Edukacja domowa – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Representation%2C_Punch_Denmark%2C_1889.jpg/220px-Representation%2C_Punch_Denmark%2C_1889.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Barnlig_Enfold.jpg/220px-Barnlig_Enfold.jpg)
Edukacja domowa – nauczanie dzieci oraz młodzieży przez ich rodziców lub guwernerów, odbywające się w miejscu zamieszkania poza systemem szkolnym (w Polsce związanym z Ministerstwem Edukacji i Nauki)[1]. Edukacja domowa, jako niesformalizowany biurokratycznie rodzaj opieki i indywidualnego wychowania dziecka w gronie rodzinnym, od wieków odbywa się przez całe życie człowieka jako istoty społecznej[2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Wiedza rodzinna była i jest przekazywana tradycyjnie i obyczajowo od pokoleń w grupie rodzinnej, która to stanowi dziecku podstawę opieki i wychowania oraz prowadzi je poprzez edukację ku dorosłości[3].
Edukacja domowa stała się popularna w krajach anglosaskich (Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania, Australia). Prowadzone w tych krajach badania wykazują, że dzieci uczone w domu przez rodziców osiągają lepsze wyniki w nauce niż ich rówieśnicy uczęszczający do szkół zbiorowych[4]. Kierunek pedagogiki rodzinnej otwierający nowe możliwości edukacyjne to edukacja multimedialna w grupie rodzinnej.
Edukacja domowa w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Domowe nauczanie w Polsce jest możliwe po zmianie systemu politycznego od 1991 roku. Prawo oświatowe pozwala na uczenie dziecka w domu, za zgodą dyrektora szkoły, do której zapisane jest dziecko[5]. Ustawa dopuściła – w formalnym i prawnym znaczeniu – uczenie się dzieci poza instytucjonalnym środowiskiem szkoły, a najczęściej w domu rodzinnym, w warunkach zorganizowanych przez samych rodziców. Rodzice i opiekunowie prawni mogą podejmować decyzje co do celu, jakości kształcenia zgodnym z tradycją (rodzinną, regionalną RP) mając na względzie potrzeby rynku zatrudnienia w dobie globalizacji[6]. Uczeń ma obowiązek zdania egzaminów klasyfikacyjnych po każdym roku nauki[7]. Edukacja domowa w polskiej rodzinie jest chętniej podejmowana przez rodziców z wyższym wykształceniem i przygotowaniem pedagogicznym, o konserwatywnym światopoglądzie[8].
W Polsce uczniowie korzystający z edukacji domowej są zapisani do szkoły stacjonarnej zgodnie z rejonizacją wojewódzką, wobec czego podlegają Ministerstwu Edukacji Narodowej. Dodatkowo co roku muszą przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych ze wszystkich przedmiotów[9].
Liczba uczniów edukowanych w domu
[edytuj | edytuj kod]Według danych statystycznych Ministerstwa Edukacji Narodowej z września 2017 liczba dzieci w edukacji domowej w Polsce w tymże roku wynosiła 13 955, co stanowi 26% wzrost w stosunku do roku poprzedniego. Z tego 86% (12 025) to uczniowie szkół podstawowych, 6,5% uczniowie gimnazjum (907), a 4% uczniowie liceum (566). Dzieci objęte edukacją domową stanowiły 0,3% wszystkich uczących się w szkołach[10].
Statystyki krajów, w których nauczanie domowe odbywa się dłużej niż w Polsce (np. Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada), wskazują, że liczba dzieci edukowanych w domu nie przekracza 2% populacji dzieci szkolnych (Homeschooling international status and statistics ).
Edukacja domowa za granicą
[edytuj | edytuj kod]Edukacja domowa była jednym z rozwiązań oświaty polonijnej proponowanych Polakom na emigracji. W tej chwili jest ona ograniczona ze względu na rejonizację wojewódzką.
Formalności związane z edukacją domową
[edytuj | edytuj kod]Rodzic lub prawny opiekun, aby móc zmienić system nauki dziecka na edukację domową, musi podjąć następujące kroki:
- Wypełnić: wniosek o zezwolenie na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą, oświadczenie o zapewnieniu warunków umożliwiających realizację podstawy programowej, zobowiązanie rodziców do przystępowania dziecka do egzaminów klasyfikacyjnych.
- Dostarczyć w/w dokumenty do dyrektora wybranej szkoły przyjaznej edukacji domowej.
- Otrzymać od dyrektora placówki oświatowej pisemną decyzję ze zgodą na edukację domową dziecka (decyzja wystawiana jest do 30 dni od złożenia dokumentów).[11]
Literatura
[edytuj | edytuj kod]- Budajczak M., (2004), Edukacja domowa, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, ISBN 83-89574-17-9.
- Giercarz-Borkowska M., (2019), Edukacja domowa jako alternatywa edukacyjna dla dzieci zdolnych, Wydawnictwo TeksTy, Wrocław, ISBN 978-83-952010-0-4.
- Giercarz-Borkowska M., (2022), Edukacja domowa od tradycji ku współczesności, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, ISBN 978-83-7395-995-8
- Gribble D., (2005), Edukacja w wolności. W poszukiwaniu idealnego systemu kształcenia, Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków
- Haug G., (2003), Agresja w przedszkolu, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, Kielce
- Janke A., W., (2004), Pedagogika rodziny na progu XXI wieku, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń, ISBN 83-89163-08-X i ISBN 978-83-8916-308-0
- Kantorowski J., (2003), Wychowanie w duchu tradycji kawaleryjskich, Kantor wydawniczy, Kraków, ISBN 978-83-927669-0-2
- Levine M., (2004), Jak nie tracić głowy w szkole. O zdolności do nauki i zaburzeniach uczenia się, Media Rodzina, Poznań
- Zakrzewscy M. i P., (red.), (2013), Edukacja domowa. Praktyka i teoria, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, Warszawa, ISBN 978-83-931070-6-3
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Art. 37 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082).
- ↑ Aronson E., (2011): Człowiek istota społeczna, PWN, Warszawa, ISBN 978-83-01-16145-3.
- ↑ Kantorowski J., (2003) Wychowanie w duchu tradycji kawaleryjskich, Kantor wydawniczy, Kraków, ISBN 978-83-927669-0-2.
- ↑ Marek Budajczak , Edukacja domowa, wyd. 2, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004, ISBN 83-89574-17-9, OCLC 749377737 .
- ↑ Art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082).
- ↑ Zakrzewska M., (2015), Powołanie wychowawcze ojca w rodzinach prowadzących edukację domową, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam", Warszawa, ISBN 978-83-931070-9-4
- ↑ Art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082).
- ↑ Zakrzewski P.M.,(2015), Małżeńsko-rodzinne powołanie kobiety w kontekście edukacji domowej, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam" Warszawa, ISBN 978-83-931070-4-9(Dz.U. z 2021 r. poz. 1082).
- ↑ Zakrzewscy M. i P., (2009), Edukacja domowa w Polsce. Teoria i praktyka, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna "Adam", Warszawa, ISBN 978-83-7232-930-1.
- ↑ Kondycja edukacji domowej w Polsce – Edukacja domowa [online], edukacjadomowa.pl [dostęp 2018-04-17] .
- ↑ Edukacja domowa - jak zacząć? Niezbędne kompendium wiedzy dla rodzica. [online], Centrum Nauczania Domowego, 13 maja 2022 [dostęp 2022-06-10] (pol.).