Józef Marjański – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 10 sierpnia 1892 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1920 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | |
Stanowiska | dowódca batalionu |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Bialystok_pomnik_Chwala_Bohaterom_06.jpg/220px-Bialystok_pomnik_Chwala_Bohaterom_06.jpg)
Józef Bronisław Marjański[1] ps. „Marski”, „Roman”, „Wrzos” (ur. 10 sierpnia 1892 w Radomiu, zm. 22 sierpnia 1920 w Białymstoku) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, działacz niepodległościowy i socjalistyczny, żołnierz POW i oficer legionów Piłsudskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 10 sierpnia 1892 w Radomiu, w rodzinie Szymona i Karoliny[2] . Jego ojciec był szewcem, a matka zajmowała się domem oraz licznym potomstwem[3]. Jeszcze jako uczeń gimnazjum handlowego zaczął działać w tajnej organizacji młodzieżowej. W obawie przed aresztowaniem za działalność niepodległościową Marjański uciekł do Lwowa, gdzie wstąpił na Politechnikę. Nadal działał też w organizacji niepodległościowej.
W 1914 w Krakowie zaciągnął się do Legionów Polskich, z którymi przeszedł cały szlak bojowy 1 pułku piechoty Legionów. 28 kwietnia 1916 został mianowany chorążym, a 1 listopada 1916 podporucznikiem piechoty[4]. Po kryzysie przysięgowym został skierowany do obozu internowania w Legionowie. Po ucieczce z transportu udał się do rodzinnego Radomia, gdzie natychmiast wstąpił do konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Od maja do listopada 1918 jako komendant VII Okręgu POW w stopniu podporucznika, kierował akcjami rozbrajania zaborców.
2 listopada 1918, na wieść o tym że okupanci zamierzają opuścić Kongresówkę, radomianie przejęli władzę w mieście. Marjański został jego wojskowym komendantem i jako komendant odebrał przysięgę na wierność Niepodległej Polsce. Wkrótce został również komendantem Radomskiego Okręgu Wojskowego. Brał udział w walkach w radomskiem i kieleckiem, zdobywał zbrojnie m.in. Kozienice i Wierzbnik.
Cały czas działał też w PPS i był zaliczany do jego ścisłego kierownictwa.
Podczas wojny polsko-bolszewickiej Marjański w stopniu kapitana dowodził I batalionem 1 pułku piechoty Legionów. 16 sierpnia 1920, po Bitwie Warszawskiej przed siłami 1 Dywizji Piechoty Legionów, w skład których wchodził 1 pp Leg., postawiono specjalne zadanie. Miała ona w błyskawicznym tempie zdobyć Białystok, jedyną, ograniczoną Narwią i Supraślą bramę na drodze z Białegostoku do Grodna i w ten sposób zamknąć drogę wycofującej się spod Warszawy 16 Armii bolszewickiej.
W ramach tej operacji do zwycięskiej konfrontacji z bolszewikami doszło 22 sierpnia podczas Bitwy Białostockiej. W czasie trudnych walk Marjański kilkukrotnie okazał się postacią kluczową, podrywając do walki walczące ze znacznie liczniejszym przeciwnikiem oddziały. Zginął wczesnym popołudniem, osłaniając wycofujący się sztab dywizji, w okolicy ówczesnego Zarządu Miasta przy ulicy Warszawskiej Człowiek, o którym marszałek Piłsudski mówił „pierwszy z dzielnych”[5].
Marjański pochowany został na Białostockim Cmentarzu Wojskowym. W 1923 jego prochy ekshumowano, przewieziono do Radomia i z honorami wojskowymi pochowano na cmentarzu przy ul. Limanowskiego. Pośmiertnie został mianowany majorem[2] .
Uchwałą Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 22 lutego 2021 nadano mu tytuł honorowego obywatela miasta Radomia[6].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7085 – 17 maja 1922[7]
- Krzyż Niepodległości z Mieczami – 20 stycznia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[8]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie[2]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ W niektórych publikacjach nazwisko Marjańskiego zapisywane jest w błędnej formie Mariański.
- ↑ a b c Żołnierze Niepodległości ↓.
- ↑ Marek Pietruszka , Józef Bronisław Marjański, Warszawa 2021, s. 3, ISBN 978-83-8229-296-1 .
- ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 21, jako Jan Marjański.
- ↑ Jakub Medek: Zapomniany bohater zapomnianej bitwy. Gazeta.pl, 2008-08-22. (pol.).
- ↑ Honorowi obywatele Radomia – Józef Marjański. Radom.pl. [dostęp 2021-05-06].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923, s. 7.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 18, poz. 31, poz. 39 jako „mjr ś.p. Marski-Marjański Józef”.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- A. Borkiewicz, St. Grzegorczyk Walki 1 pp Legionów o Białystok na tle Bitwy Warszawskiej w 1920 roku, Wyd. Komitetu Budowy Kościoła-Pomnika S-ego Rocha, Białystok 1936
- W. Broniewski Pamiętnik 1918-1922, PIW, Warszawa 1984
- J. Boniecki Znani i nieznani Ziemi Radomskiej, pod redakcją Czesława Tadeusza Zwolskiego, Radom 1988
- M. Pietruszka, Józef Bronisław Marjański, Warszawa 2021, ISBN 978-83-8229-296-1.