Poryte – Wikipedia, wolna encyklopedia
wieś | |
Kościół w Porytem | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | |
Strefa numeracyjna | 86 |
Kod pocztowy | 18-520[4] |
Tablice rejestracyjne | BKL |
SIMC | 0990907[5] |
Położenie na mapie gminy Stawiski ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa podlaskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu kolneńskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Poryte-Herb.svg/220px-Poryte-Herb.svg.png)
Poryte – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Stawiski[5][6]. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 648.
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0406570 | Poryte Małe | kolonia |
0406558 | Poryte Szlacheckie | część wsi |
0406564 | Poryte Włościańskie | część wsi |
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W wieku XIX majętność Poryte występuje jako: Poryte alias Poryte Izdebne[7], wieś kościelna i folwark w powiecie kolneńskim, gminie Stawiski, parafii Poryte, położone od Kolna 14 wiorst.
W 1827 r. 23 domów 139 mieszkańców
W roku 1872 wieś posiadała kościół par. murowany, szkołę początkową ogólną, gorzelnię (1872), na terenie pokłady kamienia wapiennego i torfu.
Folwark Poryte posiadał rozległość mórg 2630 w tym : grunty orne i ogrody mórg 581, łąk mórg 215, pastisk mórg 12, lasu mórg 1711, wody mórg 12, nieużytki i place mórg 55.[8]
W osadach folwarcznych mórg 44; budynków murowanych 8, z drzewa 11. Gospodarstwo 4-polowe, las urządzony. Folwark Poryte obejmował swą powierzchnią grunty wsi :.[7]
- Poryte osad 43, z gruntami mórg 500.
- Zaborowo osad 12, z gruntem mórg 129.
- Grabowo Małe osad 2, z gruntem mórg 35,
- Hipolitowo osad 13, z gruntem mórg 164;
- Ignacewo osad 6, z gruntem mórg 124.
Kościół i parafia
[edytuj | edytuj kod]Kościół w 1386 r. funduje Paszko / Paweł z Radzanowa /h. Prawdzic - chorąży warszawski, później płocki, starosta belski. Pielgrzym do grobu św. Jakuba z Compostelli w Hiszpanii. Służący na dworze księcia Janusza, a później Siemowita IV. Zmarł w 1409 r.; w 1386 roku biskup Ścibor eryguje parafię. kolejny dziedzic Adam Niszycki w roku 1639 wznowił erekcję[7]. Opisany w roku 1872 kościół pochodził z 1834 r. Poryte było wówczas parafią dekanatu kolneńskigo liczyło 3520 dusz.
W miejscowości znajduje się obecnie siedziba parafii św. Wojciecha. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Kolno.
Na miejscowym cmentarzu parafialnym została pochowana Simona Kossak.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Poryte_-_wie%C5%9B.jpg/240px-Poryte_-_wie%C5%9B.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/G%C5%82az_narzutowy_-_Poryte.jpg/240px-G%C5%82az_narzutowy_-_Poryte.jpg)
W miejscowości na prywatnym polu znajduje się pomnik przyrody - głaz narzutowy, o obwodzie ok. 11,25m, wysokości - 1,5m, długości - 4,5m, szerokości - 3m[9].
Czasy współczesne
[edytuj | edytuj kod]Postępujący w okresie drugiej połowy XIX do 1939 roku proces parcelacji i zmian własnościowych, a ostatecznie parcelacji folwarku w 1945 roku utrwala podział administracyjny, w wyniku którego w powiecie kolneńskim w gminie Stawiski wyodrębnia się miejscowości.
- wieś Poryte,
- wsie Poryte Włościańskie i Poryte Szlacheckie będące częściami miejscowości,
- kolonia Poryte Małe.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Kościół parafialny pw. św. Wojciecha, 1 połowa XIX w. oraz dzwonnica, nr rej.: 53 z 28 kwietnia 1980[10].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 108882
- ↑ Wieś Poryte w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-03-24] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 956 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ a b c Poryte (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 832 .
- ↑ (Odnosząc do czasów współczesnych powierzchnia folwarku Poryte w morgach - 2630 mórg, to obecnie ok. 1473 ha co stawiało folwark w grupie dóbr zamożnych.)
- ↑ Centralna dyrekcja ochrony środowiska
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Poryte (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 832 .
- Strona parafii w Porytem (wersja archiwalna)