Chankendi – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Prawa miejskie | 1923 |
Zarządzający | |
Powierzchnia | 25,6 km² |
Wysokość | 813 m n.p.m. |
Populacja (2024) • liczba ludności | |
Nr kierunkowy | +994 26 |
Położenie na mapie Azerbejdżanu ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Chankendi[4] (azer. Xankəndi, orm. Ստեփանակերտ, Stepanakert) – wyludnione miasto[3] w Azerbejdżanie, w regionie Górski Karabach położone u podnóża Masywu Karabaskiego[5].
W latach 1923–1991 stolica Nagorno-Karabachskiego Obwodu Autonomicznego, z kolei po upadku ZSRR w latach 1991–2023, największe miasto i stolica nieuznawanej międzynarodowo Republiki Górskiego Karabachu[5]. Po ucieczce ludności ormiańskiej i wkroczeniu wojsk azerskich w październiku 2023 miasto niemal całkowicie się wyludniło[3] – według danych rządu azerskiego na pozostanie w nim zdecydowało się 98 dotychczasowych mieszkańców[3], a szacunki Czerwonego Krzyża mówią o jedynie 20 osobach[3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Podczas wojny o Górski Karabach w latach 90. miasto było ostrzeliwane i bombardowane, głównie ze strony znajdującego się w rękach Azerów miasta Şuşa. Mimo tego przez całą wojnę w mieście działało wiele instytucji, np. szkoła średnia[5].
Miasto początkowo nosiło ormiańską nazwę Wararakn, zaś od końca XVIII w. używana była także nazwa azerska Chankendi. W 1847 władze rosyjskie (od 1822 w granicach Rosji) ustaliły dla niej nazwę Ханкенды (Chankiendy). W 1923, w czasach ZSRR, nazwę miasta zmieniono na Степанакерт (Stiepanakiert) na cześć ormiańskiego działacza partii bolszewickiej Stepana Szaumiana. W 1991 roku władze ówczesnej Azerbejdżańskiej SRR przywróciły miastu nazwę Xankəndi (Ханкəнди w ówcześnie stosowanym zapisie), jednak tej zmiany nie uznały władze Górskiego Karabachu, sprawujące faktycznie kontrolę nad miastem, stosujące nazwę ormiańską Ստեփանակերտ (Stepanakert)[6].
Od połowy października 2023 miasto pozostaje pod kontrolą Azerbejdżanu, co 16 października 2023 zostało przypieczętowane uroczystym przemarszem wojsk przez główną ulicę opuszczonego miasta oraz triumfatorskim przemówieniem wraz z wciągnięciem na masz azerskiej flagi przez przezydenta kraju, İlhama Əliyeva[7].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]- Monument My i Nasze Góry
- Budynek dawnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Górskiego Karabachu
- Budynek dawnego Związku Bojowników o Wolność Arcachu
- Dawny hotel Armenia
- Budynek dawnej karabachskiej policji
- Fontanna na placu imienia Stepana Szaumiana
- Budynki przy rondzie placu Wolności
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Xankəndiyə komendant təyin edilib. Radio Wolna Europa, 2023-10-16. [dostęp 2023-12-08]. (azer.).
- ↑ В Ханкенди назначен комендант. APA, 2023-10-15. [dostęp 2023-12-08]. (ros.).
- ↑ a b c d e f Nagorno-Karabakh's abandoned capital transforms under Azerbaijani rule. [dostęp 2024-02-03]. (ang.).
- ↑ Polski egzonim przyjęty na 127. posiedzeniu KSNG.
- ↑ a b c Frank Viviano. Odrodzenie Armenii. „National Geographic”. 3/2004. s. 24–45.
- ↑ Protokół z 127. posiedzenia KSNG. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. s. 5. [dostęp 2024-01-16].
- ↑ Azerbaijani president visits Karabakh's abandoned main town. [dostęp 2024-02-03]. (ang.).