Zygaena – Wikipedia, wolna encyklopedia
Zygaena | |||||
Fabricius, 1775 | |||||
![]() Kraśnik pięcioplamek | |||||
Systematyka | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Typ | |||||
Gromada | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Podrodzina | |||||
Rodzaj | Zygaena | ||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Zygaena_%28Mesembrynus%29_purpuralis-W-Salzburg%2C_Flachgau%2C_Thalgau-E-MK-21387a.jpg/220px-Zygaena_%28Mesembrynus%29_purpuralis-W-Salzburg%2C_Flachgau%2C_Thalgau-E-MK-21387a.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Zygaena_ephialtes%2C_Lepidoptera-Zygaenidae.jpg/220px-Zygaena_ephialtes%2C_Lepidoptera-Zygaenidae.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Zygaena_fausta-Zyg%C3%A8ne_de_la_bruy%C3%A8re-201604271.jpg/220px-Zygaena_fausta-Zyg%C3%A8ne_de_la_bruy%C3%A8re-201604271.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Zygaena_%28Agrumenia%29_carniolica-W-Puglia%2C_Promontorio_del_Gargano%2C_Vico_del_Gargano_Umgebung-E-MK-6101a.jpg/220px-Zygaena_%28Agrumenia%29_carniolica-W-Puglia%2C_Promontorio_del_Gargano%2C_Vico_del_Gargano_Umgebung-E-MK-6101a.jpg)
Kraśnik[1] (Zygaena) – rodzaj motyli z rodziny kraśnikowatych.
Należą tu motyle o średnich rozmiarach i krępej budowie ciała. Czułki mają maczugowate, drobno piłkowane. Przednie skrzydła mają czarne, zwykle metalicznie połyskujące tło i czerwone, żółte lub białe plamy. Ich użyłkowanie cechuje obecność pięciu żyłek radialnych, przy czym trzecia i czwarta wychodzą z wspólnego pnia. Tylne skrzydła są czerwone lub żółte z czarną obwódką albo czarne z plamką pośrodku. Strzępiny obu par skrzydeł zwykle są barwy czarnej, rzadziej szarej lub białożółtawej. Użyłkowanie tej pary odznacza się samodzielnymi żyłkami kubitalnymi pierwszą i drugą. Genitalia samca charakteryzują się jajowato zaokrąglonymi walwami o dobrze wykształconej koronie i pozbawionej sakulusa. Unkus ma formę parzystych, stosunkowo słabo zesklerotyzowanych, stożkowatych i owłosionych wyrostków. Liczne kolce na edeagusie osadzone są głównie na płytkach: grzbietowej i brzusznej. Samice mają długi ósmy tergit odwłoka, pokładełko o krótkich wargach, a przednie gonapofizy dłuższe niż tylne. Torebka kopulacyjna może być wyposażona w różnie rozwinięte znamię (signum) lub takowego pozbawiona[2].
Występują wyłącznie w Palearktyce. Pojaw owadów dorosłych zwykle ograniczony jest do 3–4 tygodni w miesiącach letnich. Zazwyczaj aktywne są one za dnia[3].
Współcześnie podział na podrodzaje, grupy gatunków i gatunki przedstawia się następująco[4][5]:
- podrodzaj: Mesembrynus Hübner, [1819]
- grupa gatunków: manlia
- Zygaena seitzi Reiss, 1938
- Zygaena nocturna Ebert, 1974
- Zygaena kermanensis Tremewan, 1975
- Zygaena turkmenica Reiss, 1933
- Zygaena cacuminum Christoph, 1877
- Zygaena speciosa Reiss, 1937
- Zygaena cuvieri Boisduval, [1828]
- Zygaena tamara Christoph, 1889
- Zygaena manlia Lederer, 1870
- Zygaena araxis Koch, 1936
- Zygaena fredi Reiss, 1938
- Zygaena mirzayansi Hofmann & Keil, 2010
- Zygaena rubricollis Hampson, 1900
- Zygaena hindukuschi Koch, 1937
- Zygaena halima Naumann, 1977
- Zygaena wyatti Reiss & Schulte, 1961
- Zygaena aisha Naumann & Naumann, 1980
- Zygaena ginnereissi Hofmann, 2000
- Zygaena haematina Kollar, 1849
- Zygaena fusca Hofmann, 2000
- Zygaena lydia Staudinger, 1887
- grupa gatunków: purpuralis
- Zygaena brizae (Esper, 1800)
- Zygaena rubicundus (Hübner, [1817])
- Zygaena cambysea Lederer, 1870
- Zygaena erythrus (Hübner, [1806])
- Zygaena minos ([Denis & Schiffermüller], 1775) – kraśnik biedrzeniowiec
- Zygaena pseudorubicundus Klír & Naumann, 2002
- Zygaena purpuralis (Brünnich, 1763) – kraśnik purpuraczek
- Zygaena alpherakyi Sheljuzhko, 1936
- grupa gatunków: graslini
- Zygaena graslini Lederer, 1855
- grupa gatunków: cynarae
- Zygaena cynarae (Esper, 1789) – kraśnik kminowiec
- grupa gatunków: centaureae
- Zygaena centaureae Fischer von Waldheim, 1832
- Zygaena laeta (Hübner, 1790)
- Zygaena huguenini Staudinger, 1887
- grupa gatunków: corsica
- Zygaena corsica Boisduval, [1828]
- grupa gatunków: zuleima
- Zygaena zuleima Pierret, 1837
- grupa gatunków: favonia
- Zygaena loyselis Oberthür, 1876
- Zygaena favonia Freyer, 1844
- Zygaena aurata Blachier, 1905
- Zygaena sarpedon (Hübner, 1790) – kraśnik serpentynowiec
- Zygaena contaminei Boisduval, 1834
- Zygaena punctum Ochsenheimer, 1808
- grupa gatunków: manlia
- podrodzaj: Agrumenia Hübner, [1819]
- grupa gatunków: fausta
- Zygaena excelsa Rothschild, 1917
- Zygaena tremewani Hofmann & Reiss, 1983
- Zygaena alluaudi Oberthür, 1922
- Zygaena algira Boisduval, 1834
- Zygaena fausta (Linnaeus, 1767)
- grupa gatunków: hilaris
- Zygaena youngi Rothschild, 1926
- Zygaena maroccana Rothschild, 1917
- Zygaena marcuna Oberthür, 1888
- Zygaena hilaris Ochsenheimer, 1808
- grupa gatunków: cocandica
- Zygaena kavrigini Grum-Grshimailo, 1887
- Zygaena truchmena Eversmann, 1854
- Zygaena esseni Blom, 1973
- Zygaena transpamirini Koch, 1936
- Zygaena magiana Staudinger, 1889
- Zygaena cocandica Erschoff, 1874
- Zygaena pamira Sheljuzhko, 1919
- Zygaena sogdiana Erschoff, 1874
- Zygaena storaiae Naumann, 1974
- grupa gatunków: olivieri
- Zygaena ferganae Sheljuzhko, 1941
- Zygaena chirazica Reiss, 1938
- Zygaena naumanni Hille & Keil, 2000
- Zygaena tenhagenova Hofmann, 2005
- Zygaena haberhaueri Lederer, 1870
- Zygaena olivieri Boisduval, [1828]
- Zygaena sedi Fabricius, 1787
- grupa gatunków: fraxini
- Zygaena separata Staudinger, 1887
- Zygaena rosinae Korb, 1903
- Zygaena bakhtiyari Hofmann &Tremewan, 2005
- Zygaena sengana Holik & Sheljuzhko, 1956
- Zygaena fraxini Ménétriés, 1832
- Zygaena escalerai Poujade, 1900
- Zygaena formosa Herrich-Schäffer, 1852
- Zygaena peschmerga Eckweiler & Görgner, 1981
- Zygaena afghana Moore, [1860]
- grupa gatunków: felix
- Zygaena johannae Le Cerf, 1923
- Zygaena felix Oberthür, 1876
- Zygaena beatrix Przegendza, 1932
- grupa gatunków: orana
- Zygaena orana Duponchel, 1835
- grupa gatunków: carniolica
- Zygaena carniolica (Scopoli, 1763) – kraśnik rzęsinowiec, kraśnik karyncki
- Zygaena occitanica (Villers, 1789)
- grupa gatunków: exulans
- Zygaena exulans (Hohenwarth, 1792)
- grupa gatunków: viciae
- Zygaena viciae ([Denis & Schiffermüller], 1775) – kraśnik wykowiec
- Zygaena niphona Butler, 1877
- grupa gatunków: loti
- Zygaena christa Reiss & Schulte, 1967
- Zygaena loti ([Denis & Schiffermüller], 1775) – kraśnik rogalik, kraśnik komonicowiec
- Zygaena armena Eversmann, 1851
- Zygaena ecki Christoph, 1882
- Zygaena ignifera Korb, 1897
- grupa gatunków: fausta
- podrodzaj: Zygaena Fabricius, 1775
- grupa gatunków: anthyllidis
- Zygaena anthyllidis Boisduval, [1828]
- grupa gatunków: lavandulae
- Zygaena lavandulae (Esper, 1783)
- Zygaena theryi de Joannis, 1908
- grupa gatunków: rhadamanthus
- Zygaena rhadamanthus (Esper, [1789])
- Zygaena oxytropis Boisduval, [1828] – kraśnik tyrreński
- Zygaena problematica Naumann, 1966
- grupa gatunków: persephone
- Zygaena persephone Zerny, 1934
- grupa gatunków: nevadensis
- Zygaena mana (Kirby, 1892)
- Zygaena nevadensis Rambur, 1858
- Zygaena romeo Duponchel, 1835
- Zygaena osterodensis Reiss, 1921
- grupa gatunków: transalpina
- Zygaena dorycnii Ochsenheimer, 1808
- Zygaena ephialtes (Linnaeus, 1767) – kraśnik goryszowiec, kraśnik zmienny
- Zygaena transalpina (Esper, 1780)
- Zygaena angelicae Ochsenheimer, 1808 – kraśnik dzięgielowiec
- grupa gatunków: filipendulae
- Zygaena filipendulae (Linnaeus, 1758) – kraśnik sześcioplamek
- Zygaena lonicerae (Scheven, 1777)
- Zygaena trifolii (Esper, 1783) – kraśnik pięcioplamek
- grupa gatunków: anthyllidis
- podrodzaj: incertae sedis
- †Zygaena miocaenica Reiss 1936[6]
- †Zygaena turolensis Fernández-Rubio et al., 1991[7]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ David Carter, Motyle, Frank Greenaway, Warszawa: Wiedza i Życie, 1993, ISBN 83-85231-90-0, OCLC 749393132 .
- ↑ Jerzy S. Dąbrowski: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVII Motyle – Lepidoptera, zeszyty 14-15. Ślimakówki – Limacodidae, kraśniki – Zygaenidae. Toruń: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1998.
- ↑ Ernst Priesner, Clas M. Naumann, Johannes Stertenbrink. Specificity of Synthetic Sex-A ttractants in Zygaena Moths. „Zeitschrift für Naturforschung C”. 39 (7-8), s. 841-844, 1984.
- ↑ A. Hofmann, W.G. Tremewan. A revised check-list of the genus Zygaena Fabricius, 1775 (Lepidoptera: Zygaenidae, Zygaeninae), based on the biospecies concept. „Entomologist’s Gazette”. 61, s. 119–131, 2010.
- ↑ Konstantin A. Efetov, Axel Hofmann, Gerhard Tarmann, W.G. Tremewam. Taxonomic comments on the treatment of the Zygaenidae (Lepidoptera) in volume 3 of Moths of Europe, Zygaenids, Pyralids 1 and Brachodids (2012). „Nota Lepidopterologica”. 37 (2), s. 123-133, 2014. DOI: 10.3897/nl.37.7940.
- ↑ H. Burgeff. Die Meeralpengrenze der Zygaenen (Lep.), eine mit Hilfe der Populationsanalyse der Arten der Gattung Zygaena. „Biologisches Zentralblatt”. 70, s. 1-23, 1951.
- ↑ F. Fernández-Rubio, E. Peñalver, X. Martínez-Delclòs. Zygaena? turolensis, una nueva especie de Lepidoptera Zygaenidae del Mioceno de Rubielos de Mora (Teruel). Descripción y filogenia. „Estudios del Museo de Ciencias Naturales de Álava”. 6, s. 77-93, 1991.