Question tags – Wikipedia, wolna encyklopedia
Question tag (końcówka pytająca), występuje także nazwa tag question (pytanie dorzucone) – pytanie zadane na końcu zdania twierdzącego mające na celu uzyskanie od rozmówcy odpowiedzi, czy zgadza się z jego treścią[1]. Najbliższym polskim odpowiednikiem jest pytanie nieprawdaż?, prawda?, dobrze?, nie?, tak?, no nie?, czyż nie tak? zadawane na końcu zdania. W języku angielskim pytanie dorzucone tworzy się przy użyciu operatorów, którymi są czasowniki posiłkowe i modalne, co tworzy obfitość form. Każda z końcówek pytających jest w pełnej kongruencji co do osoby, liczby i czasu ze zdaniem głównym. Taka mnogość końcówek pytających jest charakterystyczna dla języka angielskiego. Ważnym elementem angielskich pytań dorzuconych jest intonacja, która dodatkowo pomaga odbiorcy zorientować się w nastawieniu mówiącego do zawartości zdania: czy wie i tylko prosi o potwierdzenie, czyli stosuje chwyt retoryczny, czy też question tag pełni rolę rzeczywistego pytania.
Zasada tworzenia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Question_tag.png/350px-Question_tag.png)
Aby utworzyć question tag, należy znaleźć podmiot zdania, zamienić go na zaimek, jeśli jest inną częścią mowy (możliwe jest także there[2]). Następnie trzeba zlokalizować operator, potem zaś zaprzeczyć operator tak, aby otrzymać formę krótką, i zamienić szyk z zaimkiem. Operatorem mogą być: do, be, have w różnych formach (w zależności od czasu gramatycznego zdania) oraz czasowniki modalne[1].
Przypadki szczególne
[edytuj | edytuj kod]- Jeśli zdanie oznajmujące jest zaprzeczone, question tag jest twierdząca: It wasn’t shown to the public, was it? → Tego nie pokazano publicznie, prawda?
- Jeśli w zdaniu czasownik jest zaprzeczony nie wprost, traktuje się je jako zdanie zaprzeczone. Dotyczy to takich słów jak never, nobody, nothing, hardly, scarcely i little[2]: It’s hardly rained this summer, has it? → Prawie nie padało tego lata, prawda?
- Question tag dla I am jest aren’t I?[2]: I am late, aren’t I? → Spóźniłem się, prawda?
- Jeśli zdanie oznajmujące zawiera czasownik modalny, pełni on rolę operatora i tworzy question tag[3]: You can’t solve this problem, can you? → Nie możesz rozwiązać tego zadania, prawda?
- Jeśli zdanie jest w trybie rozkazującym, dla uprzejmego zaproszenia używa się w odmianie brytyjskiej won’t you?[2] Come in, won’t you? Jeśli tryb rozkazujący jest zaprzeczony, używa się will you?[2]: Don’t forget, will you? Jeśli mówiący chce wyrazić zniecierpliwienie, używa can’t you[2]: Shut up, can’t you? → Zamknij się, dobrze?
- Dla pierwszej osoby liczby mnogiej trybu rozkazującego (let’s) używa się shall we?[2]: Let’s throw a party, shall we? → Zróbmy imprezę, dobrze?
- Jeśli w zdaniu występują nothing i everything, w question tag reprezentuje je zaimek it[2]: Nothing can happen, can it? → Nic się nie stanie, prawda? Wyrazy nobody, anybody, somebody wymagają zaimka they[2]: Nobody phoned, did they? → Nikt nie dzwonił, prawda?
- Konstrukcje egzystencjalne there is, there are również mogą tworzyć question tags, rolę zaimka pełni there[2]: There is not much to say, is there? → Tu się nie da wiele więcej powiedzieć, prawda?
- W bardzo nieformalnym języku brytyjskim zamiast isn’t it? występuje innit?[4] i może być question tag do dowolnego czasownika, niekoniecznie be[5]: We all want to get highly paid jobs, innit? → Wszyscy chcemy mieć dobrze płatne prace, no nie?
Przegląd pytań dla wszystkich czasów
[edytuj | edytuj kod]Tabela zawiera wszystkie możliwe question tags dla zdań twierdzących w czasach gramatycznych (bez czasowników modalnych).
Czas gramatyczny | Twierdzące question tags | Przeczące question tags |
---|---|---|
Czasy teraźniejsze | ||
Present Simple | do I? do you? does he? does she? does it? do we? do they? | don’t I? don’t you? doesn’t he? doesn’t she? doesn’t it? don’t we? don’t they? |
Present Progressive | am I? are you? is he? is she? is it? is there? wre we? are they? | aren’t I? aren’t you? isn’t he? isn’t she? isn’t it? aren’t we” aren’t they? |
Present Perfect (Progressive) | have I? have you? has he? has she? has it? have we? have they? | haven’t I? haven’t you? hasn’t he? hasn’t she? hasn’t it? haven’t we? haven’t they? |
Czasy przeszłe | ||
Past Simple | did I? did you? did he? did she? did it? did we? did they? | didn’t I? didn’t you? didn’t he? didn’t she? didn’t it? didn’t we? didn’t they? |
Past Progressive | was I? were you? was he? was she? was it? were we? were they? | wasn’t I? weren’t you? wasn’t he? wasn’t she? wasn’t it? weren’t we? weren’t they? |
Past Perfect (Progressive) | had I? had you? had he? had she? had it? had we? had they? | hadn’t I? hadn’t you? hadn’t he? hadn’t she? hadn’t it? hadn’t we? hadn’t they? |
Czasy przyszłe | ||
Wszystkie czasy | will I/shall I? will you? will he? will she? will it? shall we/will we? will they? | shan’t I/won’t I? won’t you? won’t he? won’t she? won’t it? shan’t we?/won’t we? won’t they? |
Question tags bez negacji
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Question_tags_2.png/350px-Question_tags_2.png)
Możliwe są również twierdzące question tags po zdaniach twierdzących. Często używa się ich w odpowiedzi na to, co było powiedziane, mówiący powtarza to, co usłyszał lub się dowiedział, a question tag ma wyrazić zainteresowanie, zdziwienie, troskę lub inną reakcję[2]: So you are getting married, are you? → Więc mówisz, że się żenisz?
Question tags bez inwersji stosuje się również do zadawania pytań; w tej sytuacji w zdaniu głównym zgaduje sytuację, a w końcówce pyta, czy ma rację[2]: Your mother’s at home, is she? → Twoja matka jest w domu, prawda?
Struktura przeczenie-przeczenie uważana jest za agresywną[2]: You don’t like my cooking, don’t you? → Nie lubisz mojej kuchni, nie?
Odpowiedź na question tag
[edytuj | edytuj kod]Odpowiedź na pytanie zawarte w question tag odnosi się do zdania w trybie oznajmującym, a nie do pytania. Zdanie twierdzące (z pytającym tagiem) potwierdza się odpowiedzią pozytywną[6]: It became stranger, didn’t it? – Yes, it did → Zrobiło się dziwniej, nie? – Tak. You didn’t know that, did you? – No → Nie wiedziałeś tego, prawda? – Nie.
Elipsa
[edytuj | edytuj kod]W zdaniach z question tags dość często omija się zaimek w zdaniu twierdzącym[2]: Nice weather, isn’t it? → Ładna pogoda, prawda?
W zdaniach zaczynających się od I (don’t) think, przy tworzeniu question tags zwrot ten się pomija[2]: I think he’s Norwegian, isn’t he? → Tak myślę, że jest Norwegiem.
Intonacja
[edytuj | edytuj kod]Question tag jest zaproszeniem do odpowiedzi na zdanie oznajmujące. Przeczące question tags oczekują na odpowiedź Yes, a twierdzące – na odpowiedź No[1].
- We’ve met before↘, haven’t we?↗ Yes.
- We’ve met before↘, haven’t we?↘ Yes.
- We haven’t met before↘, have we?↗ No.
- We haven’t met before↘, have we?↘ No.
Question tag może być artykułowany na dwa sposoby: z intonacją wznoszącą i opadającą. Jeśli intonacja się podnosi, znaczy to: „Nie jestem pewny, potwierdź lub zaprzecz”[1]: He’s quite a friendly dog, isn’t he?↗ W tym zdaniu mówiący spotyka kolegę z psem, którego nie zna, i chce się zorientować, czy grozi mu niebezpieczeństwo.
Jeśli intonacja opada, mówiący daje do zrozumienia, że wie, iż zdanie jest prawdziwe, i oczekuje, że mówiący się z nim zgodzi[1]:He’s quite a friendly dog, isn’t he?↘ W tym zdaniu mówiący psa zna albo wygłasza tę kwestię wprost do psa. W pytaniach o pogodę intonacja jest zawsze opadająca, gdyż tak mówiący, jak i jego rozmówca wiedzą, jaka jest pogoda[1]: It’s a lovely day↘, isn’t it?↘ Yes, it’s absolutely wonderful.
Niezaprzeczone question tags wyrażają zainteresowanie i ich intonacja jest zawsze wznosząca[1]: – Jenny wouldn’t do a thing like that. – Oh, so you know↘ her, do you?↗
Jeśli zdanie główne jest w trybie rozkazującym, intonacja question tag jest opadająca[1]. Be careful↘, won’t you?↘
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h Geoffrey Leech: An A – Z of English Grammar and Usage. Harlow: Longman, 2001, s. 503–505. ISBN 0-582-40574-2.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Michael Swan: Practical English Usage. Oxford: Oxford University Press, 2015, s. 81. ISBN 978-0-19-442098-3.
- ↑ Question tags. [w:] British Council [on-line]. [dostęp 2017-05-23].
- ↑ Innit. [w:] Cambridge Dictionary [on-line]. [dostęp 2017-05-22].
- ↑ Innit. [w:] The Oxford Dictionary [on-line]. [dostęp 2017-05-22].
- ↑ John (editor) Sinclair: Collins Cobuild English Grammar. Glasgow: Harper Collins, 2011, s. 247–248. ISBN 978-0-00-739364-0.