Jacques Rancière – Wikipedia, wolna encyklopedia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Jacques_Ranciere.jpg/220px-Jacques_Ranciere.jpg)
Jacques Rancière (ur. 10 czerwca[1] 1940 w Algierze) – francuski filozof, emerytowany profesor uniwersytetu Université Paris VIII. Jeden z najszerzej komentowanych obecnie myślicieli.
Życiorys i poglądy
[edytuj | edytuj kod]Jego pierwszą publikacją był rozdział w pracy zbiorowej Czytanie „Kapitału” (1965)[2] pod redakcją jego nauczyciela Louisa Althussera[3]. Pod wpływem wydarzeń maja 1968 stał się krytyczny wobec Althussera[4]. W 1974 opublikował artykuł, w którym zerwał z Althusserem i skrytykował jego kluczowe poglądy[3]. W 1975 roku założył polityczno-filozoficzne ugrupowanie i czasopismo Les Révoltes logiques[3]. W tym okresie sympatyzował z maoizmem, był członkiem maoistowskiej organizacji Gauche prolétarienne[3].
Rancière odrzuca obecny u Althussera, wywodzący się od Platona, podział na wiedzę naukową i ideologię (episteme i doxa) (zob. jaskinia platońska). Według Althussera marksizm oznacza naukę i wiedzę obiektywną, klasa robotnicza jest tej wiedzy naukowej nieświadoma, zadaniem partii marksistowskiej jest przezwyciężenie ideologii i wpojenie prawdziwej wiedzy klasie robotniczej[3]. Punktem wyjścia Rancière'a jest zanegowanie tych poglądów Althussera - zasada równości inteligencji. Uznaje, że odrzucenie podziału na doxa i episteme i związanego z tym poglądu o autorytecie platońskiego filozofa-króla jest warunkiem emancypacji politycznej i demokratycznej polityki[3]. Wg Rancière'a klasa robotnicza nie potrzebuje partii wyposażonej w wiedzę naukową na temat obiektywnego charakteru kapitalizmu, robotnicy dysponują sami wiedzę potrzebną do tego, by wywołać rewolucję[5].
Zadaniem edukacji, z jego punktu widzenia, nie powinno być wpajanie wiedzy, a raczej wytworzenie u uczniów intelektualnej i poznawczej autonomii[3]. Swoją teorię edukacji Rancière przedstawił w książce Le maître ignorant (1987) poświęconej Jean Josephowi Jacototowi[6]. Jacotot uznawał, że edukacja powinna opierać się na założeniu o równości nauczyciela i ucznia[7].
Kluczowym punktem filozofii Rancière jest pojęcie „dzielenie zmysłowego“. Odnosi się ono do społecznej segregacji danych postrzeżeniowych, które decyduje o tym, które jednostki czy grupy społeczne są widzialne, które nie[8]; jakie wypowiedzi są uznawane za uprawnione, a jakie za hałas[3]. Z dzieleniem zmysłowego jest powiązany podział na „policję“ i „politykę“[8]. „Policja" to zbiór praktyk mających na celu podtrzymanie istniejącego porządku społecznego (podziału zmysłowego), „polityka" to zbiór działań mających na celu zakłócenie podziału i dodanie tych elementów, które są z podziału wykluczone[8].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Le maître ignorant: Cinq leçons sur l'émancipation intellectuelle (1987),
- Aux bords du politique (1990),
- La mésentente: politique et philosophie (1995),
- La chair des mots: politique de l’écriture (1998),
- Le partage du sensible: esthétique et politique (2000)
- Malaise dans l’esthétique (2004).
Publikacje w języku polskim
[edytuj | edytuj kod]- Dzielenie postrzegalnego. Estetyka i polityka, tłum. Maciej Kropiwnicki, Janek Sowa, Wydawnictwo Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (ISBN 978-83-89911-89-6)
- Estetyka jako polityka, tłum. Paweł Mościcki, Julian Kutyła, przedmowa: Artur Żmijewski, posłowie: Slavoj Žižek, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2007 (ISBN 978-83-61006-02-2)
- Nienawiść do demokracji, tłum. Maciej Kropiwnicki, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa 2008, (ISBN 978-83-88353-37-6)
- Na brzegach politycznego, tłum. Iwona Bojadżijewa, Jan Sowa, Wydawnictwo Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (ISBN 978-83-61407-36-2)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Author Search Results :: Emerson College Library [online], emerson.edu [dostęp 2024-06-27] (ang.).
- ↑ Davis 2010 ↓, s. viii.
- ↑ a b c d e f g h Keucheyan 2013 ↓, Jaques Ranciere: 'The Part of Those with No Part'.
- ↑ Davis 2010 ↓, s. 1.
- ↑ Davis 2010 ↓, s. 17.
- ↑ Davis 2010 ↓, s. 25.
- ↑ Davis 2010 ↓, s. 26.
- ↑ a b c Franczak 2012 ↓, s. 188.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Razmig Keucheyan: Left hemisphere : mapping critical theory today [ebook]. New York: Verso, 2013. ISBN 978-1-78168-102-2. (ang.).
- Oliver Davis: Jacques Rancière. Cambridge: Polity, 2010. ISBN 978-0-7456-7547-3. (ang.).
- Jerzy Franczak. Jacques Rancière: historia literatury i polityka. „Teksty Drugie”. 3, s. 187-196, 2012.
- ISNI: 0000000121208300
- VIAF: 12314098
- LCCN: n81053868
- GND: 130468975
- NDL: 01020372
- LIBRIS: fcrv18wz4hc0jz7
- BnF: 11921120d
- SUDOC: 027089266
- SBN: RAVV041346
- NLA: 35441236
- NKC: jx20090612017
- BNE: XX1573386
- NTA: 069197636
- BIBSYS: 90676198
- CiNii: DA04831614
- PLWABN: 9810650492105606
- NUKAT: n98035867
- J9U: 987007297268405171
- PTBNP: 238520
- CANTIC: a10924449
- LNB: 000074638
- NSK: 000407247
- BNA: 000023860
- CONOR: 29268579
- BLBNB: 000556890
- KRNLK: KAC200800968
- LIH: LNB:SUl;=Bq