Özgür yazılım hareketi - Vikipedi
Özgür yazılım hareketi, yazılım kullanıcıları için yazılımı çalıştırma, inceleme, değiştirme ve yazılımın kopyalarını paylaşma özgürlükleri gibi belirli özgürlükleri elde etme ve garanti altına alma amacını güden toplumsal bir harekettir.[1][2] Bu şartları, yani Özgür Yazılımın Dört Temel Özgürlüğünü karşılayan yazılıma özgür yazılım denir.
1970'lerin hacker kültürü ve akademisinin üyeleri arasındaki geleneklerden ve felsefelerden yararlanmasına rağmen Richard Stallman, 1983'te GNU Projesi'ni[3] başlatarak hareketi resmen kurdu.[4] Stallman daha sonra hareketi desteklemek için 1985'te Özgür Yazılım Vakfı'nı kurdu.
Felsefe
[değiştir | kaynağı değiştir]Özgür Yazılım Hareketi'nin felsefesi, programcılar ve bilgisayar kullanıcıları arasındaki işbirliğini teşvik etmeye dayanır. Bu süreç, özel yazılım'ın reddedilmesini ve özgür yazılım'ın teşvik edilmesini gerektirir.[5] Stallman, bu eylemin teknolojinin ilerlemesini engellemeyeceğini, "Sistem programlama çabasının israfçı bir şekilde tekrarlanması önlenecektir. Bu çaba, bunun yerine son teknolojiyi ilerletmeye harcanabilir."[6]
Özgür Yazılım Hareketi üyeleri, tüm yazılım kullanıcılarının Özgür Yazılım Tanımı'nda listelenen özgürlüklere sahip olması gerektiğine inanır. Üyeler, insanların bu özgürlükleri kullanmasını yasaklamanın veya engellemenin ahlaksız olduğuna ve yazılım kullanıcılarının birbirlerine yardım edebilecekleri ve teknolojileri üzerinde kontrol sahibi olabilecekleri bir topluluk yaratmaları gerektiğine inanırlar.[7]
Tescilli yazılımlar söz konusu olduğunda, bazıları tescilli yazılımlar için mevcut iş modellerinde artan karlılık, teknik özellikler ve kolaylık gibi nedenlerle bunun kesinlikle ahlaksız olmadığına inanır.[8]
Özgür Yazılım Vakfı, tüm yazılımların özgür belgelere ihtiyaç duyduğu ilkesini benimser, çünkü programcılar yazılımda yapılan değişiklikleri yansıtacak şekilde kılavuzları güncelleme olanağına sahip olmalıdır.[9] Hareket içinde, FLOSS Kılavuzları vakfı bu tür belgeler sağlama konusunda uzmanlaşmıştır.
Eylemler
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Encerramento_do_FISL_16.jpg/300px-Encerramento_do_FISL_16.jpg)
Özgür yazılım yazmak ve yaymak
[değiştir | kaynağı değiştir]Özgür yazılım hareketinin temel işi yazılım geliştirmeye odaklanmıştır. Özgür yazılım hareketi ayrıca, kendilerine özgür yazılımın özgürlüklerini vermeyen yazılımları yüklemeyi reddederek, özel mülkiyetli yazılımları da reddeder. Stallman'a göre, "Yazılım alanında, özel mülkiyetli bir programın yetkisiz bir kopyasından daha kötü olan tek şey, özel mülkiyetli bir programın yetkili bir kopyasıdır çünkü bu, tüm kullanıcı topluluğuna aynı zararı verir ve ayrıca, genellikle bu kötülüğün faili olan geliştirici bundan kâr sağlar."[10]
Farkındalık oluşturma
[değiştir | kaynağı değiştir]Özgür yazılım hareketinin bazı destekçileri, yazılım özgürlüğü konusunda farkındalık yaratmak için kamuya açık konuşmalar yapar veya yazılımla ilgili konferanslarda stant açar. Bu önemli olarak görülür çünkü özgür yazılım alan ancak bunun özgür yazılım olduğunun farkında olmayan kişiler daha sonra özgür olmayan ikameyi kabul edecek veya özgür yazılım olmayan yazılım ekleyecektir.[11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "What is Free Software?". (gnu.org). 14 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2020.
- ^ Richard Stallman on the nature of the Free software movement 13 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. in 2008 on emacs-devel mailing list.
- ^ Corrado, Edward M.; Moualison Sandy, Heather; Mitchell, Erik T. (3 Temmuz 2018). "Nullis in Verba: The Free Software Movement as a model for Openness and Transparency". Technical Services Quarterly (İngilizce). 35 (3). ss. 269–279. doi:10.1080/07317131.2018.1456849. ISSN 0731-7131. 10 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2022.
- ^ Stallman, Richard (27 Eylül 1983). "Initial Announcement". GNU Project. 5 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;20 Years
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ "The GNU Manifesto". GNU. 11 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.
- ^ "Why free software?". GNU. 4 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.
- ^ "Copyleft: Pragmatic Idealism". GNU. 19 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2007.
- ^ "Free Software and Free Manuals". GNU. 15 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.
- ^ "Transcript of Stallman on Free Software". FSFE. 9 Mart 2006. 12 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2007.
- ^ "Transcript of Stallman speaking at WSIS". Ciarán O'Riordan. 21 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2006.