Hâlidîlik - Vikipedi
![]() | Bu maddede birçok sorun bulunmaktadır. Lütfen sayfayı geliştirin veya bu sorunlar konusunda tartışma sayfasında bir yorum yapın.
|
Makale serilerinden |
![]() |
Hâlidîlik, İslam'ın Sünnîlik mezhebine bağlı bir tarîkat olan Nakşibendîliğin en yaygın kollarından biridir. Kol, adını Kürt İslam âlimi Halid Bağdadî'den alır. Türkiye'de etkinlik gösteren Nakşibendî şeyhleri genellikle Halidî'dir.
Nakşibendi Tarikâtı Hâlidilik kolu
[değiştir | kaynağı değiştir]Nakşibendi Tarikâtı'nın Hâlidilik Kolu ile ilgili, Hâce Şâh Ghulam Ali Dehlevî'ye kadar Nakşibendi tarikâtı ile aynı silsileyi tâkip etmektedir. Türkiye'nin doğusu, Kuzey Irak ve Suriye'de yaygın olan bu kol adını Mevlânâ Hâlid-î Bağdâdî'den almaktadır.
Nakşibendi Tarikâtı Hâlidiye kolu altın silsilesi
[değiştir | kaynağı değiştir]- İmâm'ul Embiyâ Seyyidina Muhammed
- Ebu Bekri’s-Sıddiyk
- Salmân-ı Fârisî
- Kâsım bin Muhammed
- Cafer-i Sadık
- Bayezid-î Bistamî
- Hâce Ebû’l Hasan Harakânî
- Ebu Ali Farmedi
- Yusuf Hemedani
- Abdu’l-Halık Gucdüvani
- Hace Arif Rivgiri
- Mahmud İncir Fagnevi
- Hâce Azîzan Ali Râmitenî
- Muhammed Baba Semasi
- Seyyid Emir Külal
- Muhammed Bahaüddin Nakşibend
- Hâce Alaaddin-i Attar
- Yakub Çerhi
- Hâce Ubeydullah Ahrar
- Hâce Muhammed Zahid
- Derviş Mehmed
- Muhammed Hacegi Emkengi
- Hâce Muhammed Bakibillah
- İmam-ı Rabbani Ahmed-i Faruk-i Serhendi
- Hâce Muhammed Masum
- Şeyh Seyfüddin Arif
- Muhammed Nurü’l-Bedvani
- Şemsüddin Habibullah İbn-i Mirza Can
- Hâce Abdullah Dehlevî, nâm-ı diğer Şâh Ğulam Ali Dehlevî
- Mevlânâ Hâlid Ziyauddin Bağdâdî (1779 - 1826 CE)
Hâlidî(K) / Nakşîbendî-Hâkkânî(H) Altın Zincir-Silsileleri
[değiştir | kaynağı değiştir]#K/H | Adı | Mezarı | Doğum Tarihi | Vefât Tarihi |
---|---|---|---|---|
1 | Seyyîdina Muhammed | Medine, Suudi Arabistan | 12 Rebiülevvel (570/571 CE) | 12 Rebiülevvel 11 AH (5/6 Haziran 632 CE) |
2 | Seyyîdina Ebû Bekr-î Sıddık | Medine, Suudi Arabistan | 22 Cemaziyelahir 13 AH (22 Ağustos 634 C.E) | |
3 | Seyyîdina Salmân-ı Fârisî | Medain, Irak | 10 Receb 33 AH (4/5 Şubat 654 C.E) | |
4 | Imām Kâsım bin Muhammed bin Ebû Bekr, Ebu Bekr-i Sıddık'ın oğlunun oğlu | Medine, Suudi Arabistan | 23 Şaban 24 AH (22/23 Haziran 645 C.E) | 24 Cemaziyelahir 101/106/107 AH |
5 | Imām Jafar Sadiq, Ebu Bekr-i Sıddık'ın büyük kız-torunun oğlu | Medine, Suudi Arabistan | 8 Ramazan 80 AH (5/6 Kasım 699 C.E) | 15 Receb 148 AH (6/7 Eylûl 765 C.E) |
6 | Hâce Bayazid-î Bestami | Bistam, Semnan Eyaleti, İran | 186 AH (804 C.E) | 15 Şaban 261 AH (24/25 Mayıs 875 C.E) |
7 | Hâce Ebû’l Hasan Harakânî | Kars / Türkiye | 352 AH (963 C.E) | 10 Muharrem 425 AH (5/6 Aralık 1033 C.E) |
8 | Hâce Ebû Ali Farmadî | Tus, Horasan, bugünkü İran. | 434 AH (1042/1043 C.E) | 4 Rebiülevvel 477 or 511 AH (10 Temmuz 1084 / 6 Temmuz 1117) |
9 | Hâce Ebû Yakûb Yusuf Hamadānī | Merv, Türkmenistan | 440 AH (1048/1049 C.E) | Receb 535 AH (Şubat/Mart 1141 C.E) |
- / 10 | Ebû’l Abbas, el-Hidr (Sadece Hakkani Silsilesi) | |||
10/11 | Hâce Abdul Halik Ghujdevanî | Ghajdawan, Buhara, Özbekistan | 22 Şaban 435 AH (24/25 Mart 1044 C.E) | 12 Rebiülevvel 575 AH (17/18 Ağustos 1179 C.E) |
11/12 | Hâce Arif Reogari | Reogar, Buhara, Özbekistan | 27 Receb 551 AH (15 Eylûl 1156 C.E) | 1 Şevval 616 AH (10/11 Aralık 1219 C.E.) |
12/13 | Hâce Mahmûd Anjir-Faghnavvî | Buhara, Özbekistan | 18 Şevval 628 AH (18/19 Ağustos 1231 C.E) | 17 Rebiülevvel 717 AH (29/30 Mayıs 1317 C.E) |
13/14 | Hâce Azîzan Ali Râmitenî | Harezm, Özbekistan | 591 AH (1194 C.E) | 27 Ramazan 715 or 721 AH (25/26 Aralık 1315 or 20/21 October 1321) |
14/15 | Hâce Muhammed Baba Semmâsî | Samaas, Buhara, Özbekistan | 25 Receb 591 AH (5/6 Temmuz 1195 C.E) | 10 Cemaziyelahir 755 AH (2/3 Temmuz 1354 C.E) |
15/16 | Hâce Seyyid Emir Külâl | Sauhaar, Buhara, Özbekistan | 676 AH (1277/1278 C.E) | Wed 2 Cemaziyelahir 772 AH (21/22 Aralık 1370 C.E) |
16/17 | Hâce Muhammad Bâha'ûddin Nakşbend Buharî | Kasr-ı Arifan, Buhara, Özbekistan | 4 Muharrem 718 AH[1] (8/9 Mart 1318 C.E) | 3 Rebiülevvel 791 AH (2/3 Mart 1389 C.E) |
17/18 | Hâce Ala'uddin Attar Buhari, Muhammad Baha'uddin Nakşibend'in dâmadı | Jafaaniyan, Maveraünnehir (Özbekistan) | Wed 20 Receb 804 AH (23 Şubat 1402 C.E) | |
18/19 | Hâce Yakûb Çerhî | Gülistan, Duşanbe, Tacikistan | 762 AH (1360/1361 C.E) | 5 Safer 851 AH (21/22 Nisan 1447 C.E) |
19/20 | Hâce Ubeydullah Ahrar | Semerkand, Özbekistan | Ramazan 806 AH (Mart/Nisan 1404 C.E) | 29 Rebiülevvel 895 AH (19/20 Şubat 1490 C.E) |
20/21 | Hâce Muhammad Zahid Vahşi | Belh, Belh ilçesi, Belh Vilayeti, Afganistan | 14 Şevval 852 AH (11/12 Aralık 1448 C.E) | 1 Rebiülevvel 936 AH (3/4 Kasım 1529 C.E) |
21/22 | Hâce Derviş Muhammad, Hâce Muhammad Zahid Vakşhi'nin kızkardeşinin oğlu | Asqarar, Özbekistan | 16 Şevval 846 AH (17/18 Şubat 1443 C.E) | 19 Muharrem 970 AH (18/19 Eylûl 1562 C.E) |
22/23 | Hâce Muhammad Amkanaki, Hâce Derviş Muhammad'in oğlu | Amkana, Buhara, Özbekistan | 918 AH (1512/1513 C.E) | 22 Şaban 1008 AH (8/9 Mart 1600 C.E) |
23/24 | Hâce Muhammad Bâkî Billah Berang | Delhi, Hindistan | 5 Zilhicce 971 or 972 AH (14 Temmuz 1564 / 3 Temmuz 1565) | 25 Cemaziyelahir 1012 AH (29/30 Kasım 1603 C.E) |
24/25 | Şeyh Ahmed el-Farûkî el-Sirhindî, Imâm Rabbânî | Sirhind-Fategarh, Hindistan | 14 Şevval 971 AH (25/26 Mayıs 1564 C.E) | 28 Safer 1034 AH (9/10 Aralık 1624 C.E) |
25/26 | Imām Hâce Muhammad Masum Farukî, Imām Rabbānī'nin üçüncü oğlu | Sirhind-Fategarh, Hindistan | 1007 AH (1598/1599 C.E) | 9 Rebiülevvel 1099 AH (13/14 Ocak 1688 C.E) |
26/27 | Hâce Muhammad Saifuddin Farukî, Muhammad Masum Farukî'nin oğlu | Sirhind-Fategarh, Hindistan | 1049 AH (1639/1640 C.E) | 19 or 26 Cemaziyelevvel 1096 AH (Nisan 1685 C.E) |
27/28 | Sayyid Nûr Muhammad Badayuni | Delhi, Hindistan | 11 Zilkade 1135AH (12/13 Ağustos 1723 C.E) | |
28/29 | Şehîd Mirza Mazhar Can-ı Cânân, nâm-ı diğer Şems-ud-Dīn Habīb Allāh | Delhi, Hindistan | 11 Ramazan 1111 AH (2/3 Mart 1700 C.E) | 10 Muharrem 1195 AH (Cuma, 5 Ocak 1781 C.E) |
29/30 | Hâce Abdullah Dehlevî, nâm-ı diğer Şâh Ghulam Ali Dehlevî | Delhi, Hindistan | 1156 AH[2] (1743 C.E) | 22 Safer 1240 AH (15/16 Ekim 1824 C.E) |
30/31 | Hazrat Mevlânâ Muhammed Hâlid-î Bağdâdî, Zia-ûd Dîn (Hâlid'îyye silsilesi buradan sonra pek çok kola ayrılmaktadır. Altın Zincirler Nakşîbendî-Silsile-i Zeheb, Hâkkanî Silsilesi ve aşağıda gösterildiği şekilde Dağıstan Nakşîbendî-Mûceddîdî Hâlidîye-Mahmûdîye Silsilesi olarak devam etmektedir.)[kaynak belirtilmeli] | Karadağ, Süleymaniye, Irak | (1779 C.E) | (1827 C.E) |
Silsile-i Zeheb (Altın Zincir)
[değiştir | kaynağı değiştir]31. Abdullah el Mücaviru fi Beledillah
32. Muhammed Mustafa İsmet Garibullah Büyük Şeyh Efendi
33. Halil Nurullah el Zağravi
34. Ali Rıza el Bezzaz
35. Ali Haydar El Ehishev
36. Şeyhuna MAHMUD EL OFİ
Arvâsî Nakşibendi Silsilesi
[değiştir | kaynağı değiştir]31. Seyyid Tâhâ-i Hakkârî
32. Seyyid Fehîm Arvâsî
33. Seyyid Abdülhakîm Arvâsî (Bu silsile burada son bulmaktadır. Yerine halife bırakmamıştır.)[3]
Palevi Nakşibendi Silsilesi / Silsile-i Nakşibendi Hâlidi Palevi
[değiştir | kaynağı değiştir]Devamı Palevi kolunun ana silsilesidir. Şeyh Ali Sepdi'den itibaren halifelerin kendi silsileleri mevcuttur.)[4][5][6][7]
31. Şeyh-ul Meşayih Seyyidina Ali Es-Sebdi Palevi Diyarbekiri
32. Şeyh Mahmud Fevzi Efendi Palevi
33. Şeyh Muhammed Said Efendi Palevi
34. Şeyh Ali Rıza Efendi Palevi
35. Şeyh Muhammed Emin Efendi Palevi
Dağıstan Nakşîbendî-Müceddîdî Hâlidîye-Mahmûdîye Zincir-Silsilesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Devamı Dağıstan Nakşibendi-Mahmûdîye kolunun silsilesidir.
31. İsmail el-Kurdumeri
32. Muhammad Salih Şirvani
33. İbrahim Kudkaşani
34. Hacı Yunus Effndi Lalali ed-Dağıstani (- 1277 H)
35. Mahmud Efdndi ad-Daghestani
36. Cebrail Afandi ad-Daghestani
37. Abdurrahman Hacı Asawi ad-Daghestani
38. Hasan Hilmi Efendi ad-Daghestani (1852-1937 M)
39. Muhammad Ya`sub ad-Daghestani
40. Humayd Efendi Handiqi ad-Daghestani (1868-1952 M)
41. Husenil Muhammad Efendi `Uribi ad-Daghestani (1862-1967 M)
42. Muhammad Arif bin Hasan Hilmi al-Kahibi ad-Daghestani (1900-1977 M)
43. Muhammad Sa`adu Hajj Efendi Batluhi ad-Daghestani (1915-1995 M)
44. Abdulhamid Efendi al-İnhi ad-Daghestani
45. Hamzat Efendi Tlaqi ad-Daghestani
46. Muhammad Efendi Huçadi ad-Daghestani
47. Badrudin Efendi al-Botlihi ad-Daghestani
48. Shaykh Said Efendi al-çirkavi ad-Daghestani (1937- M)
49. Abdulcelil Efendi ad-Daghestani (1949 - M)
Haznevi Silsile-i Şerifi
[değiştir | kaynağı değiştir]31. Seyyid Abdullah Şemdini
32. Seyyid Taha Hakkari
33.Seyyid Sıbgatullah Arvasi
34.Şeyh Abdurrahman Taği
35.Şeyh Fethullah Verkanisi
36.Şeyh Muhammed Ziyaeddin Nurşini
37.Şeyh Ahmed Haznevi [8]
38. Şeyh Seyyid Abdülhakim Bilvânisî
39. Şeyh Seyyid Muhammed Râşid
40. Gavsi Sani Şeyh Seyyid Abdulbakî El-Hüseynî
41."Seyda Şeyh Seyyid Muhammed Saki El-Hüseyni"
41. “Gavsi Nizam Mevlana Şeyh Seyyid Muhammed Mübarek El-Hüseyni
41. “Gavsu Sakaleyn Şeyh Seyyid Muhammed Fettah El-Hüseyni”
Altın Silsile - Haznevi Silsile-i Şerifi (2)
[değiştir | kaynağı değiştir]31. Seyyid Abdullah Şemdini
32. Seyyid Taha Hakkari
33.Seyyid Sıbgatullah Arvasi
34.Şeyh Abdurrahman Taği
35.Şeyh Fethullah Verkanisi
36.Şeyh Muhammed Ziyaeddin Nurşini
37.Şeyh Ahmed Haznevi [8]
38. Seyda Şeyh Muhammed Maşuki Mekki (Rh.A) (1906 - 1975 M)
39. Kutbü'l-aktâb Şeyh Muhammed Nayir Erzincani (1934 - )
Gümüşhanevî Tekkesi[9] Silsile-i Şerifi
[değiştir | kaynağı değiştir]31. Ahmed İbn-i Süleyman el-Ervâdî [10](Rh.A) (- 1858 M)
32. Ahmed Ziyâüddîn-i Gümüşhânevî[11] (Rh.A) (1813 - 1893 M)
33. Kastamonu'lu Hasan Hilmi (Rh.A) (1824 - 1911 M)
34. Safranbolulu İsmâil Necâti[12] (Rh.A) (-1919 M)
35. Ömer Ziyâüddîn-i Dağıstânî[13] (Rh.A) (1849 - 1920 M)
36. Tekirdağlı Mustafa Feyzi (Rh.A) (1851 - 1926 M)
37. Hacı Hasib Efendi (Rh.A) (1864 - 1949 M)
38. Abdülaziz Bekkine[14] (Rh.A) (1895 - 1952 M)
39. Mehmed Zâhid Kotku[15] (Rh.A) (1897 - 1980 M)
40. Prof.Dr. Mahmûd Es'ad Coşan[16] (Rh.A) (1938 - 2001 M)
41. Muharrem Nureddin Coşan[17]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Faiz Naqshband (Urdu Translation): Malfuzat of Shah Ghulam Ali Dehlavi, p.46". 8 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2012.
- ^ "Faiz Naqshband (Urdu Translation): Malfuzat of Shah Ghulam Ali Dehlavi, p.325". 8 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2012.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2015.
- ^ Secere-i Nakşibendiye-i Halidi Palevi (Palevi-Nakşibendi)
- ^ “İki Ğavs’ı Enam, Seyid Ali Es-Sebti, Seyyid Ahmed El Kurdi” – Mehmet İhsan Hattatzade (Palevi-Nakşibendi)
- ^ “Tasavvuf Yolunda Manevi Cihad" - Muhammed İhsan OĞUZ - Oğuz Yayınları (Palevi-Nakşibendi)
- ^ "Seyyid Muhammed Şerif Buhari (Palevi-Nakşibendi)". 9 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2014.
- ^ a b "Haznevi Yolu Silsile-i Şerifi". 1 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "GÜMÜŞHÂNEVÎ TEKKESİ". TDV İslâm Ansiklopedisi. 20 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "ERVÂDÎ". TDV İslâm Ansiklopedisi. 9 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "GÜMÜŞHÂNEVÎ, Ahmed Ziyâeddin". TDV İslâm Ansiklopedisi. 27 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "İSMÂİL NECÂTİ EFENDİ". TDV İslâm Ansiklopedisi. 9 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "DAĞISTÂNÎ, Ömer Ziyâeddin". TDV İslâm Ansiklopedisi. 6 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "BEKKİNE, Abdülaziz". TDV İslâm Ansiklopedisi. 28 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "Mehmed Zahid KOTKU(Hayatı ve Eserleri) - Server Kürsü". serverkursu.com. 26 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "Prof. Dr. Mahmud Es'ad COŞAN(Hayatı ve Eserleri) - Server Kürsü". serverkursu.com. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.
- ^ "Muharrem Nureddin COŞAN(Hayatı ve Eserleri) - Server Kürsü". serverkursu.com. Erişim tarihi: 12 Şubat 2024.