Złotokret – Wikipedia, wolna encyklopedia
Chrysochloris | |||
Lacépède, 1799[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – złotokret zwyczajny (Ch. asiatica) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | złotokret | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Chrysochloris capensis Lacépède, 1799 (= Talpa asiatica Linnaeus, 1758) | |||
Synonimy | |||
| |||
Podrodzaje i gatunki | |||
|
Złotokret[8] (Chrysochloris) – rodzaj ssaków z podrodziny złotokretów (Chrysochlorinae) w obrębie rodziny złotokretowatych (Chrysochloridae).
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące w środkowej i południowej Afryce[9][10].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała samic 94–114 mm, samców 100–123 mm, długość tylnej stopy samic 11–14 mm, samców 9–14 mm; masa ciała około 42 g[11][12].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1799 roku francuski przyrodnik Bernard Germain de Lacépède w publikacji swojego autorstwa Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères[1]. Jako gatunek typowy Lacépède wyznaczył w ramach monotypii złotokreta zwyczajnego (Ch. asiatica).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Chrysochloris (Chrysoris, Chrysochlora): gr. χρυσος khrusos „złoto”; χλωρος khlōros „zielony, zielono-żółty”[13].
- Aspalax: gr. ασπαλαξ spalax, ασπαλακος spalakos „kret”[14]. Gatunek typowy: Wagler wymienił dwa gatunki Talpa inaurata Schreber, 1777 (= Talpa asiatica Linnaeus, 1758) i Talpa rubra Linnaeus, nie określając typu nomenklatorycznego.
- Ducantalpa: Ducan (= Tucan), Gujana; łac. talpa „kret”[15]. Gatunek typowy: Chrysochloris rubra Daudin, 1802 (= Talpa asiatica Linnaeus, 1758).
- Engyscopus: gr. εγγυς engus „blisko”; σκοπος skopos „poszukiwacz”, od σκοπεω skopeō „badać”[16].
- Kilimatalpa: Kilimanjaro (pol. Kilimandżaro), Tanzania; łac. talpa „kret”[7]. Gatunek typowy: Chrysochloris stuhlmanni Matschie, 1894.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach[17][12][9][8]:
- Kilimatalpa Lundholm, 1955
- Chrysochloris stuhlmanni Matschie, 1894 – złotokret ruwenzorski
- Chrysochloris Lacépède, 1799
- Chrysochloris asiatica (Linnaeus, 1758) – złotokret zwyczajny
- Chrysochloris visagiei Broom, 1950 – złotokret reliktowy
Opisano również gatunki wymarłe z pliocenu Południowej Afryki nie przypisane do żadnego z powyższych podrodzajów[18]:
- Chrysochloris arenosa Asher & Avery, 2010[19]
- Chrysochloris bronneri Asher & Avery, 2010[20]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Nieuzasadniona poprawka Chrysochloris Lacépède, 1799.
- ↑ Najprawdopodobniej nazwa zastępcza dla Chrysochloris Lacépède, 1799; młodszy homonim Aspalax Desmarest, 1804 (Spalacidae).
- ↑ Wariant pisowni Chrysochloris Lacépède, 1799; młodszy homonim Chrysochlora Latreille, 1829 (Diptera).
- ↑ Nowa nazwa dla Chrysochloris Lacépède, 1799, ponieważ Gistel błędnie uważał, że nazwa ta jest młodszym homonimem Chrysochlora Latreille, 1829 (Diptera).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b B.G. de Lacépède: Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères. W: B.G. de Lacépède: Discours d’ouverture et de clôture du cours d’histoire naturelle, donné dans le Muséum national d’Histoire naturelle, l’an VII de la République, et tableaux méthodiques des mammifères et des oiseaux. Paris: Plassan, 1799, s. 7. (fr.).
- ↑ C.S. Rafinesque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 59. (fr.).
- ↑ J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien, mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel. Ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München, Stuttgart und Tübingen: In der J.G. Cotta’scchen Buchhandlung, 1830, s. 14. (niem.).
- ↑ H.M.D. de Blainville: Ostéographie, ou, Description iconographique comparée du squelette et du système dentaire des Mammifères récents et fossiles: pour servir de base à la zoologie et à la géologie. Cz. 1. Paris: J.B. Baillière et fils, 1839–1864, s. 111. (fr.).
- ↑ P. Boitard: Le Jardin des plantes: description et murs des mammifères de la Ménagerie et du Muséum d’histoire naturelle. Paris: J.J. Dubochet et Ce, Éditeurs, 1842, s. 125. (fr.).
- ↑ J.von N.F.X. Gistel: Naturgeschichte des Thierreichs für höhere Schulen. Stuttgart: Hoffmann, 1848, s. viii. (niem.).
- ↑ a b B.G. Lundholm. Descriptions of new mammals. „Annals of the Transvaal Museum”. 22 (3), s. 288, 1955. (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 20. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 112. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chrysochloris. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-29].
- ↑ W.A. Taylor, S. Mynhardt & S. Maree: Family Chrysochloridae (Golden Moles). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 200–201. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
- ↑ a b Class Mammalia. W: Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 73. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 188.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 125.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 246.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 258.
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-08-17]. (ang.).
- ↑ J.S. Zijlstra , Chrysochloris Lacépède, 1799, Hesperomys project (Version 23.6.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-08-17] (ang.).
- ↑ Asher i Avery 2010 ↓, s. 5.
- ↑ Asher i Avery 2010 ↓, s. 8.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- R.J. Asher & D.M. Avery. New golden moles (Afrotheria, Chrysochloridae) from the Early Pliocene of South Africa. „Palaeontologia Electronica”. 13 (1), s. 3A (1–12), 2010. (ang.).