Ogólnopolski Strajk Kobiet – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Chorągiewka z logiem Strajku Kobiet niesiona na marszu równości w Krakowie (2022) | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | Warszawa |
Data założenia | 2016 |
Rodzaj stowarzyszenia | |
Profil działalności | |
Nr rejestru | 0000784372 |
Data rejestracji | 2019 |
Strona internetowa |
![Grupa kilkudziesięciu osób uczestniczy w proteście. Część osób klaszcze. Z tyłu pod ceglaną ścianą budynku kilka osób trzyma duży biały transparent na którym znajduje się napis: "POSŁANKI I POSŁOWIE, NIE MYŚLCIE, ŻE POZOSTANIECIE BEZKARNI! Razem PRZECIW FANATYKOM!" Napis jest czarny z wyjątkiem słowa Razem które jest fioletowe](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Black_Monday_2016-10-03_Wroc%C5%82aw%2C_Rynek%2C_Hour_K_-_big_banner_1.jpg/220px-Black_Monday_2016-10-03_Wroc%C5%82aw%2C_Rynek%2C_Hour_K_-_big_banner_1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Niepo%C5%82omice_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Dziesi%C4%99ciu_Tysi%C4%99cy_M%C4%99czennik%C3%B3w_w_Niepo%C5%82omicach_A_160.jpg/220px-Niepo%C5%82omice_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Dziesi%C4%99ciu_Tysi%C4%99cy_M%C4%99czennik%C3%B3w_w_Niepo%C5%82omicach_A_160.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Marta_Lempart_and_Agnieszka_Czerederecka.jpg/220px-Marta_Lempart_and_Agnieszka_Czerederecka.jpg)
Ogólnopolski Strajk Kobiet (OSK) – polski feministyczny ruch społeczny, który powstał we wrześniu 2016 roku, na fali protestów zapoczątkowanych przez partię Razem[1]. Został zawiązany w proteście wobec odrzucenia przez Sejm RP projektu ustawy „Ratujmy kobiety” i jednoczesnego skierowania do prac w komisji projektu „Stop aborcji”. Odpowiedzialny za organizację Czarnego Poniedziałku – akcji protestacyjnej, która odbyła się równocześnie w 147 miastach Polski[2][3].
W 2017 ruch został wyróżniony Nagrodą Radia Tok FM im. Anny Laszuk[4].
Czarny Poniedziałek
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz więcej w artykule
23 września 2016 roku Sejm RP odrzucił obywatelski projekt ustawy Komitetu Ratujmy Kobiety, liberalizujący prawo aborcyjne[5]. 25 września partia Razem zorganizowała 9 manifestacji pod hasłem „#czarnyprotest” w największych miastach Polski. Występująca na zgromadzeniu we Wrocławiu Marta Lempart przypomniała o strajku kobiet w Islandii z 1975 roku i wezwała do protestu kobiet w Polsce 3 października 2016 roku, inicjując powstanie OSK[6].
W mediach społecznościowych (szczególnie na portalu Facebook) zawiązały się lokalne komitety organizacyjne Strajku oraz ogólnopolski komitet wsparcia Strajku we Wrocławiu. Koordynatorki ustaliły formę akcji: powstrzymanie się kobiet od wykonywania pracy, czarny ubiór, udział w protestach[3].
3 października w 147 polskich miastach odbyły się zgromadzenia pod hasłem „Czarny Poniedziałek / Ogólnopolski Strajk Kobiet”. Liczbę osób uczestniczących w wydarzeniach szacowano na od 98 do 200 tysięcy[2][3][7][8]. 6 października 2016 roku Sejm odrzucił projekt ustawy „Stop aborcji”[9][10].
Międzynarodowy Strajk Kobiet
[edytuj | edytuj kod]Wydarzenia w Polsce uzyskały zasięg w międzynarodowych mediach, a polskie działaczki postanowiły podjąć współpracę z ruchami kobiecymi z innych krajów. W wyniku tego powstała inicjatywa Międzynarodowego Strajku Kobiet. Suchanow mówi w wywiadzie dla "Le Monde", że inicjatywa ta pochodzi z Polski[11]. W 2020 Klementyna Suchanow opublikowała książkę To jest wojna. Kobiety, fundamentaliści i nowe średniowiecze, w której opisuje początki OSK oraz jak powstawał Międzynarodowy Strajk Kobiet[12].
8 marca 2017 roku, w Międzynarodowy Dzień Kobiet, w 54 krajach odbyły się manifestacje środowisk kobiecych, nawołujące do powstrzymania przemocy wobec kobiet, liberalizacji prawa aborcyjnego w poszczególnych krajach i zrównania szans kobiet w społeczeństwie[13].
Protesty przeciwko zaostrzeniu przepisów dotyczących aborcji
[edytuj | edytuj kod]- Główny artykuł:
22 października 2020 działaczki OSK zapoczątkowały protesty przeciwko zaostrzeniu ustawy antyaborcyjnej[14]. Wśród głoszonych postulatów znalazły się m.in. aborcja na żądanie, dymisja rządu, wprowadzenie świeckiego państwa i usunięcie religii ze szkół, zaradzenie katastrofie klimatycznej oraz likwidacja tzw. umów śmieciowych na rynku pracy[15][16][17]. 1 listopada 2020 Ogólnopolski Strajk Kobiet powołał do życia Radę Konsultacyjną. Rada ma przekuć w rozwiązania prawne postulaty zgłoszone OSK przez tysiące protestujących po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji[18].
Pacyfikacja manifestacji OSK
[edytuj | edytuj kod]- Zobacz więcej w artykule
18 listopada 2020 r. podczas jednego z protestów w Warszawie 60 nieumundurowanych funkcjonariuszy oddziału do zwalczania przestępczości zorganizowanej BOA zwalczało protestujących przy pomocy środków przymusu bezpośredniego[19]. W związku z wewnętrznym rozłamem w oddziale BOA, za atak był odpowiedzialny pododdział drugi, lojalny wobec szefa jednostki z nadania partii Prawo i Sprawiedliwość[20].
Projekt ustawy „Legalna aborcja. Bez kompromisów”
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Marsz_4_czerwca_2023_-_Ogolnopolski_Strajk_Kobiet.jpg/220px-Marsz_4_czerwca_2023_-_Ogolnopolski_Strajk_Kobiet.jpg)
Strajk Kobiet, wspólnie z organizacjami i ugrupowaniami takimi jak Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Aborcyjny Dream Team , Łódzkie Dziewuchy Dziewuchom, Wielka Koalicja za Równością i Wyborem, Centrum Praw Kobiet, Kobiety w Sieci, Akcja Demokracja oraz posłankami Lewicy, opracował w 2021 roku projekt ustawy obywatelskiej „Legalna Aborcja Bez Kompromisów”, pod którym zebrano ponad 200 tysięcy podpisów[21]. Projekt ustawy zakładał:
- możliwość przerwania ciąży na NFZ do 12. tygodnia jej trwania bez pytania pacjentki o powód;
- możliwość przerwania ciąży na NFZ po 12. tygodniu w przypadku wykrycia wad płodu lub gdy ciąża jest wynikiem czynu zabronionego;
- ścisłe terminy udzielania świadczenia w postaci przerwania ciąży i sankcje dla podmiotów leczniczych za nieuzasadnioną odmowę lub zaniechanie ich udzielenia;
- obowiązek dyrektorów szpitali do zatrudniania podwykonawców w przypadku odmowy aborcji z powodu klauzuli sumienia przez wszystkich lekarzy pracujących w placówce;
- depenalizację aborcji, czyli uchylenie przepisów karnych przewidujących odpowiedzialność lekarzy i osób trzecich za przeprowadzanie aborcji / pomoc w aborcjach z naruszeniem przepisów obecnej restrykcyjnej ustawy antyaborcyjnej;
- uproszczenie i przyspieszenie procedury sprzeciwu pacjenckiego od odmowy/opinii lekarza (24 godziny na rozpoznanie przez Komisję Lekarską sprzeciwu dotyczącego odmowy aborcji);
- rozszerzenie programu badań prenatalnych o test PAPP-A i βhCG na wszystkie pacjentki w ciąży[22].
23 czerwca 2022 roku Marta Lempart, liderka OSK, przedstawiła projekt ustawy w Sejmie. Projekt został odrzucony przy pierwszym czytaniu (265 głosów za, 175 przeciw, 4 wstrzymało się, 16 nie głosowało)[23][24][25]. Za odrzuceniem głosowali posłowie Prawa i Sprawiedliwości (z wyjątkiem Moniki Pawłowskiej[26][27]), Koalicji Polskiej, Konfederacji i Porozumienia, przeciwko odrzuceniu głosowali posłowie Koalicji Obywatelskiej (z wyjątkiem Joanny Fabisiak[28][29]), Lewicy i większość partii Polska 2050[30].
Inne akcje
[edytuj | edytuj kod]OSK wsparł akcję Komitetu Ratujmy Kobiety 2017, którego celem było ponowne przedstawienie Sejmowi projektu ustawy liberalizującej prawo aborcyjne[31].
3 października 2017 roku, w rocznicę Czarnego Poniedziałku, działaczki OSK zorganizowały Czarny Wtorek – serię manifestacji poparcia dla projektu ustawy „Ratujmy kobiety”[32].
Ruch prowadzi własną telewizję – Wku***ona TV[33].
Kontrowersje
[edytuj | edytuj kod]Protesty, które wybuchły po ogłoszeniu orzeczenia w sprawie aborcji ze względów embriopatologicznych[34][35][36] nabrały antyrządowego i antyklerykalnego wydźwięku. Marta Lempart, jedna z liderek OSK, w jednym z wywiadów udzielonych dla Radia ZET okazała poparcie dla niszczenia kościołów i zakłócania obrzędów religijnych[37]. W związku z organizowanymi demonstracjami policja odnotowała 22 wtargnięcia na msze i 79 uszkodzeń elewacji budynków kościelnych[38]. W wyniku protestów zdewastowano kilka pomników Jana Pawła II, m.in. w Konstancinie Jeziorna[39], Legionowie[40] i Poznaniu[41]. Zdewastowano również obiekty niezwiązane z religią, takie jak pomnik Ronalda Reagana w Warszawie[42], obiekty użyteczności publicznej[43] oraz biuro jednego z posłów PiS[44]. Strajk Kobiet na swoim oficjalnym profilu w mediach społecznościowych opublikował publicznie dostępne ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej adresy zamieszkania: prof. Krystyny Pawłowicz, Kai Godek, Bartłomieja Wróblewskiego i Roberta Bąkiewicza. Działacze ruchu zachęcali do protestów pod domami wskazanych osób[45].
Wobec liderów OSK pojawiło się wiele krytycznych głosów ze strony osób wspierających, przede wszystkim ze strony środowisk lewicowych. Zarzucały one m.in. brak zrozumienia faktycznych problemów kobiet w Polsce, zawłaszczenie OSK dla własnego interesu, brak szacunku wobec osób o niższym statusie społecznym[46][47], ignorowanie faktycznej pracy innych aktywistek na rzecz OSK[48][49], angażowanie w kierowanie strajkiem osób zupełnie niezwiązanych z walką na rzecz praw kobiet[50][51][52] czy podejmowanie próby przekształcenia strajku w protesty opozycyjne związane ze środowiskiem Koalicji Obywatelskiej i Komitetu Obrony Demokracji[53][54][55][56].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Maciej Gdula , Nowy autorytaryzm, 2018, s. 37-38 .
- ↑ a b Dominika Urzędowska , Joanna Suchomska , Feministki w sieci. Nowe media w działaniach przeciwko ograniczaniu praw kobiet w Polsce, „Dyskurs&Dialog” (2), 2020, DOI: 10.5281/zenodo.3946532, ISSN 2658-2368 .
- ↑ a b c O nas, strona internetowa OSK. strajkkobiet.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-03)]..
- ↑ O Nagrodzie Radia TOK FM. tokfm.pl. [dostęp 2020-10-28].
- ↑ Sejm odrzucił projekt komitetu „Ratujmy kobiety” liberalizujący przepisy aborcyjne, RMF24, 23.09.2016 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ Magdalena Drozdek, Jednego dnia kobiety sparaliżowały cały kraj. Teraz powtórzy się to w Polsce?, Wirtualna Polska, 26.09.2016 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ W Warszawie 30 tys. osób, we Wrocławiu 20 tysięcy, poparcie świata... „Czarny poniedziałek” przerósł oczekiwania, Gazeta.pl, 3.10.2016 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ „Czarny protest”. Manifestacje w wielu miastach w Polsce. Ile osób wzięło udział w demonstracjach?, Wirtualna Polska, 04.10.2016 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ Głosowanie nr 12 na 27. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-01-20] .
- ↑ Sejm odrzucił projekt ustawy „Stop aborcji”, Wirtualna Polska, 05.10.2018 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ Angeline Montoya. Journée des droits des femmes : « En Pologne, nous savons comment faire les révolutions ». „Le Monde”, 7 March 2017. Le Monde. (fr.).
- ↑ Klementyna Suchanow: To jest wojna. Kobiety, fundamentaliści i nowe średniowiecze. Agora, 2020, s. 640. ISBN 978-83-268-2929-1.
- ↑ Międzynarodowy Strajk Kobiet. Protesty i marsze w kilkuset miastach na świecie, Wprost, 08.03.2018 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ Dlaczego Trybunał Konstytucyjny selektywnie publikuje stanowiska stron postępowań na swojej stronie? [online], rp.pl [dostęp 2020-10-26] (pol.).
- ↑ Dymisja rządu i w pełni legalna aborcja. Postulaty Strajku Kobiet. [w:] Polsat News [on-line]. 27.10.2020. [dostęp 2020-11-12].
- ↑ Katarzyna Wójcik, Michał Dobrołowicz: Strajk Kobiet powołał Radę Konsultacyjną, w składzie m.in. Michał Boni. Czym się zajmie?. [w:] Rmf24.pl [on-line]. 1.11.2020. [dostęp 2020-11-12].
- ↑ Michał Kolanko: Czego domaga się Strajk Kobiet? 13 postulatów. [w:] Rp.pl [on-line]. 3.11.2020. [dostęp 2020-11-12].
- ↑ Maria Pankowska , Agata Szczęśniak, Strajk Kobiet powołuje Radę Konsultacyjną [online], OKO.press, 2 listopada 2020 [dostęp 2020-11-06] .
- ↑ Edyta Bieńczak , Tajniacy używali pałek wobec protestujących. Rzecznik tłumaczy brutalność policji (STRAJK KOBIET)] [online], RMF24, 17 listopada 2020 [dostęp 2023-03-31] .
- ↑ Maciek Kucharczyk , Pałek mieli użyć ci z wydziału drugiego, wiernego dobrozmianowemu szefowi. W światku antyterrorystów zawrzało [online], Gazeta.pl, 19 listopada 2020 [dostęp 2023-03-31] .
- ↑ Projekt "Legalna aborcja. Bez kompromisów" już w Sejmie. Zebrano ponad 200 tys. podpisów [online], oko.press [dostęp 2023-04-01] (pol.).
- ↑ Legalna Aborcja Bez Kompromisów – zbieramy podpisy! | Fundacja Centrum Praw Kobiet [online], 30 lipca 2021 [dostęp 2023-04-01] (pol.).
- ↑ Głosowanie nr 39 na 57. posiedzeniu Sejmu - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-01-20] .
- ↑ Dominika Wantuch , Projekt "Legalna aborcja. Bez kompromisów" odrzucony w pierwszym czytaniu. Posłowie PiS biją brawo [online], www.wysokieobcasy.pl, 23 czerwca 2022 [dostęp 2023-04-01] .
- ↑ Szymon Płóciennik , Sejm w pierwszym czytaniu odrzucił projekt "Legalna aborcja. Bez kompromisów". Jak głosowali lubuscy posłowie? [online], zielonagora.wyborcza.pl, 23 czerwca 2022 [dostęp 2023-04-01] .
- ↑ Głosowanie nr 39 dnia 23-06-2022 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-01-20] .
- ↑ Pawłowska poparła projekt liberalizujący aborcję. Teraz wyjaśnia: Podzielam stanowisko PiS [online], Do Rzeczy, 23 czerwca 2022 [dostęp 2024-01-20] (pol.).
- ↑ Głosowanie nr 39 dnia 23-06-2022 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej [online], www.sejm.gov.pl [dostęp 2024-01-20] .
- ↑ Fabisiak poza PO za kwestię aborcję? Mocny głos posłanki [online], wpolityce.pl [dostęp 2024-01-20] (pol.).
- ↑ Magdalena Chrzczonowicz , Sejm odrzucił projekt legalnej aborcji. PSL za odrzuceniem, jedna posłanka PiS za projektem [online], oko.press, 23 czerwca 2022 [dostęp 2023-04-01] (pol.).
- ↑ Informacje o akcji na stronie OSK. strajkkobiet.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-10)]. [dostęp 2018-06-10].
- ↑ „Czarny wtorek”. Kobiety protestują w całej Polsce, Wyborcza.pl, 03.10.2017 [dostęp 2018-06-10].
- ↑ Wyborcza.pl [online], krakow.wyborcza.pl [dostęp 2021-01-07] .
- ↑ Sonia Otfinowska , W Warszawie trzeci dzień protestów w związku z orzeczeniem TK w sprawie aborcji [online], Polska Agencja Prasowa SA [dostęp 2020-12-01], Cytat: "Pierwszy z protestów wynikł spontanicznie jeszcze w czwartek parę godzin po tym, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności aborcji z powodu przesłanki embriopatologicznej." (pol.).
- ↑ WPROST.pl, Ogólnopolski Strajk Kobiet o represjach na protestach: Policja ma nowe rozkazy [online], Wprost, 16 listopada 2020 [dostęp 2020-11-28], Cytat: "Protesty, jakie od 22 października przetaczają się przez Polskę, związane są z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Organ ten orzekł, że aborcja embriopatologiczna jest niezgodna z ustawą zasadniczą." (pol.).
- ↑ Polsat News , Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ws. tzw. aborcji eugenicznej - Polsat News [online], polsatnews.pl [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Jan Strychacz , Marta Lempart wzywa do niszczenia fasad kościołów. „Trzeba robić to, co się czuje” [online], Propolski.pl [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Polsat News , Wtargnięcia na msze, zniszczone elewacje kościołów, zatrzymania. Dane policji - Polsat News [online], polsatnews.pl [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Polsat News , Zdewastowany pomnik Jana Pawła II. Dłonie papieża oblane farbą - Polsat News [online], polsatnews.pl [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Marta Gostkiewicz , Legionowo. Zdewastowano pomnik Jana Pawła II. Czerwona błyskawica [online], wawalove.wp.pl, 17 listopada 2020 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Zenon Kubiak , Pomnik Jana Pawła II w Poznaniu oblany farbą i pokryty hasłami proaborcyjnymi [online], Poznań Nasze Miasto, 26 października 2020 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Warszawa: Pomnik Ronalda Reagana pomazany farbą [online], www.rmf24.pl [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Warszawa: Tak wygląda Żoliborz po Strajku Kobiet. Te zdjęcia budzą grozę [GALERIA] [online], www.se.pl [dostęp 2020-11-23] .
- ↑ Maciej Drzażdżewski , Strajk kobiet. Reakcja Aleksandry Dulkiewicz na zniszczenie biura PiS w Gdańsku [online], wiadomosci.wp.pl, 28 października 2020 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
- ↑ Strajk Kobiet ujawnił adresy m.in. Bąkiewicz i Godek [online], wpolityce.pl [dostęp 2020-11-23] .
- ↑ Marceli Sommer , Aborcja politycznie bezpłodna [OPINIA] [online], www.gazetaprawna.pl, 17 listopada 2020 [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Awantura pod biurem PiS. Lempart w ogniu krytyki [WIDEO] [online], wPunkt, 27 listopada 2021 [dostęp 2023-04-25] (pol.).
- ↑ Łukasz Grzegorczyk , Chodziły na protesty, dziś mają żal do Strajku Kobiet. "To jak splunięcie nam w twarz" [online], naTemat.pl [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Agata Sucharska , Ikonowicz krytykuje zachowanie Lempart wobec Lewicy. Padły bardzo mocne słowa [online], naTemat.pl [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Redakcja, Śpiewak dla "WTV": Lempart to kolejna przedstawicielka establishmentu, bojąca się demokracji [online], wPunkt, 5 lutego 2021 [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Agnieszka Żądło , Wyjście z bagna czy parodia rewolucji? Nowy etap strajku kobiet [online], Newsweek, 2 listopada 2020 [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Lempart obraża posłankę Lewicy i zarzuca jej kradzież. Do sporu włączył się Hołownia [online], Wprost, 8 stycznia 2021 [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Jakub Maciejewski , W rok po „Strajku Kobiet” plany Lempart okazały się fiaskiem [online], wpolityce.pl [dostęp 2023-04-23] (pol.).
- ↑ Elżbieta Korolczuk i inni red., Bunt kobiet. Czarne Protesty i Strajki Kobiet, Europejskie Centrum Solidarności, 2019 (Raport), ISBN 978-83-62853-98-4 (pol.).
- ↑ Jakub Bodziony , Filip Rudnik , OSK to nowy KOD. Na własne życzenie [online], Kultura Liberalna, 8 lutego 2021 [dostęp 2023-04-25] (pol.).
- ↑ Dawid Krawczyk , Strajk Kobiet pisze do posłów i posłanek opozycji z żądaniami. Lewica odpowiada [online], KrytykaPolityczna.pl, 30 kwietnia 2021 [dostęp 2023-04-25] (pol.).