Neokonserwatyzm – Wikipedia, wolna encyklopedia
Neokonserwatyzm (skrótowo neocon) – doktryna polityczna, ruch polityczny w USA powstały w latach 60 XX w., będący specyficznie amerykańską odmianą konserwatyzmu. Łączy klasyczne wartości konserwatywne z elementami liberalizmu, głównie gospodarczego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Doktryna ukształtowała się wśród żydowskich członków, zwolenników Partii Demokratycznej rozczarowanych polityką wewnętrzną, a szczególnie polityką zagraniczną tej partii. Stanowisko neokonserwatywne kształtowało się na łamach czasopisma Commentary redagowanego przez Normana Podhoretza, a wydawanego przez American Jewish Committee[1][2][3].
Zdaniem części badaczy neokonserwatyzm wywodzi się z filozofii Leo Straussa.[4]
Główne motywy
[edytuj | edytuj kod]Za filary doktryny neokonserwatywnej uważa się[5]:
- internacjonalizm (kształtowanie ładu międzynarodowego)
- prymat USA w świecie
- unilateralizm (USA powinny działać bez ograniczeń ze strony instytucji międzynarodowych)
- militaryzm
- promowanie demokracji na świecie
Francis Fukuyama wymienia cztery podstawowe zasady (cytowane przez Walerija A. Senderowa[6]):
- Przekonanie, że charakter reżimu wewnętrznego każdego kraju wpływa na jego politykę zagraniczną – i dlatego nie może być jedynie przedmiotem zainteresowania i nacisków ze strony liberalnych społeczeństw demokratycznych. To przekonanie odróżnia neokonserwatystów od „realistów”, którzy zawsze wyrażają gotowość do „handlu z co najmniej kanibalami” i deklarują swoją obojętność wobec zagranicznych spraw wewnętrznych.
- Przekonanie, że amerykańska władza jest już używana i powinna być używana do celów moralnych: siła Stanów Zjednoczonych, w tym wojska, jest niezbędna do rozwiązywania problemów moralnych. Stany Zjednoczone, jako czołowe mocarstwo świata, ponoszą szczególną odpowiedzialność. W ten sposób konsolidowana jest rola Stanów Zjednoczonych jako „światowego policjanta”[7].
- Brak zaufania do dużych projektów budowy społecznej, strach przed niepożądanymi konsekwencjami programów planowania społecznego.
- Sceptycyzm dotyczący zarówno legitymacji, jak i skuteczności mechanizmów prawa międzynarodowego i instytucji międzynarodowych w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Główne przepisy nowoczesnego programu neokonserwatywnego zostały określone przez Williama Kristola i Roberta Kagana w 1996 roku. Ich istotę opisano jako zaprowadzenie przez USA „humanitarnej globalnej hegemonii” na całym świecie poprzez wykorzystanie swoich międzynarodowych wpływów i władzy, wynikających z zagranicznych i obronnych polityk z przeszłości.[8]
Autorzy artykułu sugerują następujące „trzy imperatywy”:
- Znaczny wzrost budżetu wojskowego.
- Promocja patriotyzmu i wartości militarnych wśród ludności cywilnej, „jedność narodu i armii,” rekrutacji w swoich szeregach jak wielu wolontariuszy, jak to możliwe.
- „Moralna przejrzystość”: nie czekając na zagrożenia aktywnie rozprzestrzeniać po całym świecie amerykańskie zasady polityczne - demokrację, gospodarkę rynkową i szacunek dla wolności.
Powszechne rozpowszechnianie amerykańskiego modelu demokracji w jakikolwiek sposób, aż po wojsko, było jednym z głównych zadań proklamowanych przez „neokonserwatystów”. William Kristol w jednym ze swoich esejów pisał: „W obliczu nadzwyczajnych wydarzeń, Stany Zjednoczone będą zawsze czuć swój obowiązek za wszelką cenę chronić naród przed atakiem sił niedemokratycznych, zewnętrznych i wewnętrznych”.
Opinie
[edytuj | edytuj kod]Badacze[kto?] zwracają uwagę, że „Dla neokonserwatywnej rewolucji w Ameryce, problem Bliskiego Wschodu stał się jednym z głównych narzędzi ideowych i mobilizacyjnych”[9].
Osoby wiązane z doktryną
[edytuj | edytuj kod]- George W. Bush
- Paul Wolfowitz
- John McCain
- John Bolton
- Victoria Nuland
- Robert Kagan
- Norman Podhoretz
- Henry M. Jackson
- Nikki Haley
- John Podhoretz
- William Kristol
Organizacje związane z doktryną
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Benjamin Balint, Running Commentary: The Contentious Magazine that Transformed the Jewish Left into the Neoconservative Right (PublicAffairs, 2010)
- ↑ Murray Friedman, The neoconservative revolution: Jewish intellectuals and the shaping of public policy (Cambridge University Press, 2005)
- ↑ Gal Beckerman, [w:] „The Neoconservatism Persuasion”, The Forward, 6.01.2006.
- ↑ J.G. York: Neoconservatism and Leo Strauss: the place of a liberal education. 2008-02-15. [dostęp 2023-04-11]. (ang.).
- ↑ Justin Vaisse: Why neoconservatism still matters.
- ↑ Priamo nietu puti. Nikuda nie prijti, Nowyj Mir 4/2008.
- ↑ Projekt za Nowyj Amierikanskij Wiek.
- ↑ Kristol W., Kagan R: Toward a Neo-Reaganite Foreign Policy.
- ↑ Witalij Naumkin: Fiechtowanije Cywilizacyj.