Cetbang – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Zachowany egzemplarz Cetbangu | |
Państwo | |
---|---|
Producent | |
Rodzaj | armata |
Zasada działania | wystrzeliwanie pocisków |
Dane techniczne | |
Liczba luf | najczęściej 1-2 |
Wymiary | |
Długość | 1-3 metry |
Cetbang (także meriam kecil) – typ armat produkowany i używany przez państwa późnośredniowiecznej Indonezji i Malezji, głównie przez imperium Majapahitu[1][2].
Opis
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Madrid_canons_indiens.png/220px-Madrid_canons_indiens.png)
Cetbang był obrotowym działem z długą rurą[3] i był wykonywany głównie z żelaza i brązu (który zapobiegał rdzewieniu armaty)[2][4]. Cetbang często był instalowany na małych jednostkach morskich - głównie penjajapach i lancaranach[3][4] oraz montowany na wózkach obrotowych[4]. Używało się go także jako działo w fortach[3]. Wyróżnia się dwa typy cetbangu - cetbang w stylu wschodnim (starsza wersja) i zachodnim (nowsza wersja). Cetbang w stylu wschodnim ładowany był od przodu, a w stylu zachodnim od tyłu, gdyż miał komorę, do której wkładano pociski[4]. Cetbangi mogły wystrzeliwać zarówno pociski okrągłe jak i na przykład w kształcie strzały. Odnotowane są przypadki wystrzeliwania przez cetbangi materiałów podpalających. Broń miała długość od 1 do 3 metrów[4].
Historia używania
[edytuj | edytuj kod]Cetbang w stylu wschodnim
[edytuj | edytuj kod]Cetbang w stylu wschodnim pojawił się niedługo po inwazji Mongołów Kubilaj-Chana na Jawę i założeniu przez Radena Wijayę Majapahitu (najprawdopodobniej więc był inspirowany działami mongolskimi i chińskimi)[4]. Później był używany przez armie kolejnych władców imperium (Dżajanegara, Tribhuwana Widżajatunggadewi, Hajam Wuruk), którzy podbili większość obszaru archipelagu malajskiego, co przyczyniło się do rozpowszechnienia broni[4][5]. Według historycznych przekazów w bitwie pod Bubat (1357) wojska Majapahitu dowodzone przez Gajah Madę poniosły ciężkie straty w wyniku ostrzału z cetbangów wojsk królestwa Sundy. Cetbang w stylu wschodnim został jednak później wyparty przez inne bronie przybyłe na archipelag z państw Indii oraz Chin, a także świata muzułmańskiego.
Cetbang w stylu zachodnim
[edytuj | edytuj kod]Cetbang w stylu zachodnim wywodzi się najprawdopodobniej z tureckiej armaty Prangi, która pojawiła się w Indonezji w XV wieku[6]. Broń była używana między innymi podczas oblężenia Malakki przez Portugalczyków oraz późniejszych walk muzułmańskich państw oraz Majapahitu z przybyłymi do Indonezji Portugalczykami, Hiszpanami i Holendrami, a także podczas walk wewnętrznych na archipelagu. Z czasem broń wyszła z użytku.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Cetbang znajdujący się w Muzeum Bali
- Rycina przedstawiająca Jawajczyków używających Cetbanga
- Cetbang zakończony ozdobną głową smoka
- Cetbang z głową smoka wykonany z brązu
- Dwa cetbangi w muzeum
- Cetbang w Muzeum Historii w Dżakarcie, stolicy Indonezji
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Museum Talagamanggung , MUSEUM TALAGA MANGGUNG: MERIAM CETBANG [online], MUSEUM TALAGA MANGGUNG, 27 marca 2017 [dostęp 2023-06-18] (indonez.).
- ↑ a b Cannon | Indonesia (Java) | Majapahit period (1296–1520) [online], The Metropolitan Museum of Art [dostęp 2023-06-18] (ang.).
- ↑ a b c Cannons of the Malay Archipelago [online], www.acant.org.au [dostęp 2023-06-18] .
- ↑ a b c d e f g MENGENAL CETBANG / MERIAM KERAJAAN MAJAPAHIT DARI JENIS , TIPE DAN FUNGSINYA ~ KOMPILASITUTORIAL.COM [online] [dostęp 2023-06-18] (indonez.).
- ↑ Thomas Stamford Raffles , History of Java., London, J. Murray, 1830 [dostęp 2023-06-18] .
- ↑ Muhammad Averoes , Antara Cerita dan Sejarah: Meriam Cetbang Majapahit. Jurnal Sejarah, 2020, s. 89-100 [dostęp 2023-06-18] (indonez.).