Newiusz – Wikipedia, wolna encyklopedia
Gnejusz Newiusz (łac. Gnaeus Naevius) – poeta rzymski, który najprawdopodobniej urodził się w Kapui w Kampanii, a zmarł około 201 p.n.e. w Utyce (Afryka Północna).
Brał udział w I wojnie punickiej (264-241 p.n.e.). Od 235 p.n.e. pisał sztuki teatralne, komedie i tragedie. Pierwszą wystawił w 235 p.n.e. w Rzymie. Były to zazwyczaj przeróbki dramatu greckiego, ale także własne komedie o tematyce rzymskiej (fabula togata). Do naszych czasów dotarło 35 tytułów tych sztuk i około 140 fragmentów. Wprowadził do literatury rzymskiej fabula praetexta, czyli tragedię o tematyce narodowej.
Autor pierwszych rzymskich tragedii opartych na tematyce mitologicznej (Romulus) i historycznej (opis zwycięstwa nad Galami - Clastidium). Napisał Bellum Poenicum - epos o I wojnie punickiej (7 ksiąg), który to utwór wywarł wpływ na Eneidę Wergiliusza.
Naraził się (przez złośliwe aluzje w swych utworach) rodowi Cecyliuszy Metellów i Scypionowi Afrykańskiemu. Był więziony w 206 p.n.e. i skazany na karę pręgierza. Po uwolnieniu osiadł w afrykańskim mieście Utyka, gdzie zmarł. Z jego twórczości pozostały jedynie niewielkie fragmenty oraz tytuły dramatów.
Zachowane tytuły i fragmenty
[edytuj | edytuj kod]Komedie
[edytuj | edytuj kod]
|
|
Tragedie
[edytuj | edytuj kod]
|
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Słownik pisarzy antycznych. Pod red. Anny Świderkówny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2001, s. 346-8. ISBN 83-214-1199-1.
- ISNI: 0000000399014527, 0000000447864658
- VIAF: 25721768, 2205159248542404870006, 5049153063172419320004, 6794159248147004870001
- LCCN: n85356413
- GND: 118586246
- BnF: 124152123
- SUDOC: 061797049
- SBN: CFIV040660
- NLA: 36010666
- NKC: osd2013772912
- BNE: XX1047705
- NTA: 069644888, 07515000X
- BIBSYS: 90154406
- CiNii: DA07869475
- Open Library: OL2138081A
- PLWABN: 9810561048005606
- NUKAT: n2006078078
- J9U: 987007265723205171
- CANTIC: a11578877
- NSK: 000118102
- ΕΒΕ: 227735
- BLBNB: 000306992
- LIH: LNB:C6cr;=Bu
- WorldCat: viaf-214473755