İleş rayonu — Vikipediya
Rayon | |||||
İleş rayonu | |||||
---|---|---|---|---|---|
Илеш районы | |||||
| |||||
55°26′45″ şm. e. 54°19′01″ ş. u. | |||||
Ölkə | |||||
Tarixi və coğrafiyası | |||||
Yaradılıb | 31 yanvar 1935 | ||||
Sahəsi | 1973[1] km² | ||||
Saat qurşağı | |||||
Əhalisi | |||||
Əhalisi |
| ||||
Rəqəmsal identifikatorlar | |||||
Telefon kodu | 34762 | ||||
Poçt indeksi | 4522ХХ | ||||
Rəsmi sayt | |||||
![]() | |||||
![]() |
İleş rayonu (başq. Илеш районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.
Rayonun inzibati mərkəzi Verneyarkevo kəndidir.
Coğrafi yerləşməsi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Başqırdıstanın şimal-qərbində yerləşir. Rayonun ərazisi 1 985 km² təşkil edir. Ərazisindən Ağidel Syun və Baza çayları axır. Əsasən boz meşə və qara torpaqlar yayılmışdır. İqlimi mülayim, isti və bir az quraqdır. Ərazisinin 15,4 % meşələr tutur. Rayon ərazisindən neft, gil və qum-çınqıl qarışığı çıxır.
Tarix
[redaktə | mənbəni redaktə et]İleş rayonu 31 yanvar 1935-ci ildə təşkil edilmişdir.
Əhali
[redaktə | mənbəni redaktə et]Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası İleş rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 78,8 %, tatarlar — 15,3 %, marilər — 2,6 %, ruslar — 1,9 %, digər millər — 1,4 %[3]. Siyahıya alınmağa görə əhalinin milli tərkibi[4]:
İL | Başqırdlar | tatarlar |
---|---|---|
1970 | 71 % | 21 % |
1979 | 79 % | 13 % |
1989 | 63 % | 30 % |
2002 | 80,5 % | 13,7 % |
2010 | 78,8 % | 15,3 % |
İnzibati-ətazi vahidləri
[redaktə | mənbəni redaktə et]22 kənd inzivati vahidliyinə 87 yaşayış məntəqəsi daxildir[5]
İqtisadiyyat
[redaktə | mənbəni redaktə et]İleş rayonu əsasən aqrar rayondur. Ərazisinin 141,7 min ha kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur (rayon ərazisinin 71,5 %). 29,7 min ərazi otlaq sahələridir. Kənd təsərrüfatının taxılçılıq, ətlik-südlük maldarlıq və donuzçuluq sahələri inkişaf etmişdir. Ərazisindən M-7 "Volqa" və Neftekamsk — Tuymazı mağıstralı keçir.
Sosial sfera
[redaktə | mənbəni redaktə et]Rayon ərazisində 72 ümumtəhsil mərkəzi, 25 orta məktəb, 35 kütləvi kitabxana, 69 klub, mərkəzi rayon və 3 digər xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada əsasən tatar dilində «Mayak» qəzeti və onun rus və başqırd dillərində dublyajı buraxılır.
Tanınmış şəxsləri
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Musa Qareyev — iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
- Ənvər Abdillin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
- Robert Munnullin — Tatarıstan xalq şairi, Başqırdıstan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət Xadimi.
- Rinat Xayri — Başqırd şair və yazıçı.
- İldus Timerxanov — uşaq yazıçısı.
- Sufiyan Povarisov — Başqırdıstanın xalq yazıçısı, filologiya elmləri doktoru, Başqırdıq Dövlət Universitetinin professoru
Mənbə
[redaktə | mənbəni redaktə et]- İleş rayonu administrasiyası Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ "Республика Башкортостан. Общая площадь земель муниципального образования". 2020-05-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-13.
- ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx (rus.).
- ↑ "Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан" (pdf). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан. 2013-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-05.
- ↑ Население Башкортостана: XIX—XXI века: статистический сборник/ Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан.- Уфа: Китап, 2008.- 448 с.:ил.
- ↑ "Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)". 2014-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-13.