Piotr Sosialuk – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Stanowiska | dowódca pułku |
Główne wojny i bitwy | I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Piotr Sosialuk ps. „Paweł” (ur. 28 stycznia 1892 w Suchodołach, zm. 2 lipca 1940 w Forcie Krzesławickim) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 28 stycznia 1892 roku w Suchodołach, w ówczesnym powiecie brodzkim Królestwa Galicji i Lodomerii. Kształcił się w C. K. Gimnazjum im. Rudolfa w Brodach, w którym w 1912 zdał egzamin dojrzałości[1]. Od 1908 roku należał do tajnej organizacji młodzieży uczącej się, która później przekształciła się w Drużynę Strzelecką. Od października 1912 roku, jako jednoroczny ochotnik, służył w austriackim 30 pułku piechoty we Lwowie. W 1913 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, które musiał przerwać wraz z wybuchem I wojny światowej.
Zmobilizowany 1 sierpnia 1914 roku do swojego pułku, wziął udział w walkach pod Janowem, Lwowem, Przemyślem i Gorlicami. 1 lipca 1915 roku został mianowany podporucznikiem rezerwy piechoty[2]. Od sierpnia 1915 roku walczył na froncie serbskim i czarnogórskim, skąd w maju 1916 roku został ponownie przydzielony do kadry 30 pułku piechoty. W sierpniu 1916 roku wyjechał na front włoski, gdzie walczył nad Isonzo. W lipcu 1917 roku przebywał na froncie rumuńskim. 1 sierpnia 1917 roku został mianowany porucznikiem rezerwy piechoty[3]. Następnie walczył na froncie włoskim, pod Caporetto i Udine. W październiku 1918 roku dostał się do angielskiej niewoli.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/%C5%9Awi%C4%99to_73_pp_w_Katowicach_-_p%C5%82k_Piotr_Sosialuk_na_czele_defilady_NAC_1-W-1294-8.jpg/240px-%C5%9Awi%C4%99to_73_pp_w_Katowicach_-_p%C5%82k_Piotr_Sosialuk_na_czele_defilady_NAC_1-W-1294-8.jpg)
20 grudnia 1918 r., po zwolnieniu z niewoli, wstąpił w obozie La Mandria di Chivasso do organizującego się polskiego pułku im. Francesco Nullo. W lutym 1919 r. wyjechał wraz z pułkiem do Francji do tworzącej się armii gen. J. Hallera, gdzie rozpoczęto formowanie polskiego 8 pułku strzelców. Wraz z całą Błękitną Armią - przez Frankfurt, Koblencję, Łódź i Kalisz – przybył w maju 1919 r. do Modlina. 28 czerwca 1920 r. dowodząc I batalionem, wymaszerował z 50 pułkiem Strzelców Kresowych na front galicyjski, gdzie wziął udział w ofensywie, walczył pod Tarnopolem, Jampolem, Zasławiem, Starokonstantynowem i Ostropolem. Następnie brał udział w wyprawie kijowskiej, walkach odwrotowych po Lwów, zaczepnych na Zamość i Wołyń, skończył swój szlak bojowy wraz z zawieszeniem broni w Równem.
3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 361. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 50 pułk piechoty w Kowlu[4]. 10 lipca 1922 roku został zatwierdzony na stanowisku pełniącego obowiązki dowódcy batalionu[5]. W 1923 roku pełnił obowiązki dowódcy batalionu sztabowego, a w latach 1924–1925 był kwatermistrzem pułku[6][7][8]. 1 grudnia 1924 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 110. lokatą w korpusie oficerów piechoty[9]. W styczniu 1926 został przesunięty ze stanowiska kwatermistrza na stanowisko dowódcy II batalionu[10], a w marcu tego roku zatwierdzony na stanowisku oficera przysposobienia wojskowego[11]. 11 października 1926 roku został przesunięty na stanowisko dowódcy I batalionu[12]. Następnie został przeniesiony do 11 pułku piechoty w Tarnowskich Górach na stanowisko dowódcy II batalionu, detaszowanego w Szczakowej[13]. 28 stycznia 1931 roku został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy batalionu[14][15]. Od 10 lutego 1931 roku dowodził baonem KOP „Podświle”. 24 stycznia 1934 roku został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 roku i 4. lokatą w korpusie oficerów piechoty[16]. 30 maja 1934 roku został dowódcą baonu KOP „Niemenczyn”. W marcu 1935 roku został przeniesiony z KOP do 73 pułku piechoty w Katowicach na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[17]. W 1938 roku został mianowany dowódcą tego oddziału.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Pp%C5%82k_Piotr_Sosialuk_wr%C4%99cza_%C5%BCo%C5%82nierzowi_73_pp_karabin_Mauser_7%2C92_mm_wz._98_NAC_1-W-2239-1.jpg/240px-Pp%C5%82k_Piotr_Sosialuk_wr%C4%99cza_%C5%BCo%C5%82nierzowi_73_pp_karabin_Mauser_7%2C92_mm_wz._98_NAC_1-W-2239-1.jpg)
Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku dowodził 73 pułkiem piechoty. Został ranny i przebywał w szpitalu w Tomaszowie Lubelskim, następnie został przewieziony do Szpitala Bonifratrów w Krakowie, skąd uciekł.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Dzieci_ze_szko%C5%82y_im._Szafranka_w_Katowicach_pp%C5%82k_Piotr_Sosialuk_d-ca_73_pp_NAC_1-W-2974-2.jpg/240px-Dzieci_ze_szko%C5%82y_im._Szafranka_w_Katowicach_pp%C5%82k_Piotr_Sosialuk_d-ca_73_pp_NAC_1-W-2974-2.jpg)
Pozostaje w kraju i włączył się do pracy konspiracyjnej w Służbie Zwycięstwu Polski, pod pseudonimem „Paweł", doradcą komendanta Okręgu Krakowskiego płk. dypl. Juliana Filipowicza „Poboga". Od marca 1940 r. miał objąć funkcji komendanta projektowanego podokręgu cieszyńsko-zaolziańskiego Związku Walki Zbrojnej. W kwietniu 1940 r. został przypadkowo aresztowany w Krakowie. Początkowo był przesłuchiwany w siedzibie Gestapo, następnie w więzieniu na Montelupich. Wysunięto przeciwko niemu oskarżenie o inicjowanie działania grup terrorystycznych, mordujących Niemców na Górnym Śląsku. Wyrokiem Sondergerichtu został skazany na karę śmierci i 2 lipca 1940 r. rozstrzelany w Forcie Krzesławickim pod Krakowem[18][19][20]. Pośmiertnie został awansowany na pułkownika.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 12777 (za kampanię wrześniową, pośmiertnie)
- Krzyż Walecznych – 1922
- Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1938 roku „za zasługi w służbie wojskowej”[21]
- Medal Niepodległości – 24 października 1931 roku „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[22]
- Brązowy Medal za Długoletnią Służbę - 1938
- Srebrny Medal za Długoletnią Służbę – 1939
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 - 1928
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 1928
- Signum Laudis Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej
- Srebrny Medal Waleczności 2 klasy
- Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912-1913 (niem. Erinnerungskreuz an den Mobilisierung 1912-1913)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Sprawozdanie C. K. Gimnazjum im. Rudolfa w Brodach za rok szkolny 1911/12. Brody: 1912, s. 25, 42.
- ↑ Lista starszeństwa c. i k. Armii 1916 ↓, s. 209, 325.
- ↑ Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 233, 545.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 43.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 550.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 266, 407.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 244, 351.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 272.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 734.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 18 stycznia 1926, s. 26.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 marca 1926 roku. Dodatek „Obsada personalna przysposobienia wojskowego”, s. 4.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 339.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 27, 175.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 30.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 33, 465.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 24 stycznia 1934 roku, s. 1.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935 roku, s. 46.
- ↑ Wielka Księga Piechoty Polskiej t-23… s. 62
- ↑ Ppłk Piotr Sosialuk (1892-1940) [online], www.muzeum-slask1939.pl [dostęp 2018-03-03] (ang.).
- ↑ Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956 [online], krakowianie1939-56.mhk.pl [dostęp 2018-03-03] (pol.).
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 251, poz. 612.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 259, poz. 335.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1916. Wiedeń: 1916.
- Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Arkadiusz Dominiec, Marcin Bojdoł, Piotr Skupień „Wielka Księga Piechoty Polskiej t-23, ISBN 978-83-7945-615-4
- Włodzimierz Kozłowski, Pułkownik Piotr Sosialuk: żołnierz Września i konspiracji (1892-1940). Zarys biografii, "Zeszyty Tarnogórskie" 1998, nr 32.
- http://krakowianie1939-56.mhk.pl/pl/archiwum,1,sosialuk,5294.chtm
- http://www.muzeum-slask1939.pl/content/8
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Piotr Sosialuk: Zarys historji wojennej 50-go Pułku Strzelców Kresowych (1929) w bibliotece Polona