Główny Urząd Miar – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Logo Głównego Urzędu Miar | |
Siedziba Głównego Urzędu Miar przy ul. Elektoralnej 2 w Warszawie | |
Państwo | |
---|---|
Data utworzenia | 1 kwietnia 1919 |
Prezes | |
Wiceprezes | |
Budżet | 51,348 mln zł (GUM), 104,439 mln zł (administracja miar) - razem 155,791 mln zł (2019)[1] |
Zatrudnienie | 304 (GUM), 1 202 (administracja miar), razem 1 506 (2019)[2] |
Adres | |
ul. Elektoralna 2 | |
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/G%C5%82%C3%B3wny_Urz%C4%85d_Miar_zbiory_metrologiczne.jpg/220px-G%C5%82%C3%B3wny_Urz%C4%85d_Miar_zbiory_metrologiczne.jpg)
Główny Urząd Miar (GUM) – instytucja powołana 1 kwietnia 1919 podpisanym przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego 8 lutego 1919 dekretem o miarach[3] jako jedna z pierwszych instytucji administracji państwowej w odrodzonej Polsce.
W latach 2021–2023 miała miejsca budowa I etapu nowego kampusu laboratoryjnego Głównego Urzędu Miar w Kielcach, natomiast samo zezwolenie na użytkowanie uzyskano na początku 2024 roku[4][5].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Początki
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Zadaniem powołanego w 1919 urzędu było ujednolicenie systemu miar, gdyż dotąd polskie ziemie podlegały trzem różnym systemom Prus, Austro-Węgier i Rosji. Równocześnie powstawały okręgowe i obwodowe urzędy miar, które obecnie tworzą rządową administrację miar.
Od 1922 siedzibą Głównego Urzędu Miar jest zabytkowy budynek przy ulicy Elektoralnej 2 w Warszawie.
Okres powojenny
[edytuj | edytuj kod]Administracja miar po II wojnie światowej przechodziła szereg zmian organizacyjnych i działalność w dziedzinie metrologii była łączona z działalnością w dziedzinie jakości i normalizacji.
W 1966 jego zadania przejął Centralny Urząd Jakości i Miar (CUJiM). W 1972 połączono go z Polskim Komitetem Normalizacyjnym tworząc Polski Komitet Normalizacji i Miar, przekształcony w 1979 w Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości (PKNMiJ).
Ustawa z 3 kwietnia 1993 o utworzeniu Głównego Urzędu Miar[6] przywróciła urzędowi historyczną, pierwszą nazwę oraz zakres kompetencji. Stało się to 1 stycznia 1994 w 75-lecie działalności tej instytucji.
Główny Urząd Miar sprawuje nadzór nad administracją miar i administracją probierczą w Polsce. Podstawowym jego zadaniem jest:
- zapewnienie spójności pomiarowej,
- utrzymanie państwowych wzorców miar,
- zapewnienie wzajemnej zgodności i określonej dokładności wyników pomiarów przeprowadzanych w Polsce,
- oraz ich zgodności z Międzynarodowym Układem Jednostek Miar.
Główny Urząd Miar łączy w sobie dwie funkcje: krajowego instytutu metrologicznego zajmującego się metrologią wzorców dla potrzeb przemysłu nauki i systemu laboratoriów wzorcujących oraz centralnego urzędu administracji państwowej w zakresie metrologii prawnej, obejmującej prawną kontrolę metrologiczną, system oceny zgodności i nadzór nad towarami paczkowanymi.
Czynności administracyjne muszą być poprzedzone pracami badawczymi – na odpowiednim stanowisku pomiarowym dokonywane jest badanie danego przyrządu pomiarowego i sprawdzanie, czy jego wskazania są wiarygodne i zgodne z wymaganiami prawnymi lub innymi. Sprawdzane przyrządy są często unikatowe, o wyjątkowo skomplikowanej, często jednostkowej konstrukcji i bardzo wysokiej dokładności pomiaru.
W Głównym Urzędzie Miar gromadzone są zbiory dawnych przyrządów pomiarowych, które stanowią Historyczne Zbiory Metrologiczne. Kolekcja GUM liczy ok. 3 tysięcy eksponatów. Oprócz muzealiów GUM posiada również bibliotekę fachową, gromadzącą literaturę metrologiczną, probierczą oraz z dziedzin pomocniczych (matematyka, fizyka, chemia, biologia itp.).
Główny Urząd Miar prowadzi współpracę z międzynarodowymi organizacjami metrologicznymi i podobnymi instytucjami w różnych krajach.
Prezesi urzędu
[edytuj | edytuj kod]- Zdzisław Rauszer (01.04.1919–01.07.1949, dyrektor GUM)
- Hilary Dziewulski (01.10.1949–12.06.1958, GUM)
- Wilhelm Wojtyła (28.05.1958–12.06.1965, GUM)
- Zygmunt Ostrowski (01.07.1965–01.07.1972, CUJiM)
- Bolesław Adamski (29.04.1972–08.04.1976, PKNiM)
- Franciszek Szlachcic (05.04.1976–30.11.1985, PKNiM)
- Roman Kobus (20.02.1986–22.12.1987, PKNMiJ)
- Janusz Maciejewicz (22.12.1987–19.04.1990, PKNMiJ)
- Krzysztof Mordziński (20.04.1990–18.03.2003, PKNMiJ, od 01.01.1994 GUM)
- Włodzimierz Sanocki (19.03.2003–01.02.2007, GUM)
- Janina Maria Popowska (01.02.2007–05.01.2016, GUM)
- Dorota Habich (02–05.2016, p.o. prezesa GUM)
- Włodzimierz Lewandowski (17.05.2016-25.09.2018, GUM)
- Maciej Dobieszewski (26.09.2018–01.08.2019, p.o. prezesa GUM)
- Radosław Wiśniewski (02.08.2019-16.10.2020, GUM)[7]
- Rafał Kępka (16.10.2020-9.11.2020, p.o. prezesa GUM).
- Jacek Semaniak (od 9.11.2020, GUM)
Na podstawie materiału źródłowego[8][9].
Kierownictwo[10]
[edytuj | edytuj kod]- Jacek Semaniak – prezes od 9 listopada 2020[11]
- Rafał Kępka – wiceprezes od 2 grudnia 2020
- Lech Jaworski – wiceprezes od lipca 2024
- Piotr Ziółkowski – dyrektor generalny od 1 lutego 2021[12]
Struktura polskiej administracji miar[13]
[edytuj | edytuj kod]W skład administracji miar wchodzą:
- Główny Urząd Miar z siedzibą w Warszawie
- 10 Okręgowych Urzędów Miar wraz z ich 50 wydziałami zamiejscowymi;
Organami administracji miar są: Prezes Głównego Urzędu Miar oraz dyrektorzy okręgowych urzędów miar[14].
Struktura polskiej administracji probierczej[15]
[edytuj | edytuj kod]W skład administracji probierczej wchodzą:
- Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie (z Wydziałami Zamiejscowymi Gdańsku, Bydgoszczy, Łodzi i Białymstoku)
- Okręgowy Urząd Probierczy w Krakowie (z Wydziałami Zamiejscowymi w Poznaniu, we Wrocławiu, w Częstochowie i Chorzowie)
Struktura Głównego Urzędu Miar
[edytuj | edytuj kod]Organizację Głównego Urzędu Miar określa statut nadany przez ministra właściwego do spraw gospodarki (2021 - Minister Pracy, Rozwoju i Technologii) z dnia 17 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Urzędowi Miar[16] oraz regulamin organizacyjny Głównego Urzędu Miar stanowiący załącznik do zarządzenia nr 3 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 31 grudnia 2019 roku[17]. Na strukturę organizacyjną Głównego Urzędu Miar w marcu 2021 składały się:
- Samodzielne Laboratorium Akustyki, Ultradźwięków i Drgań;
- Samodzielne Laboratorium Czasu i Częstotliwości;
- Samodzielne Laboratorium Chemii;
- Samodzielne Laboratorium Długości;
- Samodzielne Laboratorium Elektryczności i Magnetyzmu;
- Samodzielne Laboratorium Fotometrii i Radiometrii;
- Samodzielne Laboratorium Masy;
- Samodzielne Laboratorium Promieniowania Jonizującego;
- Samodzielne Laboratorium Przepływów;
- Samodzielne Laboratorium Termometrii;
- Samodzielne Laboratorium Wsparcia Przemysłu;
- Departament Certyfikacji;
- Departament Innowacji i Rozwoju;
- Departament Nadzoru i Kontroli;
- Departament Współpracy Międzynarodowej i Analiz
- Biuro Dyrektora Generalnego;
Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia
[edytuj | edytuj kod]Wydatki i dochody Głównego Urzędu Miar są realizowane w części 64 budżetu państwa[18].
W 2019 wydatki w części 64 Budżetu Państwa wyniosły 50,495 mln zł (GUM) oraz 104,669 mln zł (administracja miar), a dochody 8,374 mln zł (GUM) oraz 64,244 mln zł (administracja miar)[19]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 305 osoby (GUM) oraz 1 222 osoby (administracja miar), a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 6 665,2 zł (GUM) oraz 4 752,9 zł (administracja miar)[19].
W ustawie budżetowej na 2020 wydatki Głównego Urzędu Miar zaplanowano w wysokości 57,038 mln zł (GUM) oraz 113,578 mln zł (administracja miar), razem 170,620 mln zł, a dochody 65,552 mln zł[20].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Królewski Urząd Miar w Poznaniu
- Międzynarodowe Biuro Miar i Wag
- National Institute of Standards and Technology
- Generalna Konferencja Miar
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. (nr ewid. 59/2020/P/20/001/KGP)..
- ↑ Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2019 r. w części 64 Główny Miar. [w:] Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2020. s. 18. [dostęp 2020-09-16].
- ↑ Dekret o miarach z dnia 8 lutego 1919 r. (Dz.U. z 1919 r. nr 15, poz. 211).
- ↑ Główny Urząd Miar , Akt Erekcyjny pod budowę Świętokrzyskiego Kampusu Laboratoryjnego GUM wmurowany! [online], Główny Urząd Miar [dostęp 2021-08-26] (pol.).
- ↑ Michał Łosiak , Kampus GUM rozpoczyna działalność [online], emkielce.pl [dostęp 2024-02-19] (pol.).
- ↑ Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o utworzeniu Głównego Urzędu Miar (Dz.U. z 1993 r. nr 55, poz. 247).
- ↑ Kierownictwo [online], Główny Urząd Miar [dostęp 2019-08-05] (pol.).
- ↑ Andrzej Barański , 100 lat Głównego Urzędu Miar, s. 344, Warszawa: Główny Urząd Miar, 2019, ISBN 978-83-940756-3-7 (pol.).
- ↑ Kierownictwo GUM od 1919 r. [online], gum.gov.pl [dostęp 2020-06-04] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-04] (pol.).
- ↑ Kierownictwo. gum.gov.pl. [dostęp 2024-07-31].
- ↑ Profesor Jacek Semaniak powołany na stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Miar. [w:] Główny Urząd Miar [on-line]. gum.gov.pl. [dostęp 2020-11-10].
- ↑ Piotr Ziółkowski nowym Dyrektorem Generalnym Głównego Urzędu Miar. gum.gov.pl, 1 lutego 2021. [dostęp 2021-02-14].
- ↑ Główny Urząd Miar , Administracja miar [online], Główny Urząd Miar [dostęp 2022-01-01] (pol.).
- ↑ Rządowe Centrum Legislacji , Ustawa z dnia 23 marca 2017 r – Dziennik Ustaw [online], dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2018-01-06] (pol.).
- ↑ Strona Głównego Urzędu Miar [online] [dostęp 2020-03-30] .
- ↑ M.P. z 2021 r. poz. 289
- ↑ Strona Głównego Urzędu Miar. [dostęp 2020-03-30].
- ↑ Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026)
- ↑ a b Najwyższa Izba Kontroli , Informacja o wynikach kontroli. Wykonanie budżetu państwa w 2019 r. w części 64 – Główny Urząd Miar, 4 maja 2020 .
- ↑ Ministerstwo Finansów , Ustawa budżetowa na rok 2020 z dnia 14 lutego 2020 roku - podpisana przez Prezydenta RP 30 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 571), 30 marca 2020 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona Głównego Urzędu Miar
- Metrologia i Probiernictwo. Biuletyn Głównego Urzędu Miar
- Przepisy obowiązujące w miernictwie. Czasopismo wydawane przez Główny Urząd Miar w latach 1919-1938