Alfred Döblin – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 10 sierpnia 1878 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 26 czerwca 1957 |
Zawód, zajęcie | pisarz, eseista, lekarz |
Narodowość | niemiecka |
Edukacja | 1905 doktorat we Freiburgu |
Alma Mater | Uniwersytet Humboldtów w Berlinie |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/D%C3%B6blin_badge_Szczecin.jpg/220px-D%C3%B6blin_badge_Szczecin.jpg)
Alfred Döblin (ur. 10 sierpnia 1878 w Szczecinie/Stettin, zm. 26 czerwca 1957 w Emmendingen) – niemiecki pisarz, eseista, lekarz[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z kupieckiej rodziny żydowskiej, wychowywał się od r. 1888 w Berlinie bez ojca. W Berlinie w latach 1900–1905 studiował neurologię i psychiatrię. Studia zakończył doktoratem we Freiburgu. Jako lekarz praktykował najpierw w Ratyzbonie, potem w Berlinie. Był współzałożycielem ekspresjonistycznego czasopisma Der Sturm (1910). Podczas I wojny światowej był lekarzem wojskowym na froncie w Alzacji. W roku 1933 wyemigrował przez Szwajcarię do Francji, gdzie w 1936 otrzymał francuskie obywatelstwo. W 1940 roku uciekł przed nadciągającymi wojskami hitlerowskimi do USA. Ucieczkę tę opisał w relacji Schicksalsreise (1949). Z emigracji, pełnej fizycznego i duchowego osamotnienia, powrócił do Niemiec w roku 1945. W Baden-Baden wydawał (w latach 1946–1951) czasopismo literackie Das goldene Tor. W roku 1949 był współzałożycielem Akademii Nauki i Literatury w Moguncji. Rozczarowany klimatem politycznym i kulturalnym w Niemczech wyjechał w 1953 do Francji, skąd ciężko chory powrócił do kraju w roku 1956[1].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Jako pisarz i teoretyk literatury wywarł swoją twórczością wielki wpływ na kształt literackiego ekspresjonizmu i XX-wiecznej powieści. Już w 1913 przedłożył oryginalną teorię powieści, występując przeciwko „manierze psychologizmu” i upominając się o powieść faktu (Tatsachenroman)[1].
Jego najbardziej znanym dziełem jest powieść Berlin Alexanderplatz: dzieje Franciszka Biberkopfa (1929), która była pierwszą i najważniejszą niemiecką powieścią wielkomiejską. Opowiadana w powieści indywidualna historia byłego robotnika Biberkopfa jest metaforą życia wielkomiejskiego, egzystencjalnym skrótem losów mieszkających w wielkich miastach milionów bezimiennych biberkopfów. Zastosowana w powieści technika montażu jest porównywalna z organizacją materii epickiej w Ulissesie (1922) Joyce’a. Do literatury podróżniczego reportażu należy Reise in Polen (1926)[2][3].
„Generalnym rozrachunkiem z naszą cywilizacją” jest trylogia o dziejach konkwisty w Ameryce Południowej Amazonas: Podróż do krainy wiecznego życia (1937, wyd. polskie 1939), Błękitny tygrys (1938, wyd. polskie 1957), Der neue Urwald (1947/48)[2].
Wybrane dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Die Ermordung einer Butterblume (1913)
- Die drei Sprünge des Wang-lun (1915)
- Wadzeks Kampf mit der Dampfturbine (1918)
- Wallenstein (1920)
- Berge, Meere und Giganten (1924)
- Reise in Polen (Podróż po Polsce) (1926)
- Manas, Versepos (1927)
- Berlin Alexanderplatz. Die Geschichte von Franz Biberkopf (1929), wyd. polskie 1959
- Babylonische Wanderung (1934)
- Pardon wird nicht gegeben (1935), wyd. polskie: Nie ma pardonu 1937
- November 1918. Eine deutsche Revolution, Roman in vier Bänden (1938–1950)
- Hamlet oder Die lange Nacht nimmt ein Ende (1956), wyd. polskie: Hamlet, czyli kres długiej nocy (1966)
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W 2004 na miejscu nieistniejącego obecnie domu Alfreda Döblina na Starym Mieście w Szczecinie odsłonięto tablicę pamiątkową (zdjęcie obok).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red, Marka Zybury. Warszawa – Wrocław, s. 60.
- ↑ a b Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN..., s. 61.
- ↑ Krystyna Radziszewska: Das Bild von Lodz in der Reiseprosa von Alfred Döblin, [w:] (red.) Beata Grzeszczakowska-Pawlikowska, Agnieszka Stawikowska-Marcinkowska, Germanistische Forschung. Bestand, Prognose, Perspektiven. Łódź: Primum Verbum, 2016, s. 228-237. ISBN 978-83-65237-26-2.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Marek Zybura).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Internationale Alfred Döblin-Gesellschaft, IADG (Międzynarodowe Towarzystwo im. Alfreda Döblina): strona oficjalna. [dostęp 2010-11-13]. (niem.).
- Baden-Baden der ultimative Stadtführer: Alfred Döblin (1878-1957). www.bad-bad.de. [dostęp 2010-11-13]. (niem.).
- Freie Universität Berlin: Niemieckojęzyczny zbiór linków. www.ub.fu-berlin.de. [dostęp 2010-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-06)]. (niem.).
- Deutsches Historisches Museum: Alfred Döblin. Arzt, Schriftsteller. www.dhm.de. [dostęp 2010-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-03-01)]. (niem.).
- Vivantes Klinikum Am Urban: Geschichte des Hauses. www.vivantes.de. [dostęp 2010-11-13]. (niem.).
- Universität Bern. Institut für Germanistik: Alfred Döblin in Erstausgaben. Eine Dokumentation von Florian Gelzer. www.germanistik.unibe.ch. [dostęp 2010-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-01-13)]. (niem.).
- ISNI: 0000000121012877, 0000000368635400, 0000000368635419
- VIAF: 51688166
- LCCN: n80126219
- GND: 118526200
- NDL: 00438021
- LIBRIS: xv8bb86g41x34f8
- BnF: 11898864x, 170357090
- SUDOC: 027379574
- SBN: CFIV044108
- NLA: 35038580
- NKC: jn20000601373
- DBNL: dobl002
- BNE: XX1163594
- NTA: 068352352
- BIBSYS: 90069925
- CiNii: DA01317239
- Open Library: OL149830A
- PLWABN: 9810703172805606
- NUKAT: n2017167541, n97011542
- J9U: 987007260665805171
- PTBNP: 39543
- CANTIC: a16325217
- LNB: 000049924
- NSK: 000037206
- CONOR: 8764259
- ΕΒΕ: 65623
- BLBNB: 000189670
- KRNLK: KAC199633561
- LIH: LNB:V*46259;=BM