Izaak Cylkow – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
![]() |
Izaak Cylkow (ur. 11 stycznia 1841 w Bieżuniu, zm. 1 grudnia 1908 w Warszawie) – polski rabin i kaznodzieja, tłumacz Biblii hebrajskiej z języka hebrajskiego na polski.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był synem talmudysty Mojżesza Arona Cylkowa z Bieżunia. Wzrastał w środowisku asymilatorskim i reformatorskim Warszawskiej Szkoły Rabinów, którą ukończył w 1859. Następnie przez rok studiował medycynę, lecz przerwał studia i wybrał się dzięki stypendium stowarzyszenia Lomdej-Tora do Berlina na pogłębione studia filozoficzne i teologiczne. Obronił doktorat z filozofii i z filologii semickiej na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze.
Po powstaniu styczniowym wrócił do Polski. W 1865 został kaznodzieją w synagodze przy ulicy Daniłowiczowskiej, gdzie wygłaszał kazania w języku polskim. Został pierwszym rabinem Wielkiej Synagogi na Tłomackiem, gdzie przemawiał podczas jej uroczystego otwarcia w 1878, nawołując do wzajemnego zrozumienia i tolerancji pomiędzy religiami. Przemówienie to wypowiedziane po polsku, wbrew rozporządzeniu władz rosyjskich, stanowiło moment zwrotny w publicznym życiu reformowanych Żydów warszawskich. W 1881 r. Chaim Zelig Słonimski wraz z Cylkowem, Ignacym Bernsteinem i Mojżeszem Moszkowskim (1826–1904) otworzyli bibliotekę w bezpośrednim sąsiedztwie Wielkiej Synagogi w Warszawie.[1]
Przez ponad 30 lat tłumaczył na język polski żydowskie księgi wchodzące w skład Starego Testamentu. Jako pierwsze ukazało się tłumaczenie Psalmów w 1883. W 1895 ukazała się Tora (czyli tzw. Pięcioksiąg Mojżeszowy, pierwsze pięć ksiąg Starego Testamentu) w dwóch edycjach (z komentarzami i bez komentarzy). Następnie w pierwszych latach XX wieku ukazywały się dalsze księgi. Dzieło to uchodzi za pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu opierające się przede wszystkim na wersji hebrajskiej, nie zawiera jednak ksiąg Kronik, Ezdrasza, Nehemiasza i Daniela.
Zmarł 1 grudnia 1908 w Warszawie na atak serca, choć jeszcze 22 listopada był na zebraniu Towarzystwa Higieny Praktycznej, gdzie wraz z Bolesławem Prusem, duchownymi – katolickim i ewangelickim, wszedł do jego zarządu. Nad jego ciałem wystawionym przy kazalnicy Wielkiej Synagogi na Tłomackiem przemawiali jego następca i ideowy przeciwnik Samuel Poznański oraz dr Henryk Nussbaum.
Jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 33 rząd 1)[2][3]. W pogrzebie wzięły udział rekordowe liczby ludzi, zarówno żydów jak i chrześcijan.
Przekłady
[edytuj | edytuj kod]- 1914: Księga Królów
- 1913: Księga Samuela
- 1913: Księga Sędziów
- 1905: Przypowieści Salomona
- 1905: Księga Jozuego
- 1904: Księgi Pięciu Megilot
- 1903: Księga Hioba
- 1901: Księgi Dwunastu Mniejszych Proroków
- 1900: Księga Ezechiela
- 1899: Księga Jeremiasza
- 1896: Księga Izajasza
- 1895: Pięcioksiąg Mojżesza
- 1883: Psalmy
Dzięki Wydawnictwu Austeria do tej pory okazały się reprinty:
- 2006: Tora / Pięcioksiąg Mojżesza
- 2007: Księgi Pięciu Megilot
- 2008: Psalmy
- 2008: Księga Hioba
- 2009: Przypowieści Salomona
- 2009: Księga Jeremiasza
- 2010: Księga Ezechiela
- 2011: Księga Izajasza
- 2012: Księga Jozuego
- 2012: Księga Sędziów
- 2013: Księga Dwunastu Mniejszych Proroków
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Szymon Dubnow, Semen M. Dubnov, Verena Dohrn: Buch des Lebens: 1860–1903. Vandenhoeck & Ruprecht, 2004, ISBN 3-525-36950-6, S. 511 books.google.de, Snippet-Ansicht).
- ↑ Grób Izaaka Cylkowa w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
- ↑ Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Marian Przedpełski, Izaak Cylkow z Bieżunia na tle swojej epoki. Bieżuńskie Zeszyty Historyczne nr 9, Bieżuń 1996. ss. 3-22 ISSN 1231-0212
- Henryk Kroszczor: Cmentarz Żydowski w Warszawie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 12. ISBN 83-01-04304-0.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Izaak Cylkow, Komplet przekładów Starego Testamentu (skany wydania oryginalnego, dwujęzycznego)
- Izaak Cylkow, Przekłady Starego Testamentu (wersja tekstowa tłumaczenia polskiego)
- Przekłady biblijne Cylkowa: Tora, Psalmy, Księga Jeremiasza, Księgi Pięciu Megilot – udostępnione na stronie Stowarzyszenia Pardes – Żydowskiego portalu edukacyjnego
- Izaak Cylkow – tłumaczenia w bibliotece Polona