Heweliusz (satelita) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Inne nazwy | BRITE-PL2 |
---|---|
Indeks COSPAR | 2014-049B |
Indeks NORAD | 40119 |
Państwo | |
Rakieta nośna | |
Miejsce startu | |
Orbita (docelowa, początkowa) | |
Czas trwania | |
Początek misji | 19 sierpnia 2014 03:15[1] UTC |
Wymiary | |
Kształt | sześcienny |
Wymiary | 20,0×20,0×20,0 cm |
Masa całkowita | 6,0 kg |
Heweliusz – trzeci (po PW-Sat i Lem) polski sztuczny satelita oraz drugi polski satelita naukowy (po Lemie); „polski” – czyli zintegrowany (tzn. zbudowany z podzespołów – zarówno krajowej, jak i zagranicznej produkcji) w Polsce. Jest szóstym i ostatnim z należących do międzynarodowej konstelacji satelitów astronomicznych BRITE (BRIght-star Target Explorer), budowanych w ramach konsorcjum polsko-kanadyjsko-austriackiego. Dołączył do wcześniej wystrzelonych: austriackich „TUGSAT-1” i „UniBRITE”, kanadyjskich „Toronto” i „Montreal” oraz polskiego „Lema”[2]
Heweliusz jest drugim polskim satelitą w konstelacji BRITE. Pierwszym był Lem, wystrzelony 21 listopada 2013 z rosyjskiej bazy wojskowej Jasnyj. Przed nimi umieszczono na orbicie studenckiego satelitę PW-Sat[3].
Misja
[edytuj | edytuj kod]Heweliusz został wystrzelony na orbitę 19 sierpnia 2014 o godz. 5:15:00 czasu polskiego (środkowoeuropejskiego letniego CEST) za pomocą chińskiej rakiety Długi Marsz-4B (Chang Zheng 4B), która wystartowała z kosmodromu Taiyuan, 600 km na południowy zachód od stolicy Chin. Satelita został wystrzelony w ramach umowy pomiędzy Polskim Konsorcjum Projektu BRITE i chińską firmą China Great Wall Industry Corporation (CGWIC)[2]. Po 14 minutach lotu znalazł się na swojej orbicie. Za start rakiety odpowiadał główny organizator chińskiego programu kosmicznego China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC)[4]. Wraz z nim poleciał w kosmos satelita obserwacji Ziemi Gaofen-2[1].
Satelita jest wyposażony w teleskop z czerwonym filtrem, umożliwiający obserwacje zimnych, czerwonych gwiazd. Uzupełniać będzie informacje o gwiazdach jaśniejszych (gorętszych) od Słońca zdobywane przez Lema, wyposażonego w filtr niebieski. Naukowcy planują m.in. poznanie mechanizmów transportu energii, zachodzących w drodze procesów konwekcyjnych, zachodzących wewnątrz gwiazd[5]. Obserwacje prowadzone z użyciem satelitów BRITE cechują się dokładnością przeszło 10 razy większą, niż teleskopy umieszczone na Ziemi[6].
Na wewnętrznych panelach satelity wygrawerowano logotypy Gdańska i Centrum Hewelianum, w którym prowadzona była transmisja on-line ze startu rakiety oraz podjęta została udana publiczna próba nawiązania połączenia z satelitą. Model satelity Heweliusz, wykonany przez CBK w skali 1:1, od 2011 jest jednym z eksponatów astronomiczno-fizycznej wystawy „Energia, Niebo i Słońce” w Centrum Hewelianum[5]. Satelita wyniósł na orbitę kartę pamięci ze zdjęciami pięciu tysięcy Polaków[2].
Imiona dla satelitów – Lem i Heweliusz – wybrały dzieci w ogólnopolskim konkursie organizowanym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Konkurs przeprowadzono w 2011 roku, ogłoszonym przez Sejm RP Rokiem Jana Heweliusza[7].
Budowa
[edytuj | edytuj kod]Satelity typu BRITE należą do tzw. nanosatelitów o masie nieprzekraczającej 10 kg. O ile pierwszy polski satelita projektu BRITE, Lem, zbudowany był głównie z podzespołów i podsystemów dostarczonych przez kanadyjskiego partnera, to Heweliusz zbudowany jest w znacznej części z komponentów projektowanych w CBK PAN i wytworzonych w Polsce[8]. Są to: wyrzutnik Dragon, oddzielający satelitę od rakiety nośnej, układ zasilania i elastyczne ogniwo słoneczne, miniaturowy wysięgnik, który może służyć jako antena do badania plazmy, urządzenie do kontrolowanego odbezpieczenia ładunku, układ teleskopowy (przekonstruowany, udoskonalony i zminiaturyzowany w stosunku do zagranicznego pierwowzoru, zastosowanego w pozostałych satelitach), układ do pomiaru promieniowania oraz radionadajnik umożliwiający śledzenie satelity przez radioamatorów z Ziemi. Polskiej konstrukcji także jest system ochrony przed promieniowaniem kosmicznym. W warunkach kosmicznych testowany będzie też panel fotowoltaiczny rodzimego pochodzenia[9].
Parametry
[edytuj | edytuj kod]Parametry satelity:[10]
- Rozmiar: 20 × 20 × 20 cm
- Masa: 6,0 kg
- Precyzja wyznaczenia orientacji: 10 sekund kątowych
- Precyzja utrzymania orientacji: lepsza niż 1°
- Stabilność orientacji: 1 minuta kątowa RMS
- Moc: 5,4 W do 10 W
- Napięcie zasilające: 4,0 V (nominalne)
- Pojemność akumulatorów: 5,3 Ah
- Transmisja danych na Ziemię: pasmo S (do 256 Kbps)
- Kanał telemetryczny: zakres UHF
- Pojemność pamięci pokładowej: do 256 MB
- Średnica teleskopu: 30 mm (teleskopy satelitów BRITE są obecnie uznawane za najmniejsze naukowe teleskopy wyniesione na orbitę)[2].
- Pole widzenia teleskopu: 24°
- Filtr: czerwony
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Rui C. Barbosa: Chinese Long March 4B launches Gaofen-2 and BRITE-PL-2. NASASpaceflight, 2014-08-19. [dostęp 2014-08-19]. (ang.).
- ↑ a b c d Elżbieta Kuligowska. Satelita Heweliusz już na orbicie okołoziemskiej. „Urania - Postępy Astronomii”, s. 41, 2014. Toruń: Polskie Towarzystwo Astronomiczne. ISSN 1689-6009.
- ↑ Pierwszy polski satelita. [dostęp 2014-08-19].
- ↑ http://www.brite-pl.pl/ Informacja o starcie satelity BRITE-PL "Heweliusz"
- ↑ a b Polski satelita Heweliusz rusza w kosmos. [dostęp 2014-08-19].
- ↑ Gunter Krebs: BRITE-CA 1, 2 (BRITE-Toronto, BRITE-Montreal / CanX 3E, 3F). [w:] Gunter's Space Page [on-line]. 2015-05-14. [dostęp 2015-06-11]. (ang.).
- ↑ Satelita z grawerem logo Centrum Hewelianum zostanie wyniesiony w kosmos. [dostęp 2014-08-19].
- ↑ "BRITE: Pierwszy Polski Satelita Naukowy"
- ↑ Polski satelita Heweliusz wystartuje 19 sierpnia 2014
- ↑ Satelita. [dostęp 2014-08-19].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Polska strona projektu
- Centrum Badań Kosmicznych PAN. cbk.waw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-25)].
- Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika
- University of Toronto – Space Flight Laboratory. utias-sfl.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-09)]. (ang.)
- Polski satelita Heweliusz już na orbicie
- Informacja o starcie satelity BRITE-PL "Heweliusz"
- BRITE Poland. [w:] eoPortal [on-line]. [dostęp 2015-06-11]. (ang.).