Diagram fazowy (fizyka) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Ten artykuł od 2018-03 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Diagram fazowy, portret fazowy – zbiór punktów w przestrzeni fazowej reprezentujący możliwe ruchy dla zadanego hamiltonianu lub lagranżjanu. W pierwszym wypadku przestrzeń fazowa zawiera wymiarów przestrzennych i wymiarów pędowych, gdzie jest stopniem swobody układu opisywanego hamiltonianem. W przypadku mechaniki Lagrange'a wymiary pędowe są zastąpione przez wymiary prędkościowe.
Wobec tego każdy punkt na diagramie fazowym odpowiada pewnemu położeniu w przestrzeni składowych układu (współrzędne przestrzenne punktu) i odpowiadającym im pędom (prędkościom).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Portret_fazowy.png/250px-Portret_fazowy.png)
Dla układu, w którym położenia i pędy (prędkości) mogą przyjmować wartości ciągłe, diagram fazowy składa się zwykle z krzywych (zwanych krzywymi fazowymi). Niekiedy krzywe tworzą krzywą przełączeń, czyli krzywą względem której rozpatrywane jest badane zagadnienie. Diagram fazowy może jednak zawierać również odseparowane punkty.
Z diagramu fazowego można łatwo odczytać charakter ruchu układu:
- ruch nieograniczony – krzywa fazowa „ucieka” do nieskończoności;
- ruch ograniczony – krzywa fazowa jest ograniczona w pewnym skończonym obszarze, istnieją dwa jego podtypy:
- ruch okresowy – krzywe fazowe są krzywymi zamkniętymi (np. drgania harmoniczne);
- ruch nieokresowy – krzywe fazowe są krzywymi otwartymi (np. drgania tłumione).
Podprzestrzeń przestrzeni fazowej zawierająca tylko współrzędne przestrzenne jest nazywana przestrzenią konfiguracyjną, krzywe w tej przestrzeni to trajektorie.