Związek rządu – Wikipedia, wolna encyklopedia
Związek rządu (rekcja) – relacja między powiązanymi elementami zdania, w której jeden musi mieć pewną z góry ustaloną formę, niezależnie od formy drugiego. Związek rządu typowy jest dla endocentryzmu – element centralny narzuca formę pozostałym elementom. Jest to zdolność łączenia elementów nominalnych z określonym przypadkiem[1].
Język polski
[edytuj | edytuj kod]W języku polskim związek główny podmiotu logicznego z orzeczeniem jest związkiem rządu. Ponadto pytaniami pomocnymi w ustalaniu związku rządu między wyrazami są pytania dopełnienia (czyli pytania odmiany rzeczownika bez mianownika i wołacza: kogo? czego?; komu? czemu?; kogo? co?; z kim? z czym?; o kim? o czym?). Związek rządu zachodzi również między rzeczownikami, gdy jeden jest wskazaniem własności drugiego, np. „światło słońca”[2].
Związek rządu zachodzi w przypadkach[3]:
- czasownik + dopełnienie, np. kupiłem czajnik;
- rzeczownik + wyrażenie przyimkowe, np. sukienka w kropki;
- rzeczownik + rzeczownik (drugi rzeczownik nie w mianowniku/wołaczu), np. góra śmieci.
Przykłady
[edytuj | edytuj kod]- kot Ali – wyraz centralny kot narzuca dopełniacz pobocznemu wyrazowi Ali,
- mają kota – centralne mają narzuca formę biernika pobocznemu wyrazowi kota.
Język niemiecki
[edytuj | edytuj kod]W języku niemieckim przez związek rządu (rekcję, niem. Rektion) określa się najczęściej wymóg użycia po danym czasowniku określonego przyimka, a po nim rzeczownika w określonym przypadku gramatycznym. Na przykład czasownik warten („czekać”) wymaga użycia przyimka auf i rzeczownika w bierniku: Ich warte auf den Lehrer („Czekam na nauczyciela”). Termin ten dotyczy jednak również innych konstrukcji, analogicznych do tych w języku polskim.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bąk 1977 ↓, s. 379.
- ↑ Bąk 1977 ↓, s. 380-81.
- ↑ Bąk 1977 ↓, s. 379-381.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Piotr Bąk: Gramatyka języka polskiego - zarys popularny. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1977. ISBN 83-214-0923-7.