Katastrofa lotu PLL LOT w Rumunii (1938) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Samolot, który uległ katastrofie | |
Państwo | |
---|---|
Miejsce | okolice wsi Găinești |
Data | 22 lipca 1938 |
Godzina | 17:52 |
Rodzaj | zderzenie samolotu z ziemią |
Ofiary śmiertelne | 14 osób |
Statek powietrzny | |
Typ | |
Użytkownik | |
Numer | SP-BNG |
Start | |
Cel lotu | |
Liczba pasażerów | 11 osób |
Liczba załogi | 3 osoby |
Położenie na mapie Rumunii ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Cemetery_in_%C5%9Awi%C4%85tniki_G%C3%B3rne%2C_tomb_of_Polish_pilot_W%C5%82adys%C5%82aw_Kotarba%2C_Bruchnalskiego_street%2C_City_of_%C5%9Awi%C4%85tniki_G%C3%B3rne%2C_Krak%C3%B3w_county%2C_Lesser_Poland_Voivodeship%2C_Poland.jpg/240px-thumbnail.jpg)
Grób pilota Władysława Kotarby
Katastrofa lotu PLL LOT w Rumunii (1938) – katastrofa samolotu pasażerskiego PLL „LOT” Lockheed L-14H, lecącego z rumuńskich Czerniowiec do Bukaresztu, 22 lipca 1938 roku o godzinie 17.52 w pobliżu wsi Găinești, na południe od miejscowości Gura Humorului, na obszarze Bukowiny ówczesnego Królestwa Rumunii.
Okoliczności
[edytuj | edytuj kod]W piątek 22 lipca 1938 samolot linii PLL „LOT” typu Lockheed L-14H o numerze SP-BNG[1] wykonywał lot z Czerniowiec do Bukaresztu, stanowiący część rejsu Warszawa–Bukareszt, z dwoma międzylądowaniami: we Lwowie i Czerniowcach. Do Lwowa samolot przyleciał o godz. 14.25. Tam do maszyny dosiadło się czterech pasażerów. Start maszyny z lotniska w Czerniowcach nastąpił o godz. 17.25. O godz. 17.38 kapitan samolotu przekazał do lotniska w Czerniowcach radiowy meldunek informujący o wysokości lotu 2000 m oraz o niekorzystnych warunkach atmosferycznych, w tym o wyładowaniach atmosferycznych, skutkujących złym odbiorem.
W czasie wypadku panowały niekorzystne warunki atmosferyczne: zachmurzenie, pojawiały się błyskawice, lekki deszcz (mżawka). W tych warunkach samolot przelatując przez ciemne chmury miał wpaść w korkociąg, po czym uległ zderzeniu z ziemią na obszarze wzgórza w sosnowym lesie Dorotea Latonica[2], na terenie górskim (do ok. 900 m n.p.m.), na południe od miejscowości Gura Humorului, ok. 20 km od Kimpulunga[3]. Świadkiem wypadku był oficer rumuński, por. Constantin Pitu, który wówczas przebywał wraz z grupą skautów w pobliżu wsi Găinești. Zgłoszenie o wypadku przyjął posterunek policji w miejscowości Stulpicani. Ratownicy rumuńscy przybyli na miejsce upadku maszyny ok. godz. 23.
Ofiary
[edytuj | edytuj kod]Na pokładzie maszyny w chwili wypadku przebywało trzech członków załogi i jedenastu pasażerów. Wszyscy ponieśli śmierć. Prócz kapitana maszyny kilka innych osób na jej pokładzie było pilotami.
- sierż. pil. Władysław Kotarba[4] – kapitan, pilot
- Zygmunt Zarzycki – radiooperator
- Franciszek Panek – mechanik pokładowy
- kpt. Olimpiusz Nartowski – pilot, przebywający służbowo w samolocie celem zapoznania z przebiegiem lotu na tej trasie
- Edward Gozdowski (lub Grazdowski) – pracownik Ambasady RP w Bukareszcie
- mjr Masakatsu Waka – członek sztabu generalnego Cesarstwa Japonii, z-ca attaché wojskowego Japonii w Polsce, wyznaczony na attaché wojskowego w Bukareszcie[5]
- kpt. pil. Władysław Gnyś[a][7] zmierzający na zawody lotnicze na wyspie Rodos
- kpt. obs. Tadeusz Leszek Leszczyc-Waliszewski[7]
- inż. Radi Radew
- dr Lemuel Caro – obywatel Stanów Zjednoczonych, lekarz, dziennikarz, pilot-amator
- por. armii rumuńskiej Jonescu – komendant lotniska w Czerniowcach[8]
- dr Bodea
- dr Nissenbaum
- Ionel Fernic – kompozytor, pilot, spadochroniarz[9] (w polskich w doniesieniach prasowych podawano także "inż. Ternir" bądź "Hernitz")
Wydobycia zwłok ze szczątków rozbitego samolotu dokonała komisja pod kierownictwem kierownika „Lotu” w Czerniowcach, kpt. Daszewskiego[10][11]. Na miejsce wypadku udała się z Warszawy specjalna komisja oraz rumuńska komisja Aviatia Civila[12]. Zwłoki ośmiu ofiar katastrofy zostały przetransportowane pociągiem z Czerniowiec do Lwowa od 27 do 28 sierpnia 1938, po czym część z nich została przewieziona do Warszawy, a inne do miast pochodzenia ofiar[13].
Badanie przyczyn
[edytuj | edytuj kod]Badanie przyczyn wypadku podjęła polsko-rumuńska komisja lotnicza. Zakończenie jej prac uniemożliwił wybuch II wojny światowej oraz utrata dokumentów badań w jej trakcie. Część ekspertów ds. wypadków wskazywała na warunki atmosferyczne (uderzenie pioruna), najbardziej prawdopodobne jest przetarcie linki steru wysokości[1] i utrata sterowności – na co wskazywał nietypowy przebieg zachowanego zapisu na pokładowym barografie.
Przyjmuje się, że przyczyny katastrofy nie zostały do końca wyjaśnione[14].
Inne informacje
[edytuj | edytuj kod]Doniesienia prasowe informowały, że z lotu zakończonego wypadkiem, zrezygnowali urzędnik podsekretarz stanu MSZ Jan Szembek (udający się do Bukaresztu na pogrzeb królowej Marii Koburg) i lwowski aktor Kazimierz Wajda ps. „Szczepko”[15][16].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Jerzy Liwinski. Transport lotniczy w Polsce w okresie międzywojennym. „Lotnictwo”, s. 76, Nr 10/2008.
- ↑ Włodzimierz Kalicki: 22 lipca 1938 r. Pogrom lotników. Gazeta Wyborcza, 2007-07-24. [dostęp 2015-08-28].
- ↑ Szczegóły strasznej katastrofy samolotowej. „Goniec Częstochowski”, s. 1, Nr 168 z 28 lipca 1938.
- ↑ Władysław Kotarba. Niebieska eskadra. [dostęp 2015-08-29].
- ↑ Straszna katastrofa lotnicza. Kim był major Waka. „Siedem Groszy”, s. 1, Nr 202 z 24 lipca 1938.
- ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 360.
- ↑ a b Nekrologi. „Polska Zbrojna”. 206, s. 4, 1938-07-28. Warszawa.
- ↑ Pogrzeb ofiar katastrofy lotniczej. „Polska Zbrojna”. 207, s. 6, 1938-07-29. Warszawa.
- ↑ Fernic, Ionel. aviatori.ro. [dostęp 2015-08-29]. (rum.).
- ↑ Wydobyto zwłoki z pod szczątków samolotu. „Krakowski Kurier Wieczorny”, s. 1, Nr 199 z 25 lipca 1938.
- ↑ Ofiary katastrofy polskiego samolotu zostały wydobyte. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 166 z 26 lipca 1938.
- ↑ Specjalna komisja techniczna bada przyczynę katastrofy samolotu polskiego. „Głos Lubelski”, s. 1, Nr 202 z 25 lipca 1938.
- ↑ Zwłoki ofiar katastrofy lotniczej w drodze do Polski. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 169 z 29 lipca 1938.
- ↑ Witold Szczygieł: 22 lipca 1938 r. Tajemnica w Karpatach Bukowińskich. Muzeum Ślusarstwa im. Marcina Mikuły w Świątnikach Górnych. [dostęp 2015-08-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-24)].
- ↑ Szczegóły strasznej katastrofy samolotowej. „Goniec Częstochowski”, s. 2, Nr 168 z 28 lipca 1938.
- ↑ Specjalna komisja techniczna bada przyczynę katastrofy samolotu polskiego. „Szczepko” miał szczęście. „Głos Lubelski”, s. 1, Nr 202 z 25 lipca 1938.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.
- Straszliwa katastrofa samolotu polskiego. „Nowy Dziennik”, s. 1, Nr 201 z 23 lipca 1938.
- Katastrofa samolotu P. L. L. „LOT”. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 165 z 24 lipca 1938.
- Straszna katastrofa lotnicza. „Siedem Groszy”, s. 1, Nr 202 z 24 lipca 1938.
- Tragiczna katastrofa polskiego samolotu. „Warszawski Dziennik Narodowy”, s. 1, Nr 201 z 24 lipca 1938.
- Straszliwa katastrofa polskiego samolotu pasażerskiego. „Orędownik”, s. 1-2, Nr 168 z 25 lipca 1938.
- Po strasznej katastrofie. „Polska Zachodnia”, s. 1, Nr 202 z 25 lipca 1938.
- Specjalna komisja techniczna bada przyczynę katastrofy samolotu polskiego. „Głos Lubelski”, s. 1, Nr 202 z 25 lipca 1938.
- Szczegóły strasznej katastrofy samolotowej. „Goniec Częstochowski”, s. 1-2, Nr 168 z 28 lipca 1938.
- Polski samolot pasaż. rozbił się w Rumunii. „Orędownik”, s. 4, Nr 84 z 26 lipca 1938.
- Włodzimierz Kalicki: 22 lipca 1938 r. Pogrom lotników. Gazeta Wyborcza, 2007-07-24. [dostęp 2015-08-28].
- Witold Szczygieł: 22 lipca 1938 r. Tajemnica w Karpatach Bukowińskich. Muzeum Ślusarstwa im. Marcina Mikuły w Świątnikach Górnych. [dostęp 2015-08-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-24)].