Zingela pooleyorum – Wikipedia, wolna encyklopedia
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | Zingela |
Gatunek | Zingela pooleyorum |
Nazwa systematyczna | |
Zingela pooleyorum N.R.Crouch, Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso Phytotaxa 371: 36 (2018)[3] |
Zingela pooleyorum N.R.Crouch, Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso – gatunek rośliny z monotypowego rodzaju Zingela N.R.Crouch, Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter & M.Á.Alonso z rodziny szparagowatych. Występuje endemicznie w dwóch lokalizacjach w KwaZulu-Natal w Południowej Afryce[3].
Nazwa rodzaju nawiązuje do miejscowości Zingela w gminie Umtshezi w prowincji KwaZulu-Natal, gdzie autorzy po raz pierwszy napotkali kwitnące osobniki tej rośliny. Epitet gatunkowy został nadany na cześć przyrodników Elsy i Tony'ego Pooley, badaczy bioty rezerwatu fauny Ndumo, pierwotnych odkrywców tego gatunku[4].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Wieloletnie rośliny zielne[4].
- Pęd
- Podziemne cebule o wymiarach 5–8×6–9 cm, złożone luźno z 10–25 zgrubiałych, mięsistych, białych, wydłużonych liści spichrzowych[4]
- Liście
- Rośliny tworzą od 1 do 2 modrozielonych, wąskich i podługowatych liści, o długości 10–35 cm i szerokości 0,5–1 cm, ze spiczastym wierzchołkiem, dwoma rowkami doosiowo i wyraźnym, podłużnym grzbietem w kształcie litery V odosiowo, zwykle skręconych od nasady, odosiowo z wyraźnymi fioletowymi plamkami[4].
- Kwiaty
- Zebrane od 25 do 55 w długi, luźny, groniasty kwiatostan. Pęd kwiatostanowy o długości 30–60 cm, zielonobrązowy, nakrapiany białym nalotem. Szypułki o długości 10–12 mm, łukowato wygięte, fioletowobrązowe z białym nalotem, wydłużające się do 2 cm w czasie owocowania. Przysadki lancetowate, zaostrzone, kremowe z brązowym paskiem pośrodku, najniżej położone z długą, spłaszczoną i przylegającą do pędu ostrogą o długości do 8 mm. Okwiat pięciocykliczny, trójkrotny, gwiaździsty, sześciolistkowy. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach, niemal wolne od nasady, odgięte, zewnętrzne lancetowate z tępym wierzchołkiem, wewnętrzne podługowato-lancetowate, z ostrym wierzchołkiem, o długości 9–11 mm i szerokości 2,5–3 mm, białe z szerokimi fioletowobrązowymi paskami pośrodku. Sześć pręcików o nitkach wolnych, nitkowatych, nieznacznie spłaszczonych i trójkątnych u nasady. Pylniki wąsko podługowate, jasnożółte, pękające wzdłużnie na całej długości. Zalążnia jajowata do nieco stożkowatej, żółtawa, nieco trójkanciasta. Szyjka słupka nitkowata, biała, wzniesiona do nieco pofalowanej, zakończona małym i nieznacznie trójgraniastym znamieniem[4].
- Owoce
- Trójkomorowe, jasnobrązowe, krótko podługowate torebki, zawierające spłaszczone, niemal eliptyczne, czarne nasiona[4].
Biologia
[edytuj | edytuj kod]- Rozwój
- Rośliny kwitną późną wiosną i wczesnym latem, od października do listopada. Kwiaty pozostają otwarte od 13:30 do 18:00 i są delikatnie wonne. Biologia zapylania nie została poznana, jednak odnotowano wizytowanie kwiatów przez pszczoły miodne[4].
- Siedlisko
- Subpopulacja w rezerwacie Ndumo zasiedla gleby gliniaste i piaszczyste na sawannie, gdzie rośnie w półcieniu zarośli. Subpopulacja rosnąca w środkowym odcinku rzeki Tugela zasiedla bardziej kamienisty teren, również w obrębie sawanny[4].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna
- Gatunek z monotypowego rodzaju Zingela z plemienia Urgineeae, podrodziny Scilloideae z rodziny szparagowatych Asparagaceae[4].
- Typ nomenklatoryczny
- Holotypem gatunku jest okaz zebrany 15 października 1969 r. przez E. Pooley na skraju równiny zalewowej rzeki Pongola w rezerwacie Ndumo, przechowywany w zielniku University of KwaZulu-Natal[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-05] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-05] (ang.).
- ↑ a b Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-07-04]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Neil R. Crouch, Mario Martínez-Azorín, Manuel B. Crespo, Michael Pinter i inni. Zingela (Asparagaceae, Scilloideae), a distinct new urgineoid genus from KwaZulu-Natal, South Africa. „Phytotaxa”. 371 (1), s. 33-38, 2018-09-25. DOI: 10.11646/phytotaxa.371.1.4.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):