جام آزادگان - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

جام آزادگان
بنیان‌گذاری۱۳۷۰
انحلال۱۳۸۰
کشورایران
سطح در مسابقات۱
صعود بهلیگ برتر
سقوط بهلیگ دسته دوم
جام(های) داخلیجام حذفی
جام(های) بین‌المللیجام باشگاه‌های آسیا
موفق‌ترین تیمپرسپولیس (۴ قهرمانی)
پخش تلویزیونیصدا و سیما

جام آزادگان بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران میان سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۰ بود که ۱۰ دوره از آن برگزار شد.[۱] نخستین فصل دوره این لیگ، در فصل ۱۳۷۰ و آخرین دوره آن در فصل ۸۰–۱۳۷۹ برگزار شد.[۱] پیش از برگزاری این جام تنها یک فصل لیگ قدس ۶۹-۱۳۶۸ به صورت لیگ کشوری برگزار شد، بنابراین نخستین فصل دوره جام آزادگان دومین دوره لیگ فوتبال ایران پس از انقلاب نیز محسوب می‌شود.[۱] با راه‌اندازی لیگ برتر فوتبال ایران در سال ۱۳۸۰، لیگ دسته اول باشگاه‌های ایران، با عنوان لیگ آزادگان شناخته شد.[۱] لیگ آزادگان یک سطح از لیگ برتر پایین‌تر است.

نامگذاری

[ویرایش]

نام «آزادگان» به افتخار اسیران ایرانی جنگ ایران و عراق که آزاده نامیده می‌شدند بر روی این مسابقات گذاشته‌شد.[۲] نخستین فصل گروه اسیران جنگ با عراق، چند ماه پیش از شروع این مسابقات در ۲۶ مرداد ۱۳۶۹، در میان استقبال مردم و خانواده‌هایشان از مرز خسروی وارد کشور شده‌بودند.[۳] «آزادگان» جمع واژه آزاده است، واژه‌ای فارسی با ریشه پهلوی (āzātak) و به معنای «کسی که بنده کسی نیست».[۴]

نحوه برگزاری

[ویرایش]

این مسابقات در تمامی ۱۰ دوره، به صورت لیگ دوره‌ای و رفت‌وبرگشتی برگزار شد اما در شمار تیم‌های شرکت‌کننده و گروه‌بندی‌ها تفاوت‌هایی وجود داشت. در دوره‌هایی که مسابقات در دو گروه برگزار می‌شد، دو تیم اول هر گروه به صورت ضربدری در بازی‌های تک‌حذفی با یکدیگر روبرو می‌شدند و برنده‌ها به مسابقه فینال می‌رفتند که برنده فینال قهرمان لیگ بود. در مسابقاتی که در یک گروه برگزار می‌شود، تیمی که در پایان بیشترین امتیاز را داشت قهرمان می‌شد.[۵]

فصل شمار تیم‌ها تعداد گروه
۱۳۷۰ ۱۲ ۱
۱۳۷۱ ۱۶ ۲
۱۳۷۲ ۱۴ ۱
۱۳۷۳ ۲۴ ۲
۱۳۷۴ ۱۶ ۱
۷۶–۱۳۷۵ ۱۶ ۱
۷۷–۱۳۷۶ ۱۶ ۱
۷۸–۱۳۷۷ ۱۶ ۱
۷۹–۱۳۷۸ ۱۴ ۱
۸۰–۱۳۷۹ ۱۲ ۱
منبع[۵]

قهرمانان

[ویرایش]
فصل قهرمان
۱۳۷۰ پاس
۱۳۷۱ پاس
۱۳۷۲ سایپا
۱۳۷۳ سایپا
۱۳۷۴ پرسپولیس
۷۶–۱۳۷۵ پرسپولیس
۷۷–۱۳۷۶ استقلال
۷۸–۱۳۷۷ پرسپولیس
۷۹–۱۳۷۸ پرسپولیس
۸۰–۱۳۷۹ استقلال
منبع[۶]

جدول کلی جام آزادگان

[ویرایش]
# تیم حضور بازی برد مساوی گل‌زده گل‌خورده تفاضل باخت امتیاز
۱ پرسپولیس تهران[۷] ۹ ۲۲۶ ۱۲۳ ۷۳ ۳۷۳ ۱۷۰ ۲۰۳ ۳۰ ۳۹۸
۲ استقلال تهران ۹ ۲۲۷ ۱۰۹ ۷۸ ۳۲۸ ۱۹۹ ۱۲۹ ۴۰ ۳۷۸
۳ پاس تهران ۱۰ ۲۵۶ ۹۵ ۱۰۸ ۳۰۷ ۲۲۹ ۷۸ ۵۳ ۳۵۸
۴ سپاهان اصفهان ۹ ۲۳۶ ۸۷ ۷۹ ۲۵۰ ۲۳۰ ۲۰ ۷۰ ۳۱۶
۵ تراکتورسازی تبریز ۹ ۲۲۲ ۶۵ ۷۶ ۲۳۹ ۲۶۸ ۲۹- ۸۱ ۲۴۵
۶ سایپا تهران ۷ ۱۸۴ ۶۲ ۸۱ ۲۲۶ ۱۸۷ ۳۹ ۴۴ ۲۴۴
۷ ذوب‌آهن اصفهان ۷ ۱۸۴ ۶۰ ۷۱ ۲۱۷ ۲۰۴ ۱۳ ۵۳ ۲۳۷
۸ صنعت نفت آبادان ۷ ۱۷۶ ۵۰ ۶۳ ۱۸۱ ۲۱۶ ۳۵- ۶۳ ۱۹۶
۹ ملوان انزلی ۷ ۱۷۴ ۵۰ ۶۲ ۱۵۲ ۱۶۰ ۸- ۶۲ ۱۸۶
۱۰ استقلال اهواز ۷ ۱۷۲ ۴۸ ۶۴ ۲۰۵ ۲۲۰ ۱۵- ۶۰ ۱۸۶
۱۱ برق شیراز ۷ ۱۷۲ ۴۶ ۶۰ ۱۵۴ ۱۸۳ ۲۹- ۶۶ ۱۸۲
۱۲ بهمن کرج ۴ ۱۱۴ ۴۳ ۴۱ ۱۵۱ ۱۱۶ ۳۵ ۳۰ ۱۷۰
۱۳ پلی‌اکریل اصفهان ۵ ۱۳۲ ۳۸ ۴۴ ۱۲۹ ۱۵۸ ۲۹- ۵۰ ۱۵۲
۱۴ فجرسپاسی شیراز ۴ ۱۰۶ ۳۴ ۴۰ ۱۲۱ ۱۰۱ ۲۰ ۳۲ ۱۴۲
۱۵ کشاورز تهران ۵ ۱۲۵ ۳۴ ۴۹ ۱۱۶ ۱۱۸ ۲- ۴۲ ۱۲۹
۱۶ جنوب اهواز ۵ ۱۱۴ ۴۰ ۳۷ ۱۲۰ ۱۱۸ ۲ ۳۷ ۱۲۸
۱۷ فولاد خوزستان ۴ ۱۰۶ ۳۲ ۳۱ ۱۱۳ ۱۴۲ ۲۹- ۴۳ ۱۲۷
۱۸ شهرداری تبریز ۴ ۱۱۰ ۲۸ ۴۵ ۱۱۶ ۱۱۸ ۲- ۳۷ ۱۲۲
۱۹ چوکا تالش ۴ ۱۰۴ ۲۷ ۳۷ ۸۹ ۱۳۵ ۴۶- ۴۰ ۱۰۶
۲۰ ماشین‌سازی تبریز ۳ ۸۲ ۳۰ ۲۰ ۹۲ ۱۱۱ ۱۹- ۳۲ ۱۰۱
۲۱ پیام مشهد ۳ ۸۰ ۲۰ ۳۰ ۸۲ ۱۰۴ ۲۲- ۳۰ ۸۴
۲۲ ابومسلم مشهد ۴ ۹۲ ۲۱ ۲۵ ۹۳ ۱۳۳ ۴۰- ۴۶ ۸۲
۲۳ نساجی مازندران ۴ ۸۴ ۲۴ ۳۰ ۷۷ ۹۸ ۲۱- ۳۰ ۷۵
۲۴ شموشک نوشهر ۲ ۶۰ ۱۸ ۱۶ ۶۲ ۹۰ ۲۸- ۲۶ ۷۰
۲۵ آرارات تهران ۲ ۵۲ ۱۶ ۱۶ ۵۸ ۵۸ ۰ ۲۰ ۵۶
۲۶ استقلال رشت ۲ ۴۴ ۱۱ ۱۰ ۳۶ ۶۴ ۲۸- ۲۳ ۳۹
۲۷ پیکان تهران ۱ ۲۲ ۷ ۷ ۱۹ ۲۹ ۱۰- ۸ ۲۸
۲۸ کما شیراز ۲ ۳۶ ۶ ۱۵ ۲۳ ۲۹ ۶- ۱۵ ۲۷
۲۹ بانک ملی تهران ۱ ۳۰ ۴ ۱۵ ۲۷ ۴۱ ۱۴- ۱۱ ۲۷
۳۰ نفت قائم‌شهر ۱ ۲۲ ۸ ۶ ۲۰ ۲۲ ۲- ۸ ۲۲
۳۱ بانک تجارت تهران ۱ ۲۲ ۷ ۷ ۲۷ ۲۲ ۵ ۸ ۲۱
۳۲ پارس خودرو تهران ۱ ۲۲ ۲ ۱۱ ۱۹ ۲۹ ۱۰- ۹ ۱۵
۳۳ ایرسوتر نوشهر ۱ ۲۶ ۳ ۶ ۲۲ ۶۴ ۴۲- ۱۷ ۱۵
۳۴ قدس ساری ۱ ۲۲ ۵ ۴ ۱۶ ۳۳ ۱۷- ۱۳ ۱۴
۳۵ وحدت ساری ۱ ۱۴ ۳ ۲ ۱۶ ۲۲ ۶- ۹ ۹
۳۶ سپیدرود رشت ۱ ۱۴ ۲ ۳ ۹ ۲۱ ۱۲- ۹ ۷
۳۷ شاهین بوشهر ۱ ۲۲ ۰ ۵ ۷ ۵۶ ۴۹- ۱۷ ۵

منبع[۸]

دوره‌ها

[ویرایش]

پرسپولیس تنها تیمی است که در همه ادوار لیگ حاضر بوده است،[۹] این تیم تنها در چهاردهمین دوره برگزاری لیگ فوتبال در ایران و به علت داشتن تعداد زیادی ملی پوش (۷ بازیکن) و حضور تیم ملی در جام جهانی ۱۹۹۸ از بازی‌های لیگ کناره‌گیری کرد.[۱۰]

پوشش رسانه‌ای

[ویرایش]

پوشش تلویزیونی جام آزادگان؛ نسبت به مسابقات فوتبال دیگری که تا آن زمان بعد از انقلاب برگزار شده‌بود، افزایش چشمگیری داشت.[۱۱]

مطالعات دانشگاهی

[ویرایش]

مسابقات جام آزادگان، در برخی پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.

دیانی (۱۳۷۳) ضمن بررسی آماری پراکندگی خشونت مسابقات جام آزادگان ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴، نتیجه گرفته است که تیم‌های میزبان در این مسابقات پرخاشگری بیشتری از خود نشان داده‌اند.[۱۲]

ممیز در تحقیقی بر روی داورانی که در جام آزادگان و دسته دوم قضاوت می‌کنند، عوامل اثرگذار بر کار داوران را با کمک پرسشنامه مشخص کرده است که در آن عواملی مانند میزان حق‌الزحمه (۳۶٪)، حضور تماشاگران (۴۸٪)، شرایط جوی (۲۴٪) و رسانه‌ها (۸۱٪) توسط درصدی از داوران اعلام شده است. همچنین نشان داده شده است که استرس یک عامل مؤثر بر قضاوت داوران است و برای تحقیق عوامل ایجاد استرس در داوران باید پژوهش‌های بیشتری صورت گیرد.[۱۳]

جباری، کوزه‌چیان و خبیری (۱۳۷۹) روی ۷۲ نفر از مربیان جام آزادگان و دسته دوم مطالعه کرده‌اند و با تعیین شاخص‌هایی، میزان ارتباط برخی ویژگی‌های فردی مربیان مانند سن، مدرک تحصیلی و سابقه را با توانایی‌هایی مانند قدرت رهبری و توانایی برقراری ارتباط کلامی با بازیکنان مورد سنجش قرار داده‌اند.[۱۴]

یادکرد منابع

[ویرایش]
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ محمّدنبی، ۹۸–۹۷.
  2. شهابی.
  3. طاهرخانی، ۲۵۰.
  4. معین و دیگران.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ صداقت، ۱۱۸–۱۰۷.
  6. Naraghi.
  7. تیم فوتبال پرسپولیس در سال ۱۳۷۶ به دلیل تعداد زیاد ملی‌پوشان و با تصمیم فدراسیون فوتبال وقت، از لیگ کنار کشید و چون لیگ را به پایان نرساند بنابراین عملکرد این تیم در بازیهای‌های انجام داده در جدول محاسبه نمی‌شود (عملکرد پرسپولیس در این ۸ بازی:۴ برد - ۲ مساوی - ۲ باخت - ۱۵ گل‌زده - ۹ گل خورده)
  8. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ص ۲۵۰ تا ص ۲۶۰ و بخش بازیهای لیگ آزادگان. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  9. ایران، عصر (۲۰۱۰-۰۷-۲۵). «همه آمار و ارقام لیگ در ایران». عصر ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۴.
  10. «عکسهای کمیاب (62)/ پرسپولیسی که از لیگ کنار کشید - مشرق نیوز». مشرق نیوز. ۲۰۱۴-۰۹-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۴-۲۴.
  11. Chehabi.
  12. دیانی.
  13. ممیز.
  14. جباری، کوزه‌چیان و خبیری.

منابع

[ویرایش]
  • Chehabi, Houchang (December 15, 1999). "FOOTBALL (soccer)". Vol. X, Fasc. 1 (به انگلیسی) (Online ed.). Encyclopædia Iranica. p. 79-80. Retrieved 14 March 2014.
  • F. Naraghi, Hooshyar (9 August 2013). Milad Niqui, Asghar Zarei (ed.). "Iran - List of Champions" (به انگلیسی). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Archived from the original on 21 September 2013. Retrieved 14 March 2014.
پیشین:
جام قدس
بالاترین سطح لیگ فوتبال ایران
۱۳۸۰–۱۳۷۰
پسین:
لیگ برتر


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «یادداشت» وجود دارد، اما برچسب <references group="یادداشت"/> متناظر پیدا نشد. ().