Róża alpejska – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek | róża alpejska | ||
Nazwa systematyczna | |||
Rosa pendulina L Sp. pl. 1:492. 1753 | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() |
Róża alpejska (Rosa pendulina L.) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Występuje pospolicie na wielu obszarach Europy, głównie w Alpach, na wysokościach do 2600 m n.p.m. W Polsce rośnie w Bieszczadach, w Sudetach i w Tatrach. Poza tym ma pojedyncze stanowiska na niżu[4][5].
W XIX wieku nazwą „róża alpejska” zwano także różanecznika alpejskiego[6][7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Rosa_pendulina_kz04.jpg/180px-Rosa_pendulina_kz04.jpg)
- Pokrój
- Krzew o wzniesionych pędach, wysokości do 2 m.
- Łodyga
- Prawie pozbawiona kolców, igiełkowate kolce występują tylko na tegorocznych pędach płonnych i łatwo odpadają. Pędy zabarwione często na kolor czerwony.
- Liście
- Nieparzystopierzaste. Cienkie, nagie lub owłosione, czasami gruczołowate, 7–11 listkowe. Listki podwójnie piłkowane, jajowate lub podługowate. Są nagie lub owłosione, czasami także ogruczolone. Na spodniej stronie są jaśniejsze.
- Kwiaty
- Kwiaty pięciopłatkowe, różowe lub czerwone, pojedyncze, wyrastające na długich szypułkach. Szypułki te są nagie, lub pokryte trzoneczkowatymi gruczołkami. Łopatkowatego kształtu działki kielicha całobrzegie i wzniesione, po przekwitnięciu nie opadają. Słupek z wolnymi szyjkami, kilka razy krótszymi od zewnętrznych pręcików, znamiona słupka wełniste. Miodniki zrośnięte we wzniesiony pierścień. Dno kwiatowe wydłużone, ku górze zwężające się szyjkowato, po dojrzeniu czerwone.
- Owoce
- Czerwone tzw. owoce pozorne. Wewnątrz zawierają orzeszki z nasionami[4][5].
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Krzew, nanofanerofit. Siedlisko: rośnie w kosówce, nad potokami, w świetlistych lasach. Roślina górska. W Tatrach sięga od dolnego regla do piętra kosówki (1800 m n.p.m.), przy czym główny obszar jej występowania stanowi piętro kosówki. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Betulo-Adenostyletea[8]. Kwitnie od maja do czerwca. Liczba chromosomów 2n = 28[4].
Zmienność
[edytuj | edytuj kod]Tworzy mieszańce z: różą czerwonawą, r. gęstokolczastą, r. girlandowa, r. jabłkowatą, r. kutnerowatą, różą siną, r. siną, r.rdzawą[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-29] (ang.).
- ↑ Rosa pendulina, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8. (Charakterystyka)
- ↑ a b c Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953. (Charakterystyka, Zmienność)
- ↑ Róza alpejska Kuryer Lwowski (Lemberger Courier), 1891-11-27, Seite 3 [online], anno.onb.ac.at [dostęp 2018-06-27] (pol.).
- ↑ Róża alpejska Czas 1891 nr 271 s. 3
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- BioLib: 39758
- EoL: 229535
- EUNIS: 180578
- FloraWeb: 4898
- GBIF: 3006974
- identyfikator iNaturalist: 198887
- IPNI: 733641-1
- ITIS: 836420
- NCBI: 74642
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): rjp-8976
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:733641-1
- Tela Botanica: 57289
- identyfikator Tropicos: 27802427
- USDA PLANTS: ROPE4