Order Sokoła Islandzkiego – Wikipedia, wolna encyklopedia
Order Sokoła Islandzkiego (isl: Hin Íslenska Fálkaorða) – najwyższe odznaczenie Islandii, ustanowione 3 lipca 1921 przez Chrystiana X, króla Danii i Islandii. Order nadawany jest zarówno Islandczykom, jak i cudzoziemcom, zasłużonym dla Islandii lub na polu międzynarodowym.
Organizacja
[edytuj | edytuj kod]Order podzielony jest na pięć klas[1]:
- I klasa: Łańcuch z Gwiazdą Krzyża Wielkiego (keðja ásamt stórkrossstjörnu)
- II klasa: Krzyż Wielki (stórkross)
- III klasa: Krzyż Komandorski z Gwiazdą (stórriddarakross)
- IV klasa: Krzyż Komandorski (stórriddarakross)
- V klasa: Krzyż Kawalerski (riddarakross)
Prezydent Islandii jest z mocy urzędu Wielkim Mistrzem orderu. Nominacje do odznaczenia zgłasza pięcioosobowa kapituła orderu, aczkolwiek Wielki Mistrz może nadać order bez jej rekomendacji.
I klasa spośród Islandczyków przysługuje tylko prezydentowi państwa z urzędu (II klasę otrzymuje małżonek lub małżonka prezydenta). I klasa może być także nadawana cudzoziemskim głowom państw lub szefom rządów.
Oznaka orderu pozostaje własnością odznaczonego dożywotnio, po śmierci zwracana jest rządowi islandzkiemu. W razie nadania wyższego rangą Orderu Sokoła osobie uprzednio odznaczonej, niższe odznaczenie także zostaje zwrócone.
Mottem orderu początkowo były słowa „ALDREI AÐ VÍKJA” (nigdy się nie poddawaj), a w 1944 zmieniono je na „EIGI VÍKJA” (nie ustępuj).
Insygnia
[edytuj | edytuj kod]Insygnia orderu to emaliowany na biało krzyż łaciński z rozszerzonymi zakończeniami ramion i ściętymi narożnikami. W awersie jest medalion z białym sokołem w błękitnym polu, w rewersie z datą proklamowania republiki "SEYTIANDI JUNI 1944" (17 czerwca 1944) na medalionie i stylizowaną lilią jako zawieszką.
Za czasów monarchii do 1944 zawieszką była korona królewska, a medalion rewersu nosił datę 3 lipca 1921.
Gwiazda orderowa I, II i III klasy jest srebrna, ośmiopromienna, z oznaką orderu na gwieździe I i II klasy i z medalionem orderu na gwieździe III klasy.
Pierwszą klasą jest łańcuch orderowy o 50 członach, 25 medalach z białym sokołem w niebieskim polu i 25 z herbem państwowym Islandii.
Wstęga orderowa jest niebieska z biało-czerwonymi bordiurami; przy II klasie wielka wstęga noszona jest z lewego ramienia na prawy bok, w przypadku obu komandorii wiesza się wstęgę na szyi, a krzyż kawalerski przypinany jest na wstążce do lewej piersi.
Odznaczeni
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Z tym tematem związana jest kategoria:
- Odznaczeni Łańcuchem z Gwiazdą Krzyża Wielkiego (lista pełna)[2]
- 1921 – Christian X Glücksburg, król Danii i Islandii (ex officio)
- 1952 – Ásgeir Ásgeirsson, prezydent Islandii (ex officio)
- 1954 – Juho Paasikivi, prezydent Finlandii
- 1955 – Haakon VII Glücksburg, król Norwegii
- 1955 – Theodor Heuss, prezydent RFN
- 1957 – Urho Kekkonen, prezydent Finlandii
- 1961 – Olaf V Glücksburg, król Norwegii
- 1963 – Elżbieta II Windsor, królowa Wlk. Brytanii
- 1968 – Kristján Eldjárn, prezydent Islandii (ex officio)
- 1973 – Małgorzata II Glücksburg, królowa Danii
- 1975 – Karol XVI Gustaw Bernadotte, król Szwecji
- 1979 – Baldwin I Koburg, król Belgii
- 1980 – Vigdís Finnbogadóttir, prezydent Islandii (ex officio)
- 1982 – Mauno Koivisto, prezydent Finlandii
- 1983 – António Ramalho Eanes, prezydent Portugalii
- 1983 – François Mitterrand, prezydent Francji
- 1985 – Jan Karol I Burbon, król Hiszpanii
- 1986 – Jan Burbon-Nassau, wlk. książę Luksemburga
- 1987 – Francesco Cossiga, prezydent Włoch
- 1988 – Richard von Weizsäcker, prezydent RFN
- 1993 – Mario Soares, prezydent Portugalii
- 1996 – Ólafur Ragnar Grímsson, prezydent Islandii (ex officio)
- 2000 – Tarja Halonen, prezydent Finlandii
- 2003 – Johannes Rau, prezydent RFN
- 2013 – Joachim Gauck, prezydent RFN
- 2013 – Sauli Niinistö, prezydent Finlandii
- 2016 – Guðni Th. Jóhannesson, prezydent Islandii (ex officio)
- 2019 – Frank-Walter Steinmeier, prezydent RFN
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Heiðursmerki. www.stjornarradid.is. [dostęp 2020-07-06]. (isl.).
- ↑ Orðuhafaskrá. forseti.is. [dostęp 2016-03-25]. (isl.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Paul Hieronymussen, Orders, Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1978
- History of the Order. forseti.is. [dostęp 2020-07-06]. (ang.).
- Order Sokoła. forseti.is. [dostęp 2020-07-06]. (pol.).
- Hin íslenska fálkaorða. forseti.is. [dostęp 2015-03-30]. (isl.).
- Nr. 144/2005 31. desember: Forsetabréf um starfsháttu orðunefndar. 6.1.2006. [dostęp 2020-07-06]. (isl.).
- Nr. 145/2005 31. desember: Forsetabréf um starfsháttu orðunefndar. 6.1.2006. [dostęp 2020-07-06]. (isl.).