Jezioro Powidzkie – Wikipedia, wolna encyklopedia
Położenie | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowości nadbrzeżne | |
Region | |
Wysokość lustra | 98,3-98,5 m n.p.m. |
Morfometria | |
Powierzchnia | 1035,9-1174,7 ha |
Wymiary • max długość • max szerokość |
|
Głębokość • średnia • maksymalna |
|
Długość linii brzegowej | 33 910 m |
Objętość | 134 776,2-131 279,2 tys. m³ |
Hydrologia | |
Klasa jakości wody | II (w roku 2012)[1] |
Rzeki wypływające | |
Rodzaj jeziora | rynnowe |
Położenie na mapie gminy Powidz ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu słupeckiego ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Gniezno_Narrow_Gauge_Railway_%28Poland%2C_October_2011%29.jpg/220px-Gniezno_Narrow_Gauge_Railway_%28Poland%2C_October_2011%29.jpg)
Jezioro Powidzkie – jezioro polodowcowe typu rynnowego w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim, w gminie Powidz i Ostrowite, leżące na terenie Równiny Wrzesińskiej[2].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Jest największym jeziorem województwa wielkopolskiego i najczystszym jeziorem w Polsce[3][4].
![Jezioro Powidzkie w Giewartowie, źródło Meszny](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/%C5%B9r%C3%B3d%C5%82o_Meszny.jpg/220px-%C5%B9r%C3%B3d%C5%82o_Meszny.jpg)
Jezioro Powidzkie jest źródłem rzeki Meszny, wypływającej z jeziora pomiędzy Giewartowem a Kochowem[5][6].
W ciągu ostatnich kilku lat brzegi jeziora przesunęły się w niektórych miejscach do 5 metrów, a mielizna na środku jeziora, przekształciła się w małą wyspę. Jezioro objęte jest strefą ciszy, co sprawia, że wody jeziora są czyste z dobrze rozwiniętą fauną (m.in. łabędź niemy czy żuraw) i florą (np. komornica wąskolistna)[7].
W części północnej w jezioro wrzyna się długi na 3,5 km Półwysep Ostrowski[7].
Jezioro ma doskonałe warunki do kąpieli oraz do uprawienia sportów wodnych. Kąpieliska znajdują się m.in. w Giewartowie, Kosewie, Powidzu i Przybrodzinie[7].
Podczas zaborów przez jezioro przebiegała granica rosyjsko-pruska[7].
Dane morfometryczne
[edytuj | edytuj kod]Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 1035,9 ha[8] przez 1097,5 ha[9] do 1174,7 ha[10].
Zwierciadło wody położone jest na wysokości 98,4–98,5 m n.p.m.[9] lub 98,3 m n.p.m.[10] Średnia głębokość jeziora wynosi 11,5 m[10] lub 12,7 m[8], natomiast głębokość maksymalna 46,0 m[10] lub 45,4 m[8].
Na podstawie badań przeprowadzonych w 2004 roku wody jeziora zaliczono do II klasy czystości[8][9] i II kategorii podatności na degradację[8]. W późniejszych latach czystość wody w jeziorze uległa poprawie. Według badań z 2015 roku, Jezioro Powidzkie zostało zaliczone do I klasy czystości[11]. W 2023 roku rekord widzialności w tym jeziorze wyniósł aż 10,38 m[12].
Rozwinięcie linii brzegowej wynosi – 2,97; Wskaźnik odsłonięcia – 81,6.[potrzebny przypis]. Powierzchnia zlewni całkowitej (z jeziorem) wynosi 80,1 km²[8].
Legenda
[edytuj | edytuj kod]Według dawnej legendy przed wiekami nad Jeziorem Powidzkim stał kamienny posąg pogańskiego bożka Powidza, a w pobliskim chramie jego nieśmiertelna córka Diwa strzegła wiecznie płonącego ognia. Któregoś dnia Mieszko I, głosząc nową wiarę, strącił jednak posąg do jeziora. Widząc to Diwa rzuciła się za posągiem w fale jeziora. Do dnia dzisiejszego w marcowe noce ma wynosić na brzeg posąg swojego ojca, śpiewając przy tym dawne pieśni ludowe[7].
Na podstawie tej legendy Józef Aleksander Mniszewski napisał poemat Powidzianka[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Klasyfikacja wskaźników jakości wód. poznan.wios.gov.pl. [dostęp 2016-01-07]. (pol.).
- ↑ Regiony fizycznogeograficzne Polski po zmianach w 2018 r. [online], warmaz.pl, 2018 (pol.).
- ↑ Wyborcza.pl [online], poznan.wyborcza.pl [dostęp 2023-08-28] .
- ↑ Telewizja Polska S.A , Jeziora w Polsce z krystalicznie czystą wodą. Tu wypoczniesz jak na Malediwach [online], www.tvp.pl [dostęp 2023-08-28] (pol.).
- ↑ JEZIORO POWIDZ – Wedkarski Powidz [online], wedkarskipowidz.pl [dostęp 2017-06-01] (pol.).
- ↑ Powidzkie Jezioro – WIEM, darmowa encyklopedia [online], portalwiedzy.onet.pl [dostęp 2017-06-01] .
- ↑ a b c d e f Piotr Maluśkiewicz, Województwo konińskie : szkic monograficzny, wyd. 1, Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk, 1983, s. 250-251, ISBN 83-01-00534-3, OCLC 11783554
- ↑ a b c d e f Raport o stanie środowiska w Wielkopolsce w roku 2004. s. 91. [dostęp 2011-05-14].
- ↑ a b c Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 545. ISBN 83-232-1732-7.
- ↑ a b c d Według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 545. ISBN 83-232-1732-7.
- ↑ Klasyfikacja wskaźników jakości wód jezior w województwie wielkopolskim za rok 2015.
- ↑ LM.pl, Rekordowy pomiar w Jeziorze Powidzkim. Naukowcy byli zszokowani [online], LM.pl - pierwszy portal w regionie, 10 czerwca 2023 [dostęp 2023-08-28] (pol.).