Samochód pożarniczy – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | Treść tego artykułu należy opracować w taki sposób, aby nie uwypuklała nadmiernie polskiej specyfiki / aby nie zawężała się tylko do polskich warunków Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Lafd_ladder_truck.jpg/220px-Lafd_ladder_truck.jpg)
Polski Fiat 621 L z 1936
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Fire_engine_ZIL-131_2009_G1.jpg/220px-Fire_engine_ZIL-131_2009_G1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Star_266_d.jpg/220px-Star_266_d.jpg)
Samochód pożarniczy, samochód strażacki, wóz strażacki, pojazd pożarniczy, pożarowóz – specjalnie oznakowany i przygotowany samochód (wóz bojowy) używany przez straż pożarną albo inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych lub innych działaniach statutowych (np. prewencyjnych). W większości państw świata wozy strażackie malowane są na czerwono, są także uprzywilejowane w ruchu drogowym.
Ogólna budowa samochodu pożarniczego
[edytuj | edytuj kod]- Podwozie – samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Mogą mieć wzmocnione zawieszenia, przystosowane do długotrwałego statycznego obciążenia.
- Nadwozia – stosowane materiały konstrukcyjne:
- zwykłe stale węglowe – stosowane coraz rzadziej we współczesnych samochodach pożarniczych,
- stale nierdzewne – z których wykonuje się struktury nośne nadwozi (szkielety) oraz zbiorniki na środki gaśnicze,
- stopy aluminium – stosowane na poszycia zewnętrzne i wewnętrzne nadwozi, na zbiorniki na środki gaśnicze, elementy mocujące sprzęt, drabinki, stopnie, barierki na dachu (czasami wykonuje się z nich całe konstrukcje nośne nadwozi),
- tworzywa sztuczne – wykorzystywane do konstrukcji zbiorników na środki gaśnicze, a w ostatnich latach stosowane również na całe zabudowy (nadwozia kompozytowe).
Malowanie
[edytuj | edytuj kod]Pojazd samochodowy straży pożarnej – pożarniczy (z wyjątkiem pojazdu osobowego operacyjnego straży pożarnej) powinien mieć barwę czerwieni sygnałowej, błotniki zaś i zderzaki – barwę białą. Dopuszcza się pojazd pożarniczy o barwie khaki, również w odniesieniu do błotników i zderzaków.
Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych. Kontenery-pojemniki oraz kontenery-cysterny powinny posiadać napisy określające ich zawartość lub przeznaczenie – kolor i krój liter napisów jak dla numerów na sprzęcie. Opończe, plandeki i pokrowce samochodów, przyczep i sprzętu pożarniczego należy dobierać z materiałów w kolorze czerwonym lub srebrnym.
Sprzęt pływający powinien być malowany lub być wykonany z tworzyw o jaskrawej barwie (pomarańczowa lub czerwona) lub pozostawać w kolorze metalu, z którego zostały wykonane.
Numer operacyjny
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów. Sposób oznakowania pojazdów, sprzętu: pływającego, silnikowego, pożarniczego określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.
Pierwszym jest trzycyfrowy numer (prefiks), określający powiat oraz typ jednostki. Drugim jest oznaczenie jednoliterowe województwa (zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych, z trzema wyjątkami: m.st. Warszawy – W; woj. mazowieckiego (bez Warszawy) – M; oraz jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej, np. Komendy Głównej – [A]). Ostatnim jest dwucyfrowy numer pojazdu (sufiks), który w wypadku pojazdów PSP oznacza rodzaj pojazdu (lub jego typ), jak i przeznaczenie sprzętu.
W wypadku pojazdów należących do innych jednostek ochrony przeciwpożarowej jest to po prostu kolejny numer pojazdu w danej kategorii jednostek w powiecie.
Stosuje się także dodatkowo (głównie literowe) oznaczenia charakterystyki pojazdu. Zwykle nie są one malowane na wozach.
Ogólna charakterystyka samochodów ratowniczo-gaśniczych
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Wn%C4%99trze_wozu_stra%C5%BCackiego_Warszawa_2021.jpg/220px-Wn%C4%99trze_wozu_stra%C5%BCackiego_Warszawa_2021.jpg)
Podstawowym wyposażeniem pożarniczym samochodu ratowniczo-gaśniczego jest:
– autopompa z urządzeniem odpowietrzającym,
– linia szybkiego natarcia,
– zbiornik wody,
– zbiornik środka pianotwórczego,
– dozownik środka pianotwórczego,
– działko wodno-pianowe (opcjonalnie),
– instalacja zraszaczowa (opcjonalnie).
Wymienione elementy tworzą tzw. układ wodno-pianowy. Stosuje się również inne urządzenia dodatkowe, zamontowane na stałe, jak np. maszt oświetleniowy czy wciągarka. Do dodatkowego wyposażenia wozów strażackich zaliczyć można również: działko wodne, dodatkowy wąż, kamerę cofania czy falę świetlną LED[1].
Układ wodno-pianowy umożliwia:
- podawanie wody nasadami tłocznymi, i/lub za pomocą linii szybkiego natarcia, i/lub z działka zamontowanego na dachu
pojazdu,
- podawanie wodnego roztworu środka pianotwórczego nasadami tłocznymi, i/lub za pomocą linii szybkiego natarcia, i/lub z działka zamontowanego na dachu pojazdu,
- napełnianie zbiornika wody z hydrantu,
- napełnianie zbiornika wody za pomocą autopompy.
Woda oraz środek pianotwórczy mogą być podawane ze zbiornika samochodu lub ze zbiornika zewnętrznego.
Oznaczenia charakterystyki pojazdu stosowane w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Zasugerowano, aby wydzielić z tego artykułu informacje nt. oznaczeń charakterystyki pojazdu stosowanych w Polsce do artykułu Samochód pożarniczy (Polska). (dyskusja) |
Oznaczenia tradycyjne
[edytuj | edytuj kod]W Polsce stosuje się najczęściej oznaczenia zgodne z normą PN-79/M-51300 (Od roku 2000 została zastąpiona przez PN-EN 1846-1). Określają one najważniejsze cechy pojazdu: (w tej kolejności)
- typ pojazdu,
- klasę wagową,
- typ i wyposażenie pojazdu specjalnego lub wyposażenie pojazdu gaśniczego.
Po grupie liter występuje grupa cyfr oznaczających:
- – pierwsza pojemność zbiornika w metrach sześciennych
- – druga wydajność autopompy w hl/min.
- – druga wydajność motopompy w hl/min.
Charakter | Oznaczenie literowe | Uwagi | Fotografia | ||
T Y | gaśniczy | G | GCBA 5/24 | ||
specjalny | S | ![]() SLRt | |||
K L W | lekki | L | do 7,5t | ![]() GLM 8 | |
średni | Brak oznaczenia | 7,5t- 16t | GBA 2,5/24 | ||
ciężki | C | powyżej 16t | GCBA 5/24 | ||
| dowodzenia i łączności | Dł | ![]() SLDŁ | ||
kontenerowy | Kn | SCKn | |||
kwatermistrzowski | Kw | Zadaniem tych wozów jest (w razie wystąpienia takiej potrzeby) zabezpieczenie zaplecza logistycznego, poprzez np. dostarczenie na miejsce prowadzonych działań dodatkowego sprzętu specjalistycznego koniecznego do prowadzenia długotrwałych działań. | ![]() SKw | ||
operacyjny | Op | Służy do transportu strażaków i kadry dowódczej na miejsce zdarzenia. | ![]() SLOp | ||
Rozpoznania / Rozpoznawczo-ratowniczy | R / Rr | Wyposażony w podręczny sprzęt gaśniczy oraz w mały zbiornik wodny (ok. 100 l) i wysoko wydajną pompę, aparaty ochrony dróg oddechowych, łomy itp. Poprzez zabudowę na małych pojazdach pozwala na szybsze dotarcie na miejsce akcji i przeprowadzenie ewakuacji, oceny sytuacji na miejscu zdarzenia oraz rozpoczęcie działań do czasu dojazdu pozostałych jednostek | ![]() SLRr | ||
ratownictwa chemicznego | Rchem | wyposażony w specjalistyczne pompy, pojemniki na substancje toksyczne i żrące, węże atestowane do przepompowywania określonych związków i pierwiastków chemicznych, kombinezony gazoszczelne. | SCRchem | ||
ratownictwa ekologicznego | Reko | ![]() SLReko | |||
ratownictwa medycznego | Rmed | ![]() SLRmed | |||
ratowniczo-poszukiwawczy | Rp | ![]() SRp | |||
ratownictwa technicznego | Rt | wyposażony w sprzęt hydrauliczny, poduszki wysoko- i niskociśnieniowe, agregaty oddymiające, dźwig, oświetlenie, zestaw tablic ostrzegawczych. | SCRt | ||
ratownictwa wodnego | Rw | wyposażony w łodzie (zwykłe, motorowe) i pompy | ![]() SLRw | ||
wężowy | W | Przewozi wyłącznie węże. Liczba za oznaczeniem informuje o łącznej długości (w metrach) odcinków przewożonych na pojeździe. | ![]() SW 3000 | ||
W Y | autopompa | A | wydajność w hl/min. | GCBA 5/24 | |
zbiornik wodny (beczka) | B | pojemność w m³ | ![]() GBA 2,5/16 | ||
drabina | D | długość w metrach | SD 30 | ||
dźwig | Dź | udźwig w tonach | ![]() SCDź-50 | ||
podnośnik hydrauliczny | H | wysięg w m | ![]() SCH 44 | ||
motopompa | M | wydajność w hl/min. | GBM 2,5/8 | ||
oświetlenie | On | moc agregatu prądotwórczego w kVA | ![]() SLOn 8 | ||
ładunek proszkowy | Pr | masa w kg | ![]() GCPr-3000 | ||
ładunek śniegowy | Sn | masa w kg | |||
Ciągnik siodłowy z cysterną | Cn | pojemność w m³ | ![]() SCCn 25 | ||
armatka wodna | Z | wydajność l/min. | ![]() |
Oznaczenia unijne
[edytuj | edytuj kod]System oznaczeń określa norma PN-EN 1846-1:2011. Norma ta określa kryteria do charakteryzowania samochodów, ustalono klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia i masy samochodu.
- klasy pojazdów samochodowych – w zależności od maksymalnej masy rzeczywistej (MMR):
- klasa lekka (L): 3 t < MMR ⩽ 7,5 t
- klasa średnia (M): 7,5 t < MMR ⩽ 16 t
- klasa ciężka (S): MMR > 16 t
- kategoria pojazdów samochodowych – w zależności od zdolności do poruszania się w różnych warunkach terenowych:
-
kategoria 1:
miejskie -
kategoria 2:
uterenowione -
kategoria 3:
terenowe
- Kategoria 1 – pojazdy samochodowe przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni,
- Kategoria 2 – pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami,
- Kategoria 3 – pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.
Parametry decydujące o zdolności do pokonywania przeszkód:
– kąt wejścia (natarcia) (α)
– kąt zejścia (β)
– kąt rampowy (γ)
– prześwit (d)
– prześwit pod osią (h)
Klasa | L (lekka) | M (średnia) | S (ciężka) | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kategorie | 1 miejska | 2 utereno- wiona | 3 terenowa | 1 miejska | 2 utereno- wiona | 3 terenowa | 1 miejska | 2 utereno- wiona | 3 terenowa |
Kąt natarcia (α) | ⩾13 | ⩾23 | ⩾30 | ⩾13 | ⩾23 | ⩾35 | ⩾13 | ⩾23 | ⩾35 |
Kąt zejścia (β) | ⩾12 | ⩾23 | ⩾30 | ⩾13 | ⩾23 | ⩾35 | ⩾13 | ⩾23 | ⩾35 |
Kąt rampowy (γ) | – | ⩾18 | ⩾25 | – | ⩾18 | ⩾30 | – | ⩾18 | ⩾30 |
Prześwit (d) | ⩾150 | ⩾200 | ⩾250 | ⩾200 | ⩾300 | ⩾400 | ⩾250 | ⩾300 | ⩾400 |
Prześwit pod osią (h) | ⩾140 | ⩾180 | ⩾200 | ⩾150 | ⩾230 | ⩾300 | ⩾160 | ⩾250 | ⩾300 |
- grupy pojazdów samochodowych:
- samochody ratowniczo–gaśnicze z pompą – samochody pożarnicze wyposażone w pompę pożarniczą i zazwyczaj w zbiornik na wodę, a także w inny sprzęt używany podczas akcji ratowniczo – gaśniczej,
- samochody ratowniczo–gaśnicze specjalne – samochody pożarnicze ze specjalnym sprzętem, z dodatkowymi specjalnymi środkami gaśniczymi lub bez nich.
- Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
- drabina mechaniczna – wysuwana konstrukcja z przęsłami w kształcie drabiny, z koszem lub bez kosza ratowniczego, zamontowana obrotowo na podstawie,
- podnośnik hydrauliczny – składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny. Urządzenie jest montowane obrotowo na podstawie.
- Samochody ratownictwa technicznego – samochody pożarnicze z wyposażeniem umożliwiającym prowadzenie akcji ratowniczych, m.in.: – poszukiwania i ratowania osób, – usuwania skutków wypadków, – awaryjnego odblokowywania wejść, – ratowania zwierząt.
- Samochody ratownictwa medycznego – pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczony do opieki nad pacjentami i transportu pacjentów. Może być wyposażony w inne urządzenia związane ze specyficznymi warunkami działania straży pożarnej.
- Samochody sprzętowe ratownictwa chemicznego – samochody pożarnicze wyposażone w środki ochrony indywidualnej i sprzęt do ograniczania szkód w środowisku naturalnym, na przykład takich jak:
- niebezpieczeństwo skażenia środowiska,
- wypadki z niebezpiecznymi środkami chemicznymi,
- niebezpieczeństwo działania substancji radioaktywnych,
- niebezpieczeństwo zakażeń biologicznych,
- wypompowanie substancji.
- Samochody dowodzenia – samochody pożarnicze wyposażone w środki łączności i sprzęt do kierowania akcją.
- Samochody do przewozu osób – samochody pożarnicze przystosowane do transportu strażaków i ich osobistego wyposażenia.
- Samochody zaopatrzeniowe – samochody pożarnicze przystosowane do przewozu sprzętu lub środków gaśniczych w celu zaopatrywania jednostek będących w akcji.
- Inne samochody specjalne – samochody pożarnicze przeznaczone do zadań specjalnych, np.:
- do akcji związanych z wypadkami samolotów,
- do akcji na wodzie lub pod wodą,
- do akcji związanych z wypadkami kolejowymi.
Wymagania dla poszczególnych klas:
L (lekka) | M (średnia) | S (ciężka) | |
---|---|---|---|
Załoga | 2-6 osób | 6 osób (kat. 3 min 3 osoby) | min 3 osoby |
Autopompa | A 8/8 | A 16/8 | A 24/8, A 32/8 lub większa |
Działko wodno-pianowe | - | DWP 16 | DWP 24 lub większe |
Maszt oświetleniowy | opcjonalny | 2000 W | 2000 W (dla kat. 3 opcjonalny) |
Zbiornik wody | min 300 l (dla MMR do 3500 kg, z agregatem wysokociśnieniowym), min 600 l (dla MMR do 7500 kg, | 2000 – 2500 l | min 4000 l (dla MMR do 18000 kg), min 8000 l (dla MMR 18000 – 26000 kg) |
Zbiornik środka pianotwórczego | 10% pojemności zbiornika wody (w większości przypadków) |
Przykładowe oznaczenia wozów
[edytuj | edytuj kod]Według oznaczeń tradycyjnych (norma PN-79/M-51300)
[edytuj | edytuj kod]- samochód ratowniczo – gaśniczy GCBA 5/32
Oznaczenia określają w kolejności: G – samochód ratowniczo-gaśniczy, C– ciężki, B – ze zbiornikiem wodnym, A – z autopompą, 5 – zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 32 – wydajność nominalna autopompy 32 hl/min. (3200 l/min.).
- samochód ratowniczo – gaśniczy GCBA 5/24
Oznaczenia określają w kolejności: G – samochód ratowniczo-gaśniczy, C– ciężki, B – ze zbiornikiem wodnym, A – z autopompą, 5 – zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 24 – wydajność nominalna autopompy 24 hl/min. (2400 l/min.).
Według oznaczeń unijnych (norma PN-EN 1846-1:2000)
[edytuj | edytuj kod]- samochód ratowniczo – gaśniczy S – 2 – 3 – 5000 – 8/3200 – 1
Oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min przy ciśnieniu 8 bar, z masztem oświetleniowym (1).
- samochód z drabiną mechaniczną M – 1 – 3 – 30/10 – 1 – 1
Oznaczenie drabiny mechanicznej, klasy średniej (M), kategorii miejskiej (1), z trzyosobową kabiną dla załogi, o wysokości podnoszenia 30 m, promieniu wysięgu 10 m, z pompą pożarniczą(1) i (wyposażenie specjalne) koszem (1).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Auto-Mar | Wozy strażackie - używane samochody pożarnicze [online], wozy strażackie | CNBOP [dostęp 2022-12-30] (pol.).