Rdest szczawiolistny – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | rdest szczawiolistny |
Nazwa systematyczna | |
Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre Fl. Auvergne ed. 2: 519 1800[3] | |
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Persicaria_lapathifolia_subsp._brittingeri_sl2.jpg/220px-Persicaria_lapathifolia_subsp._brittingeri_sl2.jpg)
Rdest szczawiolistny (Persicaria lapathifolia) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Występuje na rozległych obszarach półkuli północnej na południu sięgając do południowego Meksyku w Ameryce Północnej, Etiopii w Afryce oraz Azji południowo-wschodniej i Nowej Gwinei. Jako gatunek introdukowany rośnie w Ameryce Południowej, w południowej Afryce i w Nowej Zelandii[5]. W Polsce jest gatunkiem pospolitym na całym obszarze[6].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Roślina zielna osiągająca od 10 do 100 cm wysokości, o łodydze wzniesionej, podnoszącej się lub lekko płożącej[6][7], czasem korzeniącej się w węzłach[7], zwykle w nich zgrubiała[6][7]. Łodyga naga, rzadko owłosiona lub też ogruczolona, czasem czerwono nabiegła[6][7].
- Liście
- O bardzo zróżnicowanym kształcie – od wąskolancetowatych, przez lancetowate do jajowatych i niemal okrągłych, na wierzchołku zaostrzonych, u nasady zbiegających, z bardzo krótkim ogonkiem. Na wierzchu blaszki liściowej w części centralnej często obecna jest ciemna plama. Blaszka liściowa naga lub owłosiona. U nasady ogonka znajduje się błoniasta, dość luźna gatka, z której górnej krawędzi wyrastają krótkie włoski do 0,5–0,8 mm długości[6].
- Kwiaty
- Zebrane w gęsty, walcowaty kwiatostan długości od 1,5 do 4,5 cm. Tworzą go zbite skrętki, na których rozwija się od 1 do 3 kwiatów. Skrętki wsparte są błoniastymi przysadkami, poza tym każda szypułka kwiatowa (podobnej długości jak okwiat) wsparta jest także błoniastą gatką. Różne elementy kwiatostanu pokryte są żółtymi gruczołkami. Okwiat ma 2 do 4 mm długości i kolor od różowego do zielonkawego i białego. Pręcików zwykle jest 6. Słupek z dwiema szyjkami[6].
- Owoce
- Soczewkowate orzeszki długości od 1,8 do 3,5 mm, błyszczące, o barwie od jasnobrązowej do czarnej[6].
- Gatunki podobne
- W Europie Środkowej gęste, walcowate kwiatostany ma także rdest plamisty P. maculosa. Różni się on dłuższymi włoskami na górnej krawędzi gatki (od 1 do 3 mm) oraz nagim, pozbawionym gruczołków kwiatostanem[6]. Walcowate kwiatostany ma także rdest ziemnowodny P. amphibia, ale różni się m.in. zaokrągloną lub sercowatą, a nie zwężającą się nasadą blaszki liściowej, a także wyrastaniem ogonka liściowego z górnej połowy gatki, a nie w dolnej[8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Jeden z ok. 60 gatunków z sekcji Persicaria z rodzaju Persicaria[9]. Dawniej wraz z całą tą grupą gatunków włączany był w ramach sekcji Persicaria do rodzaju rdest Polygonum (stąd nazwa zwyczajowa)[6], ale w takim ujęciu rodzaj ten był parafiletyczny (rośliny z rodzaju Persicaria są bliżej spokrewnione z gryką Fagopyrum niż z Polygonum sensu stricto)[9].
Gatunek ten jest bardzo zmienny morfologicznie i opisano w jego obrębie ponad 20 taksonów wewnątrzgatunkowych, przy czym ich ranga taksonomiczna jest dyskusyjna i zasadność wyróżniania przynajmniej części podgatunków jest kwestionowana na podstawie szczegółowych analiz morfometrycznych i allozymów[7]. Jest też uznawany za gatunek zbiorowy, w obrębie którego wyróżnia się szereg drobnych gatunków[8].
Podgatunki wyróżniane w Europie Środkowej[6][8]:
- subsp. lapathifolia (syn. P. nodosum Pers.) – liście nagie lub skąpo owłosione; ponad 4 razy dłuższe niż szersze; owoc ok. 2 mm długości; różne siedliska – brzegi wód, pola, tereny ruderalne;
- subsp. pallidum (With.) Fries. (syn. P. tomentosum Schrank) – liście gęsto, filcowato owłosione, zwłaszcza od spodu; ponad 4 razy dłuższe niż szersze; owoc ok. 3–3,5 mm długości; zazwyczaj spotykany w uprawach, rzadziej na terenach ruderalnych;
- subsp. brittingeri (Opiz.) Rech. (syn. P. brittingeri Opiz) – liście owłosione, zwłaszcza w dole łodygi; eliptyczne do okrągławych; owoc ok. 2–2,5 mm długości; kwiatostany zwykle nieco rozluźnione, wąsko walcowate; w odróżnieniu od ww. okwiat w czasie owocowania z wyraźnymi żyłkami; zazwyczaj spotykany na brzegach rzek.
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Roślina jednoroczna. Kwitnie od lipca (rzadziej wcześniej) do października[7]. Rośliny te występują w miejscach wilgotnych na brzegach rzek, jako chwasty w uprawach na polach i w ogrodach oraz na siedliskach ruderalnych[6][7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-12-23] (ang.).
- ↑ Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2020-12-23].
- ↑ Persicaria lapathifolia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-12-23].
- ↑ a b c d e f g h i j k Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. T. III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN, 1992, s. 124-125. ISBN 83-85444-06-8.
- ↑ a b c d e f g Persicaria lapathifolia (Linnaeus) Gray. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2020-12-23].
- ↑ a b c Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 110-111. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b Gabriele Galasso, Enrico Banfi, Fabrizio De Mattia, Fabrizio Grassi, Sergio Sgorbati, Massimo Labra. Molecular phylogeny of Polygonum L. s.l. (Polygonoideae, Polygonaceae), focusing on European taxa: preliminary results and systematic considerations based on rbcL plastidial sequence data. „Atti Soc. it. Sci. nat. Museo civ. Stor. nat. Milano”. 150 (I), s. 113–148, 2009. (ang.).
- BioLib: 38801
- EUNIS: 177644
- Flora of North America: 242100098
- FloraWeb: 23034
- GBIF: 2889262
- identyfikator iNaturalist: 63886
- IPNI: 77069480-1
- ITIS: 518735
- NCBI: 430754
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2572508
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:77069480-1
- Tela Botanica: 48332
- identyfikator Tropicos: 100349015
- CoL: 4F9TP