają się w pierwszym dniu życia, oczy po 11-15 dniach. Długość okresu karmienia mlekiem nie jest znana, ale dwumiesięczne myszaki są już samodzielne i gotowe do rozrodu. Zwierzęta żyją średnio 1 rok.
Zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]Myszak kaktusowy jest częstym składnikiem diety drapieżników. Polują na niego m.in. sowy, grzechotniki i lisy. Myszaki najczęściej jako obronę stosują ucieczkę - potrafią biegać z prędkością ok. 13 km/h.
Korelacje z ludźmi
[edytuj | edytuj kod]Myszak kaktusowy jest często hodowany jako zwierzę laboratoryjne.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Peromyscus eremicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b S.F. Baird: Mammalia. W: United States War Dept.: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. T. 8. Cz. 1. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 479. (ang.).
- ↑ C.H. Merriam. Description of a new mouse from New Mexico. Hesperomys (Vesperimus) Anthonyi sp. nov.. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 4, s. 6, 1887. (ang.).
- ↑ E.A. Mearns. Preliminary diagnoses of new mammals from the Mexican border of the United States. „Proceedings of the United States National Museum”. 19 (1103), s. 138, 1896. (ang.).
- ↑ E.A. Mearns. Descriptions of six new mammals from North America. „Proceedings of the United States National Museum”. 19 (1121), s. 720, 1897. (ang.).
- ↑ J.A. Allen. Descriptions of new mammals from Western Mexico and Lower California. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 10 (8), s. 154, 1898. (ang.).
- ↑ W.H. Burt. Descriptions of heretofore unknown mammals from islands in the Gulf of California, Mexico. „Transactions of the San Diego Society of Natural History”. 7, s. 172, 1931–1934. (ang.).
- ↑ Anderson 1972 ↓, s. 341.
- ↑ Osgood 1909 ↓, s. 247.
- ↑ E.R. Hall. A new subspecies of Peromyscus, from San José Island, Lower California, Mexico. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 44, s. 87, 1931. (ang.).
- ↑ Osgood 1909 ↓, s. 246.
- ↑ a b E.A. Goldman. New mammals from North and Middle America. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 30, s. 110, 1917. (ang.).
- ↑ W.H. Osgood. Thirty new mice of the genus Peromyscus from Mexico and Guatemala. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 17, s. 75, 1904. (ang.).
- ↑ Osgood 1909 ↓, s. 248.
- ↑ P.M. Blossom. Description of a new rock pocket-mouse and a new desert-mouse from southern Arizona. „Occasional Papers of the Museum of Zoology, University of Michigan”. 265, s. 3, 1933. (ang.).
- ↑ Anderson 1972 ↓, s. 342.
- ↑ T. Lacher , R. Timm & S.T. Álvarez-Castañeda , Peromyscus eremicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019, wersja 2021-3 [dostęp 2021-12-09] (ang.).
- ↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 241. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d e C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 376. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Peromyscus eremicus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-12-09].
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 525, 1904. (ang.).
- ↑ a b c d e f g The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
- ↑ Beolens, Watkins i Grayson 2009 ↓, s. 6.
- ↑ Beolens, Watkins i Grayson 2009 ↓, s. 15.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 27.
- ↑ a b J. Nijhof: Nederlandse namen voor een deel van de Knaagdieren. paulvoorhaar.nl. [dostęp 2021-12-09]. (niderl.).
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 168.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 247.
- ↑ a b Jaeger 1944 ↓, s. 181.
- ↑ U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 378. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- W.H. Osgood. A revision of the mice of the American genus Peromyscus. „North American Fauna”. 28, s. 1–285, 1909. (ang.).
- Edmund C. Jaeger , Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256, OCLC 637083062 (ang.).
- S. Anderson. Mammals of Chihuahua: taxonomy and distribution. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 148 (2), s. 151–410, 1972. (ang.).
- B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 1–567. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
- A. Myers , ''Peromyscus eremicus'' cactus mouse [online], Animal Diversity Web [dostęp 2021-12-09] (ang.).