Carl Larsson – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Carl Larsson | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Dziedzina sztuki | |
Ważne dzieła | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Breakfast_under_the_Big_Birch._From_A_Home_%2826_watercolours%29_%28Carl_Larsson%29_-_Nationalmuseum_-_24220.tif/lossy-page1-250px-Breakfast_under_the_Big_Birch._From_A_Home_%2826_watercolours%29_%28Carl_Larsson%29_-_Nationalmuseum_-_24220.tif.jpg)
Carl Larsson (ur. 28 maja 1853 w Sztokholmie, zm. 22 stycznia 1919 w Falun) – szwedzki malarz i architekt wnętrz, reprezentant ruchu Arts and Crafts Movement[1]. Tworzył głównie obrazy olejne, akwarele i freski, z czego popularność zyskał głównie dzięki akwarelom przedstawiającym idylliczne życie rodzinne.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Carl_Larsson-Lath%C3%B6rnet.jpg/220px-Carl_Larsson-Lath%C3%B6rnet.jpg)
Najbardziej znane dzieło Carla Larssona to olejny szkic Midvinterblot (obraz Carla Larssona) znajdujący się obecnie w Nationalmuseum[2][3].
Biografia
[edytuj | edytuj kod]Dzieciństwo i wczesna młodość
[edytuj | edytuj kod]Carl Larsson urodził się w Gamla stanie, starej dzielnicy Sztokholmu, 28 maja 1853 roku w biednej rodzinie[4]. Jedyną nadzieją dla młodego Larssona był talent artystyczny, który objawił się w jego dzieciństwie. W wieku trzynastu lat jego nauczyciel namówił go, aby złożył podanie o miejsce w Principskolan, dziale przygotowawczym Szwedzkiej Królewskiej Akademii Sztuki[1].
Przez pierwsze lata w Principskolan Carl nie potrafił nawiązać relacji z rówieśnikami. Jego poczucie o niższości społecznej sprawiało, że uważał się za outsidera. To zmieniło się jednak w wieku szesnastu lat, gdy został przeniesiony do najniższego działu Szwedzkiej Królewskiej Akademii Sztuki. Wtedy też zyskał pewność siebie i wkrótce stał się jedną z najważniejszych postaci w kręgach studenckich[4].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]Po ukończeniu Szwedzkiej Królewskiej Akademii Sztuki, Carl Larsson zajmował się ilustrowaniem książek, czasopism i codziennych gazet. Udał się również do Paryża, gdzie starał się zostać artystą, jednak mimo swojej ciężkiej pracy nie odniósł sukcesu[4].
Punkt zwrotny przyszedł w 1882 roku, kiedy przeprowadził się do kolonii skandynawskich artystów w Grez-sur-Loing pod Paryżem. Tam właśnie spotkał swoją przyszłą żonę Karin Bergöö i przeszedł artystyczną transformację porzucając olejne malarstwo tradycyjne na rzecz akwareli. Właśnie w Grez-zur-Loing namalował niektóre ze swoich najważniejszych obrazów[4].
Małżeństwo i życie rodzinne
[edytuj | edytuj kod]Carl i Karin pobrali się w 1883 roku i razem mieli ósemkę dzieci: (z których syn Mats zmarł w wieku dwóch miesięcy w 1895 roku) Suzanne 1884, Ulf 1887, Pontus 1888, Lisbeth 1891, Brita 1893, Kersti 1896 oraz Esbjörn 1900.[4]
W 1888 roku ojciec Karin, Adolf Bergöö ofiarował rodzinie Lilla Hyttnäs – mały dom w Sundborn we wschodniej Dalarna. Lilla Hyttnäs stała się wspólnym projektem Carla i Karin, w którym ich talenty artystyczne znalazły wyraz w bardzo nowoczesnej i osobistej architekturze, kolorystyce i aranżacji wnętrz. Carl ze swoją małżonką własnoręcznie zaprojektował i wykonał większość mebli[5], a sam budynek zyskał sławę, gdy artysta postanowił zilustrować wnętrza w słynnym albumie Ett hem (W domu). Znalazły się w nim 24 ilustracje przedstawiające konkretne pomieszczenia domu, prezentujące oryginalny, autorski styl[5].
Akwarele Larssona uczyniły Lilla Hyttnäs jednym z najbardziej znanych domów na świecie.
Obrazy
[edytuj | edytuj kod]Poza zbiorem akwareli, Carl Larsson jest autorem fresków zdobiących ściany Nationalmuseum w Sztokholmie.
W 1894 roku Carl Larsson wziął udział w konkursie na projekt dekoracji klatki schodowej Nationalmuseum i w latach 1895–1908 stworzył dzieła prezentujące dzieje sztuki szwedzkiej i muzeum. W 1910 powstał pierwszy szkic Midvinterblot (Ofiara w przesilenie zimowe). Szkic zmieniany był jeszcze dwukrotnie, a jego ostateczna postać (farbą olejną na płótnie) Carl Larsson zaprezentował w 1915 roku. Nationalmuseum odrzuciło projekt i w 1916 roku szkic został przekazany galerii Liljevalchs. W 1942 znalazł się w Skissernas museum w Lund, a w 1982 został przeniesiony do Antikmuseum w Sztokholmie. Dopiero w latach 90. XX wieku szkic powrócił do Nationalmuseum i tam pozostał aż do dziś.[6]
Midvinterblot
[edytuj | edytuj kod]Midvinterblot to szkic olejny o wymiarach 6,5 × 13,5 m. Przedstawiona na nim wielopostaciowa kompozycja przedstawia złożenie ofiary w dniu przesilenia zimowego. Inspiracją do obrazu była legenda przedstawiająca historię wikińskiego króla Szwecji, Domalda. Jest przedstawiony na obrazie jako nagi mężczyzna odziany jedynie w lisią skórę i klejnoty. Domald ma stać się tytułową ofiarą, dumnie wypychając pierś i czekając na cios zadany przez kata. Ten stoi tuż obok niego, trzymając w prawej dłoni ostrze i będąc odwrócony tyłem do widza. Kat pochyla głowę, wpatrując się w kapłana stojącego w centrum kompozycji[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Carl Larsson – UTULĘ THULE. Strona o Islandii (i nie tylko) [online], utulethule.pl, 23 marca 2019 [dostęp 2020-06-08] (pol.).
- ↑ Nationalmuseum – fullständigt namn: Carl Olof Larsson Carl Larsson [online], emp-web-84.zetcom.ch [dostęp 2020-06-08] .
- ↑ Carl O Larsson – Svenskt Biografiskt Lexikon [online], sok.riksarkivet.se [dostęp 2020-06-08] .
- ↑ a b c d e Carl Larsson [online], www.carllarsson.se [dostęp 2020-06-08] (ang.).
- ↑ a b Carl i Karin Larssonowie – twórcy stylu Ikei? » Niezła sztuka [online], Niezła sztuka, 21 maja 2017 [dostęp 2020-06-08] (pol.).
- ↑ a b Emiliana Konopka , Dzieje Midvinterblot Carla Larssona jako przykład szwedzkiego stosunku do tradycji i nowoczesności .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Carl Larsson w Artcyclopedia.com. [dostęp 2009-07-22]. (ang.).
- Carllarsson.se – strona poświęcona artyście. [dostęp 2009-07-22]. (ang.).
- ISNI: 0000000110202579
- VIAF: 4932213
- ULAN: 500006371
- LCCN: n79106337
- GND: 118569821
- NDL: 00446925
- LIBRIS: xv8bdn2g2nrthv8
- BnF: 11911166h
- SUDOC: 026967170
- NLA: 36532500
- NKC: jn20000701010
- DBNL: lars006
- BNE: XX994674
- NTA: 070645809
- BIBSYS: 90086003
- CiNii: DA10238643
- Open Library: OL290775A
- PLWABN: 9810667626105606
- NUKAT: n99031159
- J9U: 987007274226505171
- PTBNP: 1457048
- LNB: 000106917
- NSK: 000134341
- CONOR: 90781027
- KRNLK: KAC2018P7176
- LIH: LNB:NEu;=Be