Puccinia horiana – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Telia na liściu chryzantemy | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | Puccinia horiana |
Nazwa systematyczna | |
Puccinia horiana Henn. Hedwigia 40(Beibl.): (25) (1901)' |
Puccinia horiana Henn. – gatunek grzybów z rodziny rdzowatych (Pucciniaceae)[1]. Grzyb mikroskopijny pasożytujący na chryzantemach (Dendranthema)[2]. Wywołuje u nich chorobę o nazwie biała rdza chryzantemy[3]. W Polsce jest organizmem kwarantannowym[4].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Puccinia, Pucciniaceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Biologia
[edytuj | edytuj kod]Jest pasożytem jednodomowym, tzn. cały jego cykl życiowy odbywa się na jednym żywicielu. Jest rdzą niepełnocyklową, wytwarzająca tylko dwa rodzaje zarodników: teliospory i bazydiospory[3].
Bazydiospory kiełkują w temperaturze 4 do 23° C. Uwalniają się w temperaturze 4 do 23° C, optymalna wynosi 17° C. Wiatr może je przenosić na odległość do 700 m i więcej, ale może to następować tylko przy wilgotności powietrza powyżej 90%, są bowiem bardzo wrażliwe na przesuszenie. Mogą kiełkować w zakresie temperatur 17–24° C na obydwu powierzchniach blaszki liściowej. Niezbędny do tego czas zwilżenia wynosi 5 godz. W zainfekowanym liściu tworzą obficie między komórkami rośliny hialinowe strzępki ze ssawkami wnikającymi do komórek. Okres inkubacji wynosi zazwyczaj 7–10 dni, ale okresy wysokich temperatur (powyżej 30° C) mogą wydłużyć ten okres do 8 tygodni. Zdolność patogenu do zimowania jest nieznana. W eksperymentach teliospory na oderwanych liściach przetrwały przez 8 tygodni przy względnej wilgotności 50%, ale przy wyższej wilgotności, lub gdy były zakopane w kompoście, przetrwały tylko 3 tygodnie. Kompost nie ma więc większego znaczenia w rozprzestrzenianiu choroby[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Telia powstają na obydwu powierzchniach blaszki liściowej. Mają średnicę 2–4 mm i barwę od białej do różowo-płowej. Teliospory na szypułkach o długości do 45 mm, bladożółte, podłużne do eliptyczno-maczugowatych, dwukomórkowe, nieznacznie zwężone na przegrodach. Mają rozmiar 30–45 × 13–17 μm, ściany o grubości 1–2 μm po bokach i 4–9 μm na wierzchołku. Bazydiospory hialinowe. szeroko eliptyczne do wrzecionowatych, lekko zgięte, o rozmiarach 7–14 × 5–9 μm[6].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Występuje na wszystkich (poza Antarktydą) kontynentach[7]. Głównym żywicielem Puccinia horiana jest chryzantema wielkokwiatowa (Dendranthema grandiflora), ale stwierdzono występowanie tego patogenu także na innych gatunkach chryzantem: Chrysanthemum japonense, Chrysanthemum makinoi, Chrysanthemum shiwogiku, Dendranthema boreale, Dendranthema japonicum[6]. Podatne na patogena są również gatunki Arctanthemum arcticum, Dendranthema pacificum, Dendranthema yoshinaganthum i Nipponathemum nipponicum, uległy bowiem porażeniu po sztucznej inokulacji[8].
Gatunki podobne
[edytuj | edytuj kod]Istnieje kilka innych gatunków z rodzaju Puccinia pasożytujących na chryzantemach:
- Puccinia chrysanthemi występuje na Argyranthemum frutescens, Dentranthema boreale, Dentranthema grandiflorum, Dentranthema lavandulifolium;
- Puccinia chrysanthemicola występuje na Chrysanthemum coronarium;
- Puccinia gaeumanni występuje na Tanacetum cineraiifolium;
- Puccinia heeringiana występuje na Argyranthemum frutescens, Tanacetum parthenium;
- Puccinia leucanthemi występuje na Leucanthemum vulgare;
- Puccinia pyrethri występuje na Tanacetum corymbosum;
- Puccinia tanaceti występuje na Argyranthemum frutescens, Dentranthema boreale, Dentranthema grandiflorum, Tanacetum vulgare oraz inne gatunki Artemisia i Tanacetum[6].
P. horiana łatwo od nich odróżnić po gładkich i bezbarwnych teliosporach oraz tym, że mogą zaraz po sporulacji kiełkować na liściu. Wszystkie inne gatunki, z wyjątkiem P. leucanthemi mają teliospory brązowe, często o ścianach brodawkowanych, i przed kiełkowaniem na liściach muszą przejść okres spoczynku. P. leucanthemi ma teliospory bladożółte[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Index Fungorum [online], indexfungorum.org [dostęp 2018-03-11] (ang.).
- ↑ Malcolm Storey , Puccinia horiana Henn. (White Rust Of Chrysanthemums), [w:] BioInfo (UK) [online] [dostęp 2018-03-10] .
- ↑ a b Selim Kryczyński , Zbigniew Weber (red.), Fitopatologia, t. 2. Choroby roślin uprawnych, Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2011, s. 428,429, ISBN 978-83-09-01077-7 .
- ↑ DZ.U.R.P. Z 25 sierpnia 2015 r, poz. 1227 [online] [dostęp 2020-01-04] .
- ↑ Water, J.K. (1981) Chrysanthemum white rust. Bulletin OEPP/EPPO Bulletin 11, 239-242
- ↑ a b c d Punithalingam, E. (1968) Puccinia horiana. CMI Descriptions of Pathogenic Fungi and Bacteria No. 176. CAB International, Wallingford, UK
- ↑ Discover Life Maps [online] [dostęp 2018-03-05] .
- ↑ Hiratsuka N (1957) Three species of chrysanthemum rusts in Japan and its neighbouring districts. Sydowia Suppl.. 1, 34–44