Camille Claudel – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Camille Claudel w 1884 r. | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Claudel-2014-05.jpg/240px-Claudel-2014-05.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Plaque_Camille_Claudel%2C_19_quai_de_Bourbon%2C_Paris_4.jpg/240px-Plaque_Camille_Claudel%2C_19_quai_de_Bourbon%2C_Paris_4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Camille_Claudel_-_Villeneuve_sur_F%C3%A8re.jpg/240px-Camille_Claudel_-_Villeneuve_sur_F%C3%A8re.jpg)
Camille Claudel (/klɔdɛl/ ur. 8 grudnia 1864 w Fère-en-Tardenois, zm. 19 października 1943 w Montfavet koło Awinionu) – francuska rzeźbiarka.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Przyszła na świat w Fère-en-Tardenois jako córka Louise-Athanaïse Cécile z domu Cerveaux i Louis-Prospera, archiwariusza hipotecznego[1]. Pierwszym dzieckiem Claudelów był Charles-Henri (urodzony w sierpniu 1863 r.), który zmarł po 16 dniach. Camille urodziła się w 1864 r. W 1866 r. urodziła się jej siostra Louise, ulubienica matki. W tym samym roku rodzina przeniosła się do Villeneuve sur Fère, gdzie urodził się jej brat, Paul Claudel, w przyszłości znany poeta i dyplomata[2]. Camille od dzieciństwa rzeźbiła[3].
Rzeźba jest jej gwałtowną namiętnością. Narzuca ją despotycznie wokół siebie, rodzinie, sąsiadom, nawet służbie[1].
Matka nie mogła zrozumieć pasji swojej najstarszej córki. Kiedy Camille miała 12 lat rodzina Claudel przeprowadziła się z Bar-le-Duc do Nogent-sur-Seine. W tym niewielkim miasteczku mieszkali dwaj znani rzeźbiarze: Alfred Boucher i Paul Dubois (od 1878 r. dyrektor École des Beaux-Arts w Paryżu). Alfred Boucher został jej pierwszym nauczycielem. Rzeźbiarz szybko dostrzegł talent młodej dziewczyny i polecił rodzicom, aby wysłali córkę do Paryża, aby tam mogła kształcić swój talent. W 1881 r. cała rodzina przeniosła się do stolicy Francji (z wyjątkiem ojca, który nie mógł dołączyć z powodów zawodowych). Camille zapisała się do Akademii Colarossi[4][1], jednej z kilku zaledwie szkół artystycznych dostępnych dla kobiet. Cały czas korekt udzielał jej Boucher, który w 1882 r. otrzymał stypendium Prix de Rome i wyjechał do Włoch, pozostawiając swoją uczennicę pod okiem Auguste’a Rodina. W 1883 r. Camille wynajęła pracownię przy 117 rue Notre-Dame-des-Champs, gdzie pracowała z innymi rzeźbiarkami (m.in. z Jessie Lipscomb). Około 1884 r. zaczęła pracować w pracowni Rodina. Pomagała przy dużym zamówieniu publicznym drzwiach do Muzeum Sztuk Dekoracyjnych Bramie piekieł, a także Mieszczanach z Calais. Rodin powierzał jej wykonywanie dłoni i stóp – jednych z najtrudniejszych elementów ciała ludzkiego.
Mathias Morhardt wspominał ją po latach:
(...) milczącą i sprawną, siedzącą na małym krzesełku. Prawie nie słuchającą długich rozmów toczonych wokół. Zajęta jedynie tym, co robi, ugniatała glinę i modelowała rękę lub nogę figurki stojącej przed nią[1].
Wkrótce Camille została kochanką Rodina, a ich romans trwał siedem lat[3]. Pragnęła z nim zostać, ale on nigdy nie opuścił Rose Beuret, która była jego byłą modelką, towarzyszką życia i matką ich syna (pod koniec życia wzięli ślub)[5]. Po rozstaniu z Rodinem w 1892 r. Camille zaczęła powoli popadać w depresję[3].
Od 1903 r. wystawiała swoje prace w Salonie Artystów Francuskich. Rzeźby Claudel były niezmiernie dynamiczne, wykonane na ogół w kamieniu i brązie. Octave Mirbeau pisał o niej „Rewolta przeciw naturze! Kobieta-geniusz!”. Prace takie, jak Walc (1893) czy Wiek dojrzały (1900) wydają się podobne do prac Rodina, ale są bardziej liryczne. Fala z 1897 r. to świadoma próba zerwania ze stylem Rodina. Przełom wieków to kilka lat sławy i powodzenia Claudel.
Claudel i Rodin mieli na siebie ogromny wpływ artystyczny. Rodin uzgadniał swoje decyzje z młodą rzeźbiarką. Po zakończeniu romansu z Rodinem Camille popadła w alkoholizm, niszczyła swoje prace. Rozwijała się u niej także obsesja, bała się, że Rodin ukradnie jej pomysły, co powodowało, że nie chciała wystawiać swych prac. Zarabiała tworząc lampy i popielniczki[3].
Od 1906 r. stan zdrowia Camille Claudel pogarszał się. Zapadała na chorobę psychiczną (psychozę paranoidalną). 3 marca 1913 r. zmarł jej ojciec Louis-Prosper Claudel, który zawsze wspierał córkę. 10 marca 1913 r. na skutek interwencji brata Paula, została wywieziona ze swojej pracowni przy 19 Quai de Bourbon w Paryżu do szpitala psychiatrycznego Ville-Évrard[3] w Neuilly-sur-Marne. Wkrótce w obliczu przybliżającego się frontu wojennego Claudel została przeniesiona do zakładu zamkniętego w Montfavet koło Awinionu (znanego wtedy jako Asile de Montdevergues; obecnie siedziba nowoczesnego szpitala psychiatrycznego Centre Hospitalier de Montfavet). Spędziła tam ostatnie trzydzieści lat swojego życia. Paul Claudel odwiedził ją 12 razy w ciągu 30 lat. Matka i siostra nigdy jej nie odwiedziły[3]. Nikt z rodziny nie posłuchał jej próśb, wspieranych interwencjami lekarza, o powrót do domu, do Villeneuve sur Fère.
Zmarła 19 października 1943 r. w wieku 78 lat z powodu udaru w szpitalu Montfavet[5]. Została pochowana w zbiorowej mogile.
Dla mnie prawdziwa Camille Claudel będzie zawsze tą, która witała mnie piosenką, która śmiała się, ożywiając twarz mężczyzny, ta, która podawała szampan gościom, nie myśląc o trudnościach jutra, ta, która potrafiła dotrzeć do najwyższych sfer ducha, ale też potrafiła wypowiadać się z wdziękiem i humorem[1].
Auguste Rodin dbał o jej sławę i artystyczną spuściznę – na tyle na ile pozwalała mu na to Camille. Kiedy postanowiono, że w Hotelu Biron w Paryżu powstanie Muzeum Rodina, postanowił, że jedna z sal będzie poświęcona właśnie jej[6][7]. W 2008 r. została tam zorganizowana duża retrospektywna wystawa prac Camille Claudel, na której zaprezentowano ponad 80 rzeźb, rysunki, listy z Rodinem oraz fotografie[8]. Kolejna wystawa miała miejsce w 70. rocznicę jej śmierci[9].
W 1990 r. zaproponowano budowę jej muzeum w Nogent-sur-Seine, w której mieszkała jako nastolatka. Muzeum powstało w 2017 r.[3][10]
Pierwsza prezentacja prac Camille Claudel w Polsce miała miejsce w 2023 podczas wystawy Bez gorsetu. Camille Claudel i polskie rzeźbiarki XIX wieku w Muzeum Narodowym w Warszawie z inicjatywy badaczki artystek rzeźbiarek XIX wieku kuratorki wystawy dr Ewy Ziembińskiej[11].
Rzeźby Claudel
[edytuj | edytuj kod]- Wiek dojrzały / L’Age Mûr, 1899
- Mała Kasztelanka / La Petite Châtelaine (marmur)
- Myśl / Pensée (marmur)
- Paul Claudel w wieku 37 lat / Paul Claudel à trente-sept ans (brąz)
- Błagająca / L’Implorante
- Clotho / Clotho
- Plotkarki / Les Causeuses
- Walc / La Valse (brąz), 1892
- Popiersie Rodina / Buste de Rodin
- Vertumne et Pomone (marmur)
- Fala / La Vague (onyks i brąz)
- Głęboka myśl / Profonde Pensée (marmur)
- La jeune fille à la gerbe (brąz)
- Sakountala / Le Sakountala, 1886
Filmy
[edytuj | edytuj kod]- Camille Claudel w reżyserii Bruno Nuyttena. Camille Claudel zagrała Isabelle Adjani, która za tę rolę otrzymała w 1989 r. Cesara, będąc również współproducentem filmu. Film został nominowany do dwóch Oscarów.
- Camille Claudel, 1915 z 2013 r. w reżyserii Bruno Dumonta z Juliette Binoche jako Camille.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Małgorzata Cyńska , Camille Claudel: chciała rzeźbić i kochać. Dla takiego życia skazała się na odrzucenie i skandal [online], www.wysokieobcasy.pl, 10 grudnia 2020 [dostęp 2020-12-09] .
- ↑ Camille Claudel – Livres d’Art – GALLIMARD – Site Gallimard [online], www.gallimard.fr [dostęp 2020-12-09] .
- ↑ a b c d e f g Artystka, kochanka, „wyklęta siostra”. Po prawie 30 latach otwarto muzeum Camille Claudel, „Onet Kultura”, 10 sierpnia 2017 [dostęp 2017-08-26] (pol.).
- ↑ Camille Claudel (1864-1943), 2008, s. 406, ISBN 978-2-07-012041-3 .
- ↑ a b Camille CLAUDEL: Biographie, Tombe, Citations, Forum... [online], JeSuisMort.com [dostęp 2020-12-09] (fr.).
- ↑ Camille Claudel i Auguste Rodin – pasja, namiętność, dramat » Niezła sztuka [online], Niezła sztuka, 13 lutego 2020 [dostęp 2020-12-09] (pol.).
- ↑ Camille Claudel. Musée Rodin [online], www.musee-rodin.fr [dostęp 2020-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2020-10-30] .
- ↑ Camille Claudel. Rodin Museum [online], www.musee-rodin.fr [dostęp 2020-12-09] .
- ↑ Camille Claudel. Rodin Museum [online], www.musee-rodin.fr [dostęp 2020-12-09] .
- ↑ En ce moment au musée. Musée Camille Claudel [online], www.museecamilleclaudel.fr [dostęp 2020-12-09] .
- ↑ Wystawy / Muzeum Narodowe w Warszawie [online], www.mnw.art.pl [dostęp 2023-05-30] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Anne Delbée: Kobieta. Camille Claudel, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1991, ISBN 83-7023-098-9 (tłumacz: Elżbieta Skibińska, tytuł francuskiego oryginału: Une femme, 1984, LGF – Livre de Poche, ISBN 2-253-03492-4).
- Hélène Pinet i Reine-Marie Paris: Camille Claudel, le génie est comme un miroir, Gallimard, 2004, ISBN 2-07-076479-6.
- Dominique Bona, Camille et Paul: La passion Claudel, Paris: Grasset, 2006, ISBN 2-246-70661-0, OCLC 71336773 .
- Camille Claudel (1864-1943). Katalog. Gallimard, 2008, s. 424. ISBN 978-2-07-012041-3.
- Agnieszka Stabro: Masz na imię Camille. Wydawnictwo MG, 2017. ISBN 978-83-7779-427-2.
- Artystka, kochanka, „wyklęta siostra”. Po prawie 30 latach otwarto muzeum Camille Claudel.
- Paulina Łysak: Camille Claudel i Auguste Rodin – pasja, namiętność, dramat. Niezła Sztuka. [dostęp 2020-12-10].
- Małgorzata Czyńska: Camille Claudel: chciała rzeźbić i kochać. Dla takiego życia skazała się na odrzucenie i skandal. Wysokie Obcasy. [dostęp 2020-12-10].
- Anna Cirocka: CAMILLE CLAUDEL – ŻYĆ W CIENIU I NIE ZNIKNĄĆ. [dostęp 2020-12-10].
- CAMILLE CLAUDEL – PRAWDZIWA I JEDYNA MIŁOŚĆ AUGUSTE’A RODINA. Rynek i Sztuka.
- Camille Claudel.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dom Camille i Paula Claudel (Maison de Camille et Paul Claudel) w Villeneuve sur Fère.
- Muzeum Camille Claudel w Nogent-sur-Seine.
- Camille Claudel i polskie rzeźbiarki jej czasów »
- Oficjalna strona Towarzystwa Camille Claudel. camilleclaudel.asso.fr. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-20)]. (fr.)
- Agnieszka Narębska: Camille Claudel – Genialna rzeźbiarka, artystka nieprzyzwoita, kobieta nieszczęśliwa. kobieta.onet.pl, 2016-11-14. [dostęp 2016-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-11-15)]. (pol.).
- ISNI: 0000000121374309
- VIAF: 66585142
- ULAN: 500102192
- LCCN: n82158800
- GND: 118814516
- NDL: 00620499
- LIBRIS: 97mppktt2xsl2fm
- BnF: 12597326c
- SUDOC: 027511251
- SBN: BVEV047784
- NKC: jn20000700309
- NTA: 070077444
- BIBSYS: 90502419, 6093510
- CiNii: DA02034422
- Open Library: OL435811A
- PLWABN: 9810681213905606
- NUKAT: n99005093
- J9U: 987007426834605171
- CANTIC: a12295929
- NSK: 000716568
- CONOR: 8556643
- BNC: 000185217
- BLBNB: 000184020
- KRNLK: KAC201004000
- LIH: LNB:V*307740;=BH