Ałmaz-Antiej – Wikipedia, wolna encyklopedia
Państwo | |
---|---|
Siedziba | Moskwa |
Adres | ul. Werejskaja 41, 121471 |
Data założenia | 23 stycznia 2002 |
Forma prawna | Spółka akcyjna |
Prezes | Jan Walentinowicz Nowikow |
Udziałowcy | Rząd Federacji Rosyjskiej |
Zatrudnienie | 130000 |
Dane finansowe (2020) | |
Wynik netto | 12,7 mld rubli |
Strona internetowa |
Koncern WKO „Ałmaz-Antiej” AO (ros. АО «Концерн ВКО „Алма́з-Анте́й”) – rosyjski koncern zbrojeniowy specjalizujący się w broni rakietowej z siedzibą w Moskwie. Zawarty w nazwie skrót AO pochodzi od rosyjskich słów акционерное общество i oznacza spółkę akcyjną. 100% akcji należy do organów rządowych Federacji Rosyjskiej[1]. W skład koncernu wchodzi ponad 60 podmiotów z 17 regionów Rosji[2], z czego część stanowią instytuty badawcze.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Almas-Antei_St._Petersburg.jpg/220px-Almas-Antei_St._Petersburg.jpg)
Powstanie i rozwój
[edytuj | edytuj kod]Koncern został założony 23 stycznia 2002 roku na podstawie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej[3]. Decyzja wynikała ze strategii ujętej w programie „Reforma i rozwój kompleksu wojskowo-przemysłowego na lata 2002-2006” opracowanej przez rząd FR[4].
W 2007 roku Ałmaz-Antiej zakończył konsolidację[2]. We wrześniu 2007 roku podpisał porozumienie o współpracy z Atomstroyexport, dotyczące budowy elektrowni za granicami Rosji[5].
W 2014 roku koncern podpisał 121 kontraktów na zamówienia rządu rosyjskiego[1]. W tym roku zatrudniał ponad 104 tysiące pracowników, z czego ponad 40% posiadało wyższe wykształcenie, a około 1000 tytuły naukowe[1].
W 2014 roku Komisja Europejska objęła Ałmaz-Antiej sankcjami, związanymi z aneksją Krymu[6]. Sankcje nałożyły również Ukraina[7] i Stany Zjednoczone[8]. Unia Europejska zamroziła aktywa koncernu[9].
W 2016 roku koncern dostarczył rosyjskiemu wojsku system rakietowy ziemia-powietrze S-400 Triumf, system kierowania rakiet ziemia-powietrze Buk-M3 oraz stacje radarowe[1].
W 2017 roku liczba pracowników wzrosła do 125 tysięcy[1]. W latach 2017–2018 koncern intensywnie zajmował się sprzedażą systemu obrony powietrznej S-400 Triumf, co najprawdopodobniej miało wpływ na znaczne zwiększenie jego budżetu[10]. W 2018 roku znalazł się na 8. miejscu w zestawieniu światowych podmiotów o najwyższych przychodach z tytułu sprzedaży broni[11].
13 września 2018 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odrzucił skargę Ałmaz-Antiej i uznał nałożone uprzednio sankcje za zgodne z prawem[12].
18 marca 2021 roku koncern otworzył w Petersburgu ośrodek naukowo-badawczy WKO "Medprom", który zajmuje się opracowywaniem sprzętu medycznego[3]. W ofercie Ałmaz-Antiej pojawiły się samochody elektryczne dwojakiego rodzaju: z układem napędowym wyłącznie elektrycznym lub hybrydowym[13][14].
Niewyjaśnione śmierci kierownictwa
[edytuj | edytuj kod]W latach 2003 – 2009 miała miejsce seria samobójstw i zabójstw, szeroko komentowana w mediach, której ofiarami padli dyrektorzy i kierownictwo przedsiębiorstwa lub spółek zależnych. Zdaniem badających sprawę dziennikarzy gazety „Izwiestija” przyczynami śmierci nie były działalność koncernu ani informacje niejawne, związane z produkcją broni, ale malwersacje finansowe, dotyczące sprzedaży nieruchomości należących do podległych przedsiębiorstw podczas postępowania upadłościowego[15][16].
12 stycznia 2003 roku znaleziono powieszone zwłoki Aleksandra Porieckija (ros. Александр Порецкий), zastępcy dyrektora generalnego fabryki w Petersburgu, należącej do Ałmaz-Antiej. Za przyczynę śmierci uznano samobójstwo. Zdaniem dziennikarzy „Izwiestija” Porieckij miał sparaliżowaną prawą rękę, co uniemożliwiłoby mu zawiązanie sznura[17].
6 czerwca 2003 roku Igor Klimow (ros. Игорь Климов), pełniący obowiązki dyrektora generalnego Ałmaz-Antiej, został zastrzelony przed swoim domem w Moskwie[18]. 14 godzin później ofiarą zabójstwa padł Siergiej Szczetko (ros. Сергей Щетко), dyrektor handlowy spółki wchodzącej w skład koncernu[15].
9 października 2003 roku została zamordowana Jelena Nieszczeriet (ros. Еленa Нещерет), prezeska spółki podległej Ałmaz-Antiej[19]. Zginęła od ran kłutych w swoim domu i najprawdopodobniej została zaatakowana, gdy wychodziła do pracy[20].
30 lipca 2009 roku w Moskwie został zamordowany Andriej Barabienkow (ros. Андрей Барабенков) menedżer Ałmaz-Antiej odpowiedzialny za marketing i współpracę z zagranicznymi klientami[21][22]. Mężczyzna zmarł od rany postrzałowej głowy[23]. Koncern wydał oświadczenie i poinformował, że śmierć Barabienkowa nie ma związku z jego pracą, zaś sam zabity nie koordynował niejawnych projektów, a tym samym nie istniał powód, aby dokonywać zamachu na jego życie[16].
Działalność
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/MAKS-2009-214.jpg/220px-MAKS-2009-214.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/9A317M_Armia2018_2.jpg/220px-9A317M_Armia2018_2.jpg)
Produkcja
[edytuj | edytuj kod]Ałmaz-Antiej produkuje dla wojska systemy rakietowe, radarowe, przeciwlotnicze i przeciwrakietowe, między innymi[1][24][25]:
- systemy i pociski rakietowe ziemia-powietrze: S-400 „Triumf”, S-300 „Faworit”, Buk-M3, Tor-M1, Tor-M2E;
- wyposażenie morskich stacji radarowych: S-300F „Fort”, Rif-M, „Gibka”;
- wyposażenie stacji radarowych wykrywających cele powietrzne: Gamma-DE, Niebo-SWU;
- urządzenia do rozpoznania naziemnego: Fara-PW;
- systemy sterowania: Bajkał-1ME, „Fundament”.
Część produkcji tworzona jest na zapotrzebowanie cywilne i obejmuje: sprzęt telekomunikacyjny, aparaturę do kontroli ruchu lotniczego, sprzęt dźwigowy i transportowy oraz oprzyrządowanie dla branży paliwowej i energetycznej oraz sprzęt medyczny[1][25].
5 grudnia 2016 roku prezydent FR podpisał dekret, na podstawie którego do 2025 roku nie mniej niż 30% produkcji koncernu ma być przeznaczona na potrzeby cywilne, zaś do 2050 roku ma wzrosnąć i wynosić nie mniej niż 50% całkowitej produkcji[26].
Działalność naukowa
[edytuj | edytuj kod]Ałmaz-Antiej zatrudnia 16,5 tysiąca pracowników w oddziałach badawczych i naukowych, współpracuje z 52 uczelniami wyższymi[27]. Wydaje kwartalnik naukowy „Wiestnik”[28].
W koncernie funkcjonuje rada naukowo-techniczna, która opracowuje raporty na zlecenie rządu FR. Przedmiotami prowadzonych badań są głównie kwestie techniki zbrojeniowej, radary, optymalizacja i testy aparatury wojskowej[27].
Przychody i budżet
[edytuj | edytuj kod]Przychody z tytułu sprzedaży broni w milionach dolarów (w zestawieniu stu największych podmiotów związanych z inwestycjami obronnymi i wojskowymi pod względem całkowitej sprzedaży)[11][29]:
- 2004 rok: 929 mln dolarów
- 2005 rok: 1568
- 2006 rok: 2020
- 2007 rok: 2782
- 2008 rok: 4335
- 2009 rok: 3263
- 2010 rok: 3941
- 2011 rok: 3552
- 2012 rok: 5754
- 2013 rok: 8326
- 2014 rok: 9210
- 2015 rok: 6966
- 2016 rok: 6582
- 2017 rok: 7412 (11 miejsce na świecie)
- 2018 rok: 9125 (8 miejsce na świecie)
- 2019 rok: 9660 (15 miejsce na świecie)
- 2020 rok: 9191 (17 miejsce na świecie)
- 2021 rok: 6066 (20 miejsce na świecie)
W 2019 roku obroty wynosiły 624,5 mld rubli[30].
W 2020 roku zysk netto koncernu wynosił 12,7 mld rubli i wzrósł o 144,4% w stosunku do poprzedniego roku[31].
Władze
[edytuj | edytuj kod]Od marca 2014 roku dyrektorem generalnym jest Jan Walentinowicz Nowikow[2].
Od 2016 roku Radą Dyrektorów kieruje Michaił Jefimowicz Fradkow[32].
Stanowisko kierownika naukowego pełnił Paweł Iwanowicz Kamniew[32][33].
Struktura
[edytuj | edytuj kod]Do koncernu należy blisko 60 podmiotów, między innymi:
- Zakłady Mechaniczne imienia Kalinina z siedzibą w Jekaterynburgu, produkujące systemy przeciwlotniczych ziemia-powietrze,
- Uljanowski Zakład Mechaniczny, produkujący systemy radiolokacyjne oraz przeciwlotnicze,
- Maryjska Fabryka Maszyn z siedzibą w Joszkar-Oła, produkująca stacje radiolokacyjne i systemu kierowania,
- MKB „Fakieł”, producent rakiet i kompleksów rakietowych z siedzibą w mieście Chimki,
- Inżynieryjny instytut naukowo-badawczy imienia W. W. Tichomirowa z siedzibą w Moskwie[34],
- Zakłady „Ratep” z siedzibą w Sierpuchowie, producent systemów przeciwlotniczych i rakietowych przeznaczonych dla okrętów[35],
- Elektromechaniczne zakłady Kupoł z siedzibą w Iżewsku[36].
Jednostką naukową koncernu jest Morski Instytut Naukowy Radioelektroniki „Altair” z siedzibą w Moskwie.
Kontrowersje dotyczące Malaysia Airlines 17
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
17 lipca 2014 roku w obwodzie donieckim na Ukrainie samolot pasażerski Malaysia Airlines Boeing 777 (nr lotu MH17) został zestrzelony przez pocisk rakietowy ziemia–powietrze, w wyniku czego zginęło 283 pasażerów i 15 członków załogi. Brytyjski wywiad ustalił, że pocisk Buk M1 należał do sił zbrojnych FR[37]. Holenderski urząd do spraw bezpieczeństwa (OVV) w opublikowanym raporcie potwierdził wersję brytyjskiego wywiadu[38].
Ałmaz-Antiej, jako wiodący producent uzbrojenia rakietowego (w tym systemów Buk), został oskarżony o wyprodukowanie pocisku i tym samym związek z zestrzeleniem cywilnego samolotu. Koncern poinformował, że poddał badaniom uszkodzenia maszyny i zidentyfikował pocisk jako 9M38M1 systemu Buk M1, zarazem kategorycznie wykluczył udział strony rosyjskiej w sprawie[39][40]. Władze rosyjskie sugerowały, że pocisk mogła przypadkowo wystrzelić ukraińska obrona przeciwlotnicza[41], czemu sprzeciwiała się strona ukraińska oraz kraje UE.
Jan Nowikow, dyrektor generalny Ałmaz-Antiej, poinformował media, że pociski Buk M1 nie są produkowane w Rosji od 16 lat, ale znajdują się w wyposażeniu armii Ukrainy w liczbie 991 sztuk[41]. Śledczy Bellingcata stali na stanowisku, że pocisk został wystrzelony z 53. Rakietowej Brygady Przeciwlotniczej w Kursku należącej do sił zbrojnych FR[42][43], to zdanie podzielało większość zaangażowanych w badanie tragedii państw europejskich, zaś strona rosyjska twierdziła, że pocisk należał 223. pułku rakietowego ukraińskich sił zbrojnych[44].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Оборонный концерн "Алмаз-Антей". Досье [online], ТАСС [dostęp 2022-01-15] .
- ↑ a b c История [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ a b Алмаз-Антей, Концерн воздушно-космической обороны [online], TAdviser.ru [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ Концерну "Алмаз - Антей" исполнилось 19 лет [online], Российская газета [dostęp 2022-01-15] .
- ↑ Реферат Алмаз Антей [online], wreferat.baza-referat.ru [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ Council Implementing Regulation (EU) 2017/437 of 13 March 2017 implementing Regulation (EU) No 269/2014 concerning restrictive measures in respect of actions undermining or threatening the territorial integrity, sovereignty and independence of Ukraine, „EUR-Lex” (32017R0437), 14 marca 2017 [dostęp 2022-01-14] (ang.).
- ↑ Под украинские санкции попали российские министры и крупнейшие авиакомпании [online], Lenta.RU [dostęp 2022-01-14] (ros.).
- ↑ Ukraine-/Russia-related Sanctions [online], U.S. Department of the Treasury [dostęp 2022-01-14] (ang.).
- ↑ Grupa Wirtualna Polska , Rosjanie dziękują za sankcje. "Przekujemy je w sukces" [online], www.money.pl [dostęp 2022-01-16] (pol.).
- ↑ Firmy z USA zajmują 60 proc. rynku producentów broni. Szybko rośnie sprzedaż [online], forsal.pl, 9 grudnia 2019 [dostęp 2022-01-14] (pol.).
- ↑ a b Top 100 | Defense News, News about defense programs, business, and technology [online], people.defensenews.com [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ Санкционная война проиграна // Как Роснефть «вырыла яму» другим компаниям из секторального списка [online], zakon.ru [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ Оборонный концерн "Алмаз-Антей" разработал и запатентовал электрический кроссовер [online], Автоновости дня, 22 grudnia 2021 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Оборонный концерн «Алмаз-Антей» разработал и запатентовал гражданский кроссовер [online], ТАРАНТАС НЬЮС [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ a b Почему так свободно воруют в российской оборонке? [online], m.sotovik.ru [dostęp 2022-01-15] .
- ↑ a b Менеджера "Алмаз-Антея" застрелили из-за недвижимости? [online], Известия, 2 sierpnia 2009 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Рособоронуничтожение : [online], flb.ru [dostęp 2022-01-15] .
- ↑ Глава крупнейшего оборонного концерна погиб за масло [online], www.kommersant.ru, 21 lipca 2004 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Киллер расстрелял сотрудника компании "Алмаз-Антей" в Москве [online], РИА Новости, 2009 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Убита гендиректор ОАО 'Проммашинструмент' [online], Санкт-Петербург.Ру [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ В Москве убит менеджер концерна ПВО "Алмаз-Антей" [online], РБК [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Убит менеджер "Алмаз-Антея" [online], Ведомости [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Убийство Андрея Барабенкова стало шоком для сотрудников «Алмаз-Антея» [online], newstula.ru [dostęp 2022-01-15] (ros.).
- ↑ Концерну "Алмаз - Антей" исполнилось 19 лет [online], Российская газета [dostęp 2022-01-16] .
- ↑ a b Основная продукция гражданского назначения [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-16] .
- ↑ Оборонный концерн «Алмаз-Антей» разработал гражданский кроссовер (ОБНОВЛЕНО) [online], Дром [dostęp 2022-01-16] (ros.).
- ↑ a b Научно-техническая деятельность [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-16] .
- ↑ Вестник Концерна ВКО «Алмаз – Антей» [online], journal.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-16] .
- ↑ Алмаз-Антей — Documentation [online], newsruss.ru [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ Экспорт российской радиоэлектроники взлетел на ракетах [online], Ведомости [dostęp 2022-01-16] (ros.).
- ↑ Концерн "Алмаз-Антей" за год почти втрое нарастил прибыль [online], РИА Новости, 2014 [dostęp 2022-01-16] (ros.).
- ↑ a b Органы управления [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-14] .
- ↑ Nie żyje twórca pocisków Kalibr, Paweł Kamniew. Rp.pl, 2023-01-09. [dostęp 2023-01-09].
- ↑ АО [online], www.niip.ru [dostęp 2022-01-16] (ros.).
- ↑ Ратеп — Акционерное общество «РАТЕП» – лидирующее предприятие по разработке и производству систем управления для зенитных ракетных и артиллерийских комплексов морского и берегового базирования. [online] [dostęp 2022-01-16] (ros.).
- ↑ АО «ИЭМЗ «Купол» | АО «Ижевский электромеханический завод «Купол» [online], www.kupol.ru [dostęp 2022-01-16] .
- ↑ British Intelligence Report Confirms Russian Military Origin of MH17 Murder Weapon [online], bellingcat, 20 grudnia 2017 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
- ↑ Raport ws. katastrofy MH17: boeing zestrzelony rakietą Buk [online], TVN24 [dostęp 2022-01-16] (pol.).
- ↑ Missile maker says Russia did not shoot down Malaysian plane over Ukraine, „Reuters”, 2 czerwca 2015 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
- ↑ MH17 crash: 'Old Buk missile used' - Russian firm, „BBC News”, 2 czerwca 2015 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
- ↑ a b "Алмаз-Антей": MH17 был сбит "Буком", но не из Снежного [online], BBC News Русская служба, 2 czerwca 2015 [dostęp 2022-01-16] (ros.).
- ↑ The Lost Digit: Buk 3x2 [online], bellingcat, 3 maja 2016 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
- ↑ null [online], defence24.pl [dostęp 2022-01-16] (pol.).
- ↑ Rosja: Pocisk, którym zestrzelono malezyjski samolot pochodził z Ukrainy [online], forsal.pl, 17 września 2018 [dostęp 2022-01-16] (pol.).