Twerecz (miejscowość) – Wikipedia, wolna encyklopedia
![]() Kościół Świętej Trójcy w Twereczu | |
Państwo | |
---|---|
Okręg | |
Rejon | |
Gmina | |
Populacja (2011) • liczba ludności |
|
Kod pocztowy | LT-30009 |
Położenie na mapie Litwy ![]() | |
![]() |
Twerecz (lit. Tverečius) – miasteczko na Litwie, nad jeziorem o tej samej nazwie.
Położone w okręgu uciańskim w rejonie ignalińskim, siedziba starostwa Twerecz, 33 km na wschód od Ignalina, 295 mieszkańców (2011).
W Twereczu znajduje się przejście graniczne z Białorusią. Granica między państwami przebiega rzeką Dzisną. Znajduje się tu kościół katolicki, filia szkoły podstawowej i poczta.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Źródła historyczne podają datę 21 lipca 1501 roku podpisania aktu fundacyjnego przez możnowładców Wieszgailos, a 24 lipca, osiedlenia w Twereczu Kanoników regularnych, zwanych „białymi augustianami”[1][2]. Mieli oni w Twereczu klasztor od 1501 roku do kasaty w 1832 roku. W 1501 roku zbudowano murowany kościół pod wezwaniem Trójcy Świętej. W 1622 roku Piotr Pac nadał kościołowi folwark Orszweta oraz wieś Kukucie, a w 1644 roku jego żona wieś Jauniszki (Jauniškės). W 1662 roku wojewoda trocki Mikołaj Stefan Pac zbudował nowy murowany kościół oraz klasztor.
W 1852 zbudowano nowy, drewniany kościół, na miejsce starego pochodzącego z 1501 roku. W 1905 roku ks. Antanas Slapšys-Slapšinskas rozpoczął budowę nowego, murowanego kościoła, prace nad którym zakończono około roku 1925.
W 1781 roku w Twereczu działała szkoła, którą z czasem przekształcono w działającą do dziś w Wielkiej Wsi (Didžiasalis)[3] szkołę średnią. W 1892 roku Twerecz była miasteczkiem rządowym w powiecie święciańskim, w 3 okręgu polskim, w gminie i okręgu wiejskim Twerecz. Gmina składała się z czterech wiejskich starostw. Obejmowała 6020 mieszkańców. Urząd Gminy znajdował się we wsi Popówka. W Twereczu działała szkoła ludowa.
W Twereczu do dziś zachowały się umocnienia obronne z czasów I wojny światowej.
W dwudziestoleciu międzywojennym miejscowość wraz z Litwą Środkową została włączona do Polski i była siedzibą gminy Twerecz w powiecie święciańskim. W 1939 została zajęta przez Armię Czerwoną i włączona do BSRR, a w 1940 do LSRR. W latach 1941–1944 pod okupacją niemiecką. Następnie leżała w LSRR. Od 1991 roku w Republice Litewskiej.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/%C4%86viera%C4%8D._%D0%A6%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%87_%281915-18%29.jpg/220px-%C4%86viera%C4%8D._%D0%A6%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%87_%281915-18%29.jpg)
Demografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/afhe2pzbanpuiz5m3rwrpl2t6f17vwx.png)
Dialekt
[edytuj | edytuj kod]W Twereczu występuje gwara wschodnich, wileńskich górali. W latach 1932 roku została ona opisana przez prof. Jana Otrębskiego z Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, w książce Wschodniolitewskie narzecze twereckie. Jest to jeden z najlepszych opisów litewskich dialektów.
Parafia Kościoła rzymskokatolickiego
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Parafia leży w dekanacie ignalińskim archidiecezji wileńskiej. Kościół parafialny wybudowano w latach 1905–1906.
Osoby urodzone w Twereczu
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kanonicy regularni, [w:] Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska, Warszawa: P. Laskauer i W. Babicki, 1900–1903 [dostęp 2015-09-23] .
- ↑ HM – Portal wiedzy. pw.kasaty.pl. [dostęp 2015-09-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-23)].
- ↑ Strona Didžiasalis.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Historia miejscowości (pol.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona parafii. vilnius.lcn.lt. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-30)]. (lit.).
- Historia miejscowości (lit.)
- Strona starostwa. utenosapskritis.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-22)]. (lit.).
- Twerecz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 683 .
- Twerecz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 669 .