Romuald Sidorski – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 5 lutego 1895 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 28 lutego 1956 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Stanowiska | dowódca dywizji |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Romuald Sidorski (ur. 5 lutego 1895 w Wierzbicy, zm. 28 lutego 1956 w Łodzi) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 5 lutego 1895 we wsi Wierzbica, w ówczesnym powiecie rawskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Karola, artysty malarza (zm. 1904) i Agrypiny Marii z domu Zinko[1][2][3][4]. W 1910 rozpoczął naukę w c. k. Seminarium Nauczycielskim Męskim w Sokalu[1]. W następnym roku wstąpił do Tajnego Skautingu i Polskich Drużyn Strzeleckich[1]. W 1914 ukończył naukę w seminarium i zdał egzamin maturalny z odznaczeniem[5].
W 1914 we Lwowie wstąpił do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu został 3 października 1914 wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii[1]. Szkołę oficerów rezerwy ukończył w 1 tyrolskim pułku strzelców cesarskich w Innsbrucku[1][6][7]. Od 13 maja 1915 do połowy października walczył na froncie włoskim, dowodząc plutonem i kompanią[1]. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1916[8][9][10]. Później został przeniesiony do 29 pułku piechoty[11]. 1 listopada 1918 w Samborze zgłosił się do Polskiej Organizacji Wojskowej[1]. Po zajęciu miasta przez Ukraińców przedarł się przez front do Przemyśla[1].
15 listopada 1918 w Przemyślu wstąpił do Legii Oficerskiej i w jej szeregach walczył w bitwie o Lwów[1]. Od 23 grudnia tego roku dowodził kompanią 3 batalionu strzelców sanockich, a od 24 kwietnia do 17 lipca 1919 był dowódcą II batalionu 10 pułku piechoty[1]. Wyróżnił się szczególnie 23 maja 1919 w walkach z Ukraińcami o wsie Borynicze i Iłów[1]. 22 maja 1921 pułkownik Teodor Obraczay, były dowódca 10 pp, sporządził wniosek o odznaczenie Romualda Sidorskiego Orderem Virtuti Militari[1].
1 listopada 1919, po przejściu tyfusu plamistego, został przydzielony do 9 Dywizji Piechoty na stanowisko komendanta szkoły podoficerskiej karabinów maszynowych i kursu szturmowego w Łunińcu[1]. 9 listopada tego roku ponownie zachorował na tyfus plamisty i został skierowany do szpitala. Później został przeniesiony w stan nieczynny na podstawie przeprowadzonego postępowania superrewizyjnego[1]. 10 marca 1920 został przywrócony do służby czynnej i przydzielony do Oddziału IV Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego[1]. 25 października 1921, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy w celu ukończenia studiów w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie[1].
23 października 1922 jako oficer rezerwy został ponownie powołany do służby czynnej i przydzielony do Korpusu Kadetów Nr 2 w Modlinie[1], pozostając oficerem nadetatowym 10 pułku piechoty w Łowiczu[12][13]. W następnym roku uzyskał absolutorium na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie[1]. W Korpusie Kadetów Nr 2 pełnił służbę na stanowisku wychowawcy i nauczyciela rysunków[14]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1001. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[15]. 23 sierpnia 1924, w tym samym stopniu i starszeństwie, został przemianowany z dniem 1 lipca 1924 na oficera zawodowego[16][17]. Od 20 maja do 17 lipca 1926 był przydzielony do Komisji Likwidacyjnej generała Lucjana Żeligowskiego, a następnie pełnił obowiązki dowódcy batalionu w 32 pułku piechoty w Modlinie[1]. Od 2 do 8 stycznia uczestniczył w egzaminie przedwstępnym do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[18]. 15 stycznia tego roku został przydzielony do 8 Dywizji Piechoty w Modlinie na stanowisko oficera sztabu[1]. Od 17 maja 1927 ponownie pełnił obowiązki dowódcy batalionu w 32 pp[1].
Z dniem 2 listopada 1927, po „złożeniu egzaminu wstępnego z dobrym postępem i odbyciu przepisanego stażu liniowego”, został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej na kurs 1927/1929 z równoczesnym przeniesieniem z 32 pp do kadry oficerów piechoty[19][20]. 18 lutego 1928 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1928 stopień majora w korpusie oficerów piechoty i 11. lokatą[21][22]. W tym samym roku uzyskał absolutorium na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie[1]. W sierpniu 1929, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do 28 pułku piechoty w Łodzi na stanowisko dowódcy batalionu[23][24]. We wrześniu 1930 został przeniesiony do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko szefa Wydziału Studiów[1][25][26][27]. Z dniem 15 czerwca 1933 został przeniesiony do 48 pułku piechoty w Stanisławowie na stanowisko dowódcy batalionu[28]. W tym czasie obowiązki służbowe łączył z działalnością społeczną w Polskim Towarzystwie Tatrzańskim i Towarzystwie Przyjaciół Huculszczyzny[1]. W grudniu 1934 został przeniesiony do 4 Dywizji Piechoty w Toruniu na stanowisko szefa sztabu[29]. 27 czerwca 1935 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1935 i 22. lokatą w korpusie oficerów piechoty[30][31]. W sierpniu tego roku został przeniesiony do 32 pułku piechoty w Modlinie na stanowisko dowódcy III batalionu, detaszowanego w Działdowie[32]. W marcu 1939 pełnił służbę w 33 pułku piechoty w Łomży na stanowisku I zastępcy dowódcy pułku[33].
W czasie kampanii wrześniowej początkowo dowodził III rzutem Kwatery Głównej Armii „Poznań”, który został zmobilizowany w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie pod zaszyfrowaną nazwą „kadra personalna typ II nr 8”[34][35]. 13 września dowodzona przez niego jednostka, licząca około 120 oficerów, została ściągnięta spod Mińska Mazowieckiego do Warszawy[34]. W stolicy pełnił funkcję dowódcy Kadry Oficerskiej i Podoficerskiej, a po przybyciu do Warszawy Sztabu Armii „Poznań”, także przewidzianą dla niego funkcję szefa Oddziału I[36][37]. Po kapitulacji załogi obrony Warszawy dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w Oflagu II C Woldenberg[38][39].
Po uwolnieniu z niewoli został przyjęty do ludowego Wojska Polskiego i wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 14 Dywizji Piechoty[40]. Na przełomie 1945 i 1946 pełnił obowiązki dowódcy tej dywizji. 3 października 1950 został aresztowany[41]. Przed aresztowaniem pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopisma „Przegląd Kwatermistrzowski”[42]. 29 maja 1952 został skazany na karę dwunastu lat pozbawienia wolności[43]. Nie przyznał się do postawionych mu zarzutów uczestnictwa w działalności konspiracyjnej w wojsku majacej na celu „obalenie organów zwierzchnich narodu” oraz szpiegostwa uprawianego rzekomo z polecenia gen. Franciszka Hermana[42]. W marcu 1955 został zwolniony z odbywania kary[42].
Zmarł 28 lutego 1956 w Łodzi[44]. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C, rząd 5, grób 1/2)[45]. 25 kwietnia 1956, pośmiertnie, został uniewinniony i zrehabilitowany[42].
Był żonaty z Heleną z Kamiańskich, z którą miał troje dzieci: Janinę Wandę, ps. „Nuna” (1921–1944), sanitariuszkę pułku „Baszta”, poległą w powstaniu warszawskim, Radosława Jerzego (1923–1943), żołnierza Armii Krajowej i Andrzeja Witolda (1927–1989)[1][46].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8150[1][47]
- Krzyż Walecznych dwukrotnie[47][48]
- Złoty Krzyż Zasługi[47][49]
- Medal Niepodległości – 12 marca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[50][51][52]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[1]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[1]
- Srebrny Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej[11]
- Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej[11]
- Krzyż Wojskowy Karola[11]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab Romuald Sidorski. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.1-41 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ Pamiętnik 1925 ↓, s. 64.
- ↑ Ranglisten 1916 ↓, s. 479.
- ↑ Ranglisten 1917 ↓, s. 642.
- ↑ Ranglisten 1916 ↓, s. 233.
- ↑ Ranglisten 1917 ↓, s. 242.
- ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 284.
- ↑ a b c d Ranglisten 1918 ↓, s. 542.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 153.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 145.
- ↑ Jura 1930 ↓, s. 122, 144.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 478.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 85 z 27 sierpnia 1924, s. 482.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 354.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Dz. Pers. Nr 52 z 7 grudnia 1926, s. 1, 3.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 312.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 125.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 lutego 1928, s. 45.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 181.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929, s. 287.
- ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 88.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930, s. 295.
- ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 10.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 31, 435.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933, s. 131.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934, s. 258.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935, s. 69.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 335.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935, s. 97.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 587.
- ↑ a b Głowacki 1985 ↓, s. 189.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. XCI, CXXIV, 171.
- ↑ Głowacki 1985 ↓, s. 287, 344.
- ↑ Bauer i Polak 1983 ↓, s. 463.
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2024-07-23].
- ↑ Pazda 2017 ↓, s. 232.
- ↑ Komornicki 1968 ↓, s. 164.
- ↑ Poksiński 1992 ↓, s. 177, 180.
- ↑ a b c d Poksiński 1992 ↓, s. 180.
- ↑ Poksiński 1992 ↓, s. 177.
- ↑ Romuald Sidorski. Stowarzyszenie Nad Bzurą. [dostęp 2024-07-23].
- ↑ Romuald Sidorski. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Warszawie. [dostęp 2024-07-23].
- ↑ Janina Wanda Sidorska. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2024-07-23].
- ↑ a b c Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 14.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-20].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Pamiętnik jubileuszowy Państwowego Seminarjum Nauczycielskiego Męskiego w Sokalu : 1895-1925. Sokal: Nakładem Grona Nauczycielskiego, 1925.
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1916. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1916. (niem.).
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1917. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1917. (niem.).
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wien: K. K. Hof und Staatsdruckerei, 1918. (niem.).
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Piotr Bauer, Bogusław Polak: Armia „Poznań” w wojnie obronnej 1939. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1983. ISBN 83-210-0385-0.
- Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 83-11-07109-8.
- Korpus Kadetów Nr. 2 w dziesiątą rocznicę istnienia 1919/20 – 1929/30. Stanisław Jura (red.). Chełmno: Drukarnia Bydgoska S.A., 1930.
- Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. T. 1: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego: formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1968.
- Andrzej Pazda: Lista jeńców Oflagu II C Woldenberg. W: Oflag II C Woldenberg – to brzmi jak tajemnica. Wiesław Dembek (red.). Dobiegniew: Stowarzyszenie Woldenberczyków; Urząd Miejski w Dobiegniewie, 2017. ISBN 978-83-931577-1-6.
- Jerzy Poksiński: „TUN”. Tatar-Utnik-Nowicki. Represje wobec oficerów Wojska Polskiego w latach 1949-1956. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992. ISBN 83-11-07980-3.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Piotr Stawecki: Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997. ISBN 83-04-04390-4.