Sit skucina – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek | sit skucina |
Nazwa systematyczna | |
Juncus trifidus L. Sp. Pl. 326 1753 |
Sit skucina (Juncus trifidus) – gatunek rośliny należący do rodziny sitowatych. Występuje w górach w Europy, w północnej Azji, w północno-wschodniej i wschodniej części Ameryki Północnej[3]. Roślina wysokogórska, w Polsce występuje głównie w Tatrach, Sudetach i na Babiej Górze[4]. Wspólnie z J. monanthos stanowi klad bazalny całej rodziny sitowatych[5][2], stąd wyodrębniany jest w osobny rodzaj jako Oreojuncus trifidus (L.) Záv.Drábk. & Kirschner, 2013[3].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Juncus_trifidus_%28Dreiblatt-Simse%29_IMG_2661.jpg/180px-Juncus_trifidus_%28Dreiblatt-Simse%29_IMG_2661.jpg)
- Pokrój
- Roślina darniowa, tworząca bardzo gęste, niskie kępki.
- Łodyga
- Cienka łodyga osiąga wysokość 10–30 cm. Jest bezlistna, dopiero u góry, pod kwiatostanem ma czasami 1–4 maleńkie, szydlaste podsadki. Przy ziemi nasady łodyg okryte są pochwiastymi, o żółtym zabarwieniu łuskami.
- Liście
- Bardzo wąskie, rynienkowato zwinięte i szydlasto zakończone, o długości ok. 15 cm. Wyrastają bardzo gęsto z korzeni, a ich nasady są podobnie, jak łodygi pochwiasto osłonięte żółtymi łuskami. Charakterystyczną cechą jest czerwienienie liści występujące już w połowie lata, równocześnie z dojrzewaniem owoców. Wskutek tego na niektórych szczytach tatrzańskich, np. na Ornaku, czy Czerwonych Wierchach, na których licznie występuje sit skucina, całe zbocza nabierają czerwonego zabarwienia.
- Kwiaty
- Kwiaty wyrastają na bardzo krótkich szypułkach przy łodydze, w kątach niektórych podsadek. Na jednej łodydze kwiaty wyrastają przeważnie przy jednej tylko z podsadek, zgrupowane zwykle po 2–4 razem. Okwiat niezróżnicowany, złożony z 6 jednakowych działek brunatnego koloru. W każdym kwiatku jeden słupek z długą wystającą poza okwiat szyjką i trzema piórkowatymi znamionami, oraz 6 pręcików z bardzo dużymi, żółtymi pylnikami.
- Owoce
- Torebka z licznymi czarnymi nasionami rozsiewanymi przez wiatr.
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Juncus_trifidus_a5.jpg/220px-Juncus_trifidus_a5.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/2019_sit_skucina_na_Ma%C5%82o%C5%82%C4%85czniaku.jpg/220px-2019_sit_skucina_na_Ma%C5%82o%C5%82%C4%85czniaku.jpg)
- Rozwój
- Bylina. Kwitnie od czerwca do lipca, zapylana jest przez wiatr.
- Siedlisko
- Oreofit występujący w piętrze hal i piętrze turni, a także na wolnych miejscach w kosówce. Tworzy murawę na halach, ale rośnie także pojedynczymi kępkami na skałach. Roślina kwasolubna, występująca wyłącznie na podłożu niewapiennym. W Tatrach występuje od 1200–2600 m n.p.m., sięga więc prawie wszystkich szczytów tatrzańskich. Jest bardzo odporny na surowe górskie warunki – silny wiatr, mróz, suszę, palące słońce. Dobrze też znosi wydeptywanie. Silnym systemem korzeniowym utrzymuje glebę na stromych stokach zabezpieczając je przed erozją.
- Fitosocjologia
- Gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Juncetea trifidi i Ass. Junco trifidi-Festucetum airoidis (reg.).
- Zobacz też:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-20] (ang.).
- ↑ a b Oreojuncus trifidus (L.) Záv.Drábk. & Kirschner, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-04-14] .
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając, Maria Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 314, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ Phylogeny Conclusion. Juncaceae Phylogeny Group. [dostęp 2010-11-20]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie. Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 42205
- EoL: 631110
- EUNIS: 186209
- Flora of North America: 222000186
- FloraWeb: 3166
- GBIF: 2701639
- identyfikator iNaturalist: 164287
- IPNI: 443605-1
- ITIS: 39322
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-316015
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:443605-1
- Tela Botanica: 36748
- identyfikator Tropicos: 16900077
- USDA PLANTS: JUTR2
- CoL: 6NGY3