Kolonoskopi - Vikipedi
Kolonoskopi | |
---|---|
![]() | |
Kolonoskopide polip |
Kolonoskopi, kalın bağırsağın makattan girilerek, sakinleştirici ilaç (sedasyon) veya anestezi altında bir fiberoptik kamera ile monitör altında incelenmesi. Kolonoskopi işleminden bir gün önce hastaya müshil ilacı verilerek bağırsak temizliği veya bağırsak hazırlığı yapılır.[1] Kolonoskopi uygulaması sırasında hastalar anestezi ile uyutulduğu veya sakinleştirici verildiği için ağrı ve acı hissetmemektedir.[2]
Amerikan Kanser Cemiyeti[3] yönetimi, 5 yılda bir sigmoidoskopi,[4] veya 10 yılda bir kolonoskopi veya 5 yılda bir bağırsak röntgeni veya 5 yılda bir sanal kolonoskopi[5] yapılmasını önermektedir.
Kolonoskopi tetkiki sırasında kanamaları durdurmak, polip adı verilen ve sıklıkla iyi huylu olan urlar alınabilir, iltihabi bağırsak hastalığı,[6] bağırsak kanseri,[7] veya rektum kanseri,[8] belirlenmesi halinde parça alınabilir.
Kolonoskopi ile yapılabilecek işlemler
[değiştir | kaynağı değiştir]Biyopsi: Şüpheli bölgelerden örnek alınması işlemidir. Alınan örnek patolojik tanı için gerekmektedir.
Polipektomi: Polip alınması işlemidir.
Snear polipektomi: Geniş poliplerin alınması işlemidir.
Mukozektomi: Geniş polipler ya da erken evre kanserlerin çıkarılması işlemidir.
İşaretleme: Cerrahi olarak alınması gereken ya da sonrasında kolonoskopi ile kontrol altında tutulmaması gereken alanların mürekkep ile işaretlenmesi işlemidir.
Uygulama yaklaşık olarak 25 dakikada tamamlanır. Bu aşamadan sonra ise hasta, uyanma odasına alınır. Hasta kendine gelene kadar bu bölgede kontrol altında tutulur ve hasta istirahat eder.
Kolonoskopi sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]Kolonoskopi uygulaması, özel olarak hazırlanmış olan endoskopi alanlarında uzman doktor, anestezi uzmanı ve hemşire ile uygulanmaktadır. Anestezi uzmanı hastanın elinin sırt tarafında ince bir damar yolu açar ve sedasyon işlemine başlar. Bu sayede 25 dakikalık bir uyku hali söz konusu olur. Bu işlem, genel anestezi değildir. Sedasyon sayesinde hasta herhangi bir ağrı ya da acı duymamaktadır. Uygulama sırasında hastanın tansiyonu, kalp ritmi ve solunumu monitör aracılığı ile takip edilir.[9]
Hazırlık
[değiştir | kaynağı değiştir]Testin düzgün bir şekilde yapılabilmesi için kolon katı maddelerden arındırılmış olmalıdır.[10][11] Hasta bir ila üç gün boyunca lif oranı düşük veya sadece berrak sıvılar içeren bir diyet uygulamalıdır. Berrak sıvılara örnek olarak elma suyu, tavuk ve/veya et suyu veya et suyu, limonlu soda, limonata, sporcu içeceği ve su verilebilir. Hastanın susuz kalmaması önemlidir. Spor içecekleri bağırsak temizliği sırasında tüketilen elektrolitleri içerir.[12] Kuru erik ve portakal suyu gibi lif içeren içecekler ve kırmızı, mor, turuncu veya bazen kahverengi renkli sıvılar tüketilmemelidir; ancak kolaya izin verilir. Çoğu durumda sütsüz çay veya kahveye izin verilmektedir.[13]
Kolonoskopiden (veya kolorektal ameliyattan) bir gün önce hastaya ya bir müshil (bisakodil, fosfosodat, sodyum pikosülfat veya sodyum fosfat ve/veya magnezyum sitrat gibi) ve bol miktarda sıvı verilir ya da polietilen glikol ve elektrolit solüsyonu ile tüm bağırsak lavajı yapılır.[14][15]
Riskleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Kolonoskopi tetkikinde sanılanın aksine komplikasyon oranı % 0.35 gibi düşük bir değerdir. Polip veya biyopsi alma sonrasında kanama veya bağırsakta delinme olabilir. Bu tür bir durumda sıklıkla karın ağrısı, bulantı, ateş ve genel durumda bozulma gibi belirtiler görülür.[16][17][18]
Kanser şüphesi uyandırabilecek belirtiler
[değiştir | kaynağı değiştir]Aşağıda ifade edilmiş olan belirtiler, kanser dışında pek çok hastalığa işaret ediyor olabilir. Fakat kolon kanseri de benzer belirtilere yol açtığı için mutlaka bir uzmana danışmak gerekmektedir:
- Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
- Dışkıda kan görülmesi
- İshal, kabızlık ya da bağırsakta doluluk hissi
- Dışkının normalden daha ince olması
- Kronik göz ağrıları
- Kramplar
- Sebebi açıklanamayan kilo kaybı
- Yorgunluk
- Kusma
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Taviloglu.com Kolonoskopi". 25 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ Kolonoskopi nedir? Nasıl yapılır? 27 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Memorial
- ^ "Amerikan Kanser Cemiyeti". 13 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ "Sigmoidoskopi". 12 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ "Taviloglu.com Sanal Kolonoskopi". 26 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ [ http://www.taviloglu.com/bagirsak-hastaliklari/inflamatuar-bagirsak-hastaligi-crohn-ulseratif-kolit-vb.html 13 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. İltihabi bağırsak hastalığı]
- ^ "Bağırsak kanseri". 27 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ "Rektum kanseri". 25 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2012.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2016.
- ^ "Optimizing Adequacy of Bowel Cleansing for Colonoscopy: Recommendations From the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer". www.gastrojournal.org. 28 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2023.
- ^ "Colonoscopy & The Microbiome". www.omni-biotic.com. 22 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2023.
- ^ "What Can You Drink 3 Days Before A Colonoscopy". cappuccinooracle.com. 28 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2023.
- ^ "Endoscopic Mucosal Resection". books.google.com. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2023.
- ^ "A Randomized Trial Comparing the Bowel Cleansing Efficacy of Sodium Picosulfate/Magnesium Citrate and Polyethylene Glycol/Bisacodyl (The Bowklean Study)". www.ncbi.nlm.nih.gov. 13 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2023.
- ^ "Bowel Preparation before Elective Surgery". www.ncbi.nlm.nih.gov. 13 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2023.
- ^ "TKRCD.org". 10 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2020.
- ^ "FACSRS.org". 24 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2020.
- ^ "ACPGİ.org". 11 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2022.
![]() | Cerrahi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
Sınıflandırma |
---|