Stanisław Filibert Fleury – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Stanisław Filibert Fleury (ok. 1910) | |
Data i miejsce urodzenia | 22 sierpnia 1858 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 kwietnia 1915 |
Dziedzina sztuki | fotografia, malarstwo |
Stanisław Filibert Fleury (ur. 22 sierpnia 1858 w Papajach[1], zm. 21 kwietnia 1915 w Wilnie[2]) – polski fotograf i malarz.
Życie
[edytuj | edytuj kod]Urodził się pod Wilnem, w folwarku w miejscowości Papaje[3], w zubożałej rodzinie ziemiańskiej. Jego pradziadek Filip de Fleury (1745–1811) był Francuzem, fligeladiutantem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W latach 1869–1873 Fleury uczęszczał do gimnazjum rosyjskiego w Wilnie, którego nie ukończył z powodu trudnej sytuacji materialnej rodziny. Naukę kontynuował w latach 1874–1878 w miejskiej szkole rysunkowej i za namową dyrektora Iwana Pietrowicza Trutniewa wysyłał swoje prace na konkursy i wystawy w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Był wielokrotnie nagradzany, jednak brak środków finansowych nie pozwolił mu na podjęcie studiów.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Nagrobek_Stanis%C5%82awa_Filiberta_Fleury.jpg/220px-Nagrobek_Stanis%C5%82awa_Filiberta_Fleury.jpg)
Jeszcze w czasie nauki Fleury podjął pracę w wileńskim zakładzie fotograficznym dyplomowanego malarza Aleksandra Straussa i poznał tajniki fotografii. W 1885 r. wspólnie z Ryszardem Baczańskim i Faustynem Łopatyńskim założył własny zakład pod nazwą „Fleury i Baczański”. Od 1891 r. prowadził już samodzielnie zakład fotograficzny przy ulicy Wielkiej 47. Do historii przeszedł jako osoba nieprzystępna, o silnym i stanowczym charakterze, np. nigdy nie ulegał klientkom zakładu fotograficznego żądającym retuszu fotografii i kwitował ich pretensje stwierdzeniem: „Jak się tak wygląda, to i takie zdjęcie…”[4]. Z żoną Felicją miał pięcioro dzieci, ich córka Wacława ukończyła ASP w Petersburgu i została malarką. Zmarł w 1915 i spoczął na cmentarzu Bernardyńskim[5].
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Wilno-_widok_na_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Jakuba_i_Filipa_i_klasztor_Dominikan%C3%B3w.jpg/240px-Wilno-_widok_na_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Jakuba_i_Filipa_i_klasztor_Dominikan%C3%B3w.jpg)
Stanisław Filibert Fleury przeszedł do historii fotografii jako mistrz scen rodzajowych dokumentujących życie codzienne Wilna na przełomie wieków. Jego czarno-białe prace odznaczają się stopniowaniem planów, perspektywiczną głębią i dbałością o detal. Artysta dokumentował też architekturę rodzinnego miasta i jego okolic. Wykonywał zlecenia dla Kongresu Archeologicznego w Wilnie oraz Akademii Umiejętności w Krakowie. Wydawał pocztówki i ilustrował książki (m.in. „Kalwaria pod Wilnem” Emmy Jeleńskiej i „Katedra Wileńska” Władysława Zahorskiego). Współpracował z gazetami i czasopismami, był prekursorem fotografii stereoskopowej. Kilkakrotnie otrzymywał nagrody państwowe.
Prawdziwą pasją Fleury’ego było malarstwo, posługiwał się głównie akwarelami i rysował piórkiem, rzadziej sięgał po gwasz i farby olejne. Był ważną i znaną postacią środowiska artystycznego Wilna, a także kolekcjonerem książek, map i starych rycin[6][7].
Spuścizna po artyście zachowała się głównie w zbiorach wileńskich w Muzeum Narodowym i Bibliotece Akademii Nauk (dawna Biblioteka Wróblewskich). Około 500 fotografii posiada Muzeum Narodowe w Gdańsku.
Współczesne wystawy
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Rybacy_%C5%82owi%C4%85cy_podrywkami_ryby_nad_Wili%C4%85%2C_Wilno.jpg/200px-Rybacy_%C5%82owi%C4%85cy_podrywkami_ryby_nad_Wili%C4%85%2C_Wilno.jpg)
- Tak sia żyło kochanińkie, Muzeum Narodowe w Gdańsku, 1995
- Wilno i Wileńszczyzna na przełomie wieków w fotografii Stanisława Filiberta Fleury, Warszawa 1999
- Photography of Vilnius 1858–1915, Muzeum Narodowe Litwy, 2001
- Stanisław Filibert Fleury (1858–1915). Fotografijos, Muzeum Narodowe Litwy, 2007
- Stanisław Filibert Fleury. La Photographie à Vilnius à la charnière des XIXe et XXe siècles, Biblioteka Polska w Paryżu, 2014[8]
- Stanisław Filibert Fleury. Fotografia Wileńska na przełomie XIX i XX w., Muzeum Narodowe w Gdańsku, 2015
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kasdienybės vaizdų metraštininkas 1. lnm.lt. [dostęp 2015-10-30]. (lit.).
- ↑ Jolanta Maurin Białostocka: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działaja̧cych: malarze, rzeźbiarze, grafícy. T. 2: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających: D–G. Zakład Narodowy im. Ossolińskich / Instytut Sztuki (Polska Akademia Nauk), 1975, s. 228.
- ↑ Etnografia polska. T. 41. Instytut Historii Kultury Materialnej (Polska Akademia Nauk), 1997, s. 251.
- ↑ Dziennik Bałtycki: Wystawa zdjęć Stanisława Filiberta Fleury'ego w Gdańsku. [dostęp 2015-10-18].
- ↑ Muzeum Historii Fotografii: Tak sia żyło, kochanińkie... Wileńszczyzna w fotografiach Stanisława Filiberta Fleury - 1858-1915. [dostęp 2015-10-18].
- ↑ Tygodnik Wileński: Fleury – wybitny pionier fotografii. [dostęp 2015-10-18].
- ↑ Lietuvos Nacionalinis Muziejus: Kasdienybės vaizdų metraštininkas. [dostęp 2015-10-18]. (lit.).
- ↑ Biblioteka Polska w Paryżu: Stanisław Filibert Fleury. La Photographie à Vilnius à la charnière des XIXe et XXe siècles. [dostęp 2015-10-18].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Historia.org.pl: Życie codzienne mieszkańców Wilna na fotografii przełomu XIX i XX w. – wystawa czasowa w Gdańsku. [dostęp 2015-10-18].
- Foto-info.pl: Stanisław Filibert Fleury (1858–1915). [dostęp 2015-10-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-02)].
- Muzeum Narodowe w Gdańsku: Życie codzienne mieszkańców Wilna na fotografii przełomu XIX i XX w. – wystawa czasowa w Gdańsku. [dostęp 2015-10-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-20)].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Fotografie Stanisława Filiberta Fleury’ego w bibliotece Polona